Ανέκδοτος {LF}Προυστ στο φως

Στο περιβάλλον του όλοι γνώριζαν ότι ήταν γκέι. Ωστόσο ο ίδιος ήταν πολύ κλειστός και δεν συζητούσε ποτέ το ενδεχόμενο να παραδεχτεί δημόσια την ομοφυλοφιλία του. Πολύ περισσότερο μάλιστα να εκδώσει τις ιστορίες τις οποίες είχε γράψει αγγίζοντας αυτό το θέμα. Οι εννέα άγνωστες ιστορίες του Μαρσέλ Προυστ πρόκειται να εκδοθούν για πρώτη φορά και να γίνουν ένα από τα πολυαναμενόμενα γεγονότα του φθινοπώρου. Και όχι μόνο για το Παρίσι, καθώς πρόκειται να εκδοθούν με τον τίτλο «Ο μυστηριώδης ανταποκριτής» (Le Mystérieux Correspondant) από τις εκδόσεις Fallois τον Οκτώβριο, 97 χρόνια μετά τον θάνατό του και 100 από τη διάκρισή του με το λογοτεχνικό βραβείο Γκονκούρ.

Ο Προυστ τις κράτησε κρυφές λόγω της «τρυφερότητάς» τους. Αρχισε να τις γράφει κατά τη δεκαετία του 1890, όταν ήταν στην ηλικία των 20 ετών. Οι ιστορίες αυτές προστέθηκαν στη συλλογή ποιημάτων και διηγημάτων που εκδόθηκαν με τον τίτλο «Ηδονές και μέρες» (Les Plaisirs et les Jours). Στην πορεία της έκδοσής τους ο Προυστ αποφάσισε να μην τις συμπεριλάβει. Τις εντόπισε όμως στη δεκαετία του ’50 ο ειδικός εκδότης έργων του Προυστ Μπερνάρ ντε Φαλουά. Ο δικός του άλλωστε εκδοτικός οίκος Editions de Fallois θα τις δημοσιεύσει στα γαλλικά τον Οκτώβριο.

Ο γάλλος εκδότης είπε ότι οι ιστορίες, που περιλαμβάνουν ένα μείγμα παραμυθιών, φαντασίας και διαλόγων με τους νεκρούς, έδειξαν την πηγή από όπου αναβλύζει το αριστούργημά του «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» (À la Recherche du Temps Perdu), που δημοσιεύθηκε σε επτά τόμους μεταξύ του 1913 και του 1927.
«Ο Προυστ δεν μίλησε ποτέ γι’ αυτές» λέει σήμερα ο εκδοτικός οίκος. «Είναι 20 ετών και τα περισσότερα από αυτά τα κείμενα επικαλούνται τη συνειδητοποίηση της ομοφυλοφιλίας του, με έναν σκοτεινό τραγικό τρόπο, αυτόν της κατάρας… Με διαφορετικούς τρόπους, ο νέος συγγραφέας μεταγράφει, αμυδρά σε κάποια σημεία, το ενδόμυχο ημερολόγιό του, το οποίο δεν μπορούσε να γράψει».

Ο Προυστ δεν αναγνώρισε ποτέ δημόσια την ομοφυλοφιλία του, φτάνοντας στο σημείο να μονομαχήσει με έναν λογοτεχνικό κριτικό, ο οποίος υπαινίχθηκε ανοιχτά για εκείνον ότι ήταν ομοφυλόφιλος. «Την ίδια στιγμή που ο Προυστ ήταν πρόθυμος να αγαπήσει άλλους νέους, ήταν εξίσου αποφασισμένος να αποφύγει την ετικέτα ομοφυλόφιλος» γράφει ο Εντμουντ Γουάιτ στη βιογραφία του γάλλου μυθιστοριογράφου. «Χρόνια αργότερα θα έλεγε στον Αντρέ Ζιντ ότι κάποιος θα μπορούσε να γράψει και εκτεταμένα για την ομοφυλοφιλία, αρκεί να μην το απέδιδε στον εαυτό του. Αυτό το κομμάτι της λογοτεχνικής συμβουλής είναι συνεπές με την ερμητική συμπεριφορά του Προυστ. Και μια τέτοια μυστικότητα ήταν ακόμα πιο παράλογη, αφού όλοι κοντά του γνώριζαν ότι ήταν ομοφυλόφιλος».

ΓΙΑΤΙ ΤΙΣ ΕΚΟΨΕ. Ο Λικ Φρες, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου, σχολίασε και επεξεργάστηκε τις ιστορίες του «Μυστηριώδους ανταποκριτή» που θα εκδοθούν σε έναν τόμο 176 σελίδων. «Ενα ερώτημα τίθεται από την αρχή: γιατί ο Προυστ απέκλεισε αυτά τα κείμενα από την αρχική συλλογή “Ηδονές και μέρες”, αφού τα ανέφερε στην αρχική περίληψη;» γράφει ο Φρες. «Χωρίς αμφιβολία, θεωρούσε ότι, λόγω της τολμηρότητάς τους, θα προσέβαλλαν το κοινωνικό περιβάλλον όπου κυριαρχούσε η έντονα παραδοσιακή ηθική».
Ο Φρες ανέφερε ότι το κυρίαρχο θέμα των ιστοριών ήταν η ανάλυση της «φυσικής αγάπης που τόσο άδικα αγνόησαν», για την οποία ο Προυστ γράφει στο «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο», με όρους που προαναγγέλλουν το «Σόδομα και Γόμορρα» (Sodome et Gomorrhe), την τέταρτη ενότητα του «Αναζητώντας», στην οποία ο συγγραφέας αντιμετωπίζει την ομοφυλοφιλική αγάπη.