Στον δρόμο της Ειρήνης Μαξίμου

Είναι ο πλέον συζητημένος αθηναϊκός δρόμος των τελευταίων ημερών. Και, επίσης, ο πιο φωτογραφισμένος. Η Ηρώδου Αττικού, ο πιο ακριβός δρόμος αλλά, αν είχαμε libro d’ oro, θα ήταν και ο πιο αριστοκρατικός. Πολλά από τα μεγάλα ονόματα της οικονομίας, του εφοπλισμού, των επιχειρήσεων έχουν σπίτι εδώ. Θυμάμαι, από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, την πολύ μοντέρνα, για εκείνη την εποχή, πολυκατοικία στη συμβολή της Ηρώδου Αττικού με τη Βασιλέως Κωνσταντίνου στο ρετιρέ της οποίας κατοικούσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής. Ενώ οι παλαιότεροι, θυμούνται στη συμβολή με τη Βασιλίσσης Σοφίας, την Αμερικανική Πρεσβεία που ήταν εκεί έως το 1961.

Το «κόσμημα» της Ηρώδου Αττικού είναι, βέβαια, το Μέγαρο Μαξίμου στον αριθμό 19. Το οικόπεδό του ανήκε από το 1856 στους αδελφούς Καραγιάννη που το πούλησαν στον χιώτη εφοπλιστή Αλέξανδρο Μιχαληνό. Αρχισε να χτίζεται το 1912 σε σχέδια του Αναστάσιου Χέλμη. Αλλά η οικογένεια είχε φουρτούνες και οι εργασίες δεν προχωρούσαν. Ο Μιχαληνός πέθανε, η χήρα του Ειρήνη παντρεύτηκε τον τραπεζίτη Δημήτριο Μάξιμο και το 1916 πούλησε, ως γιαπί, το μέγαρο στον Λεωνίδα Εμπειρίκο – πατέρα του ποιητή Ανδρέα Εμπειρίκου – που τότε ήταν ένας από τους μεγαλύτερους εφοπλιστές διεθνώς. Ούτε εκείνος όμως προχώρησε τις εργασίες και το 1921 η Ειρήνη Μαξίμου το ξαναγόρασε.

Οι Μάξιμοι ήταν φιλότεχνοι και γέμισαν το σπίτι με εξαιρετικά έπιπλα και σπουδαίους πίνακες. Την περίοδο της Κατοχής έμενε εκεί ο γερμανός ναύαρχος, διοικητής των δυνάμεων του Αιγαίου και αμέσως μετά την απελευθέρωση ο αμερικανός πρεσβευτής. Το 1952, το Ελληνικό Δημόσιο αγόρασε το μέγαρο αντί πεντέμισι δισεκατομμυρίων, ποσόν που θεωρήθηκε πολύ χαμηλό αφού, μάλιστα, ο Δημήτριος Μάξιμος έδωσε μαζί τα έπιπλα και τους πίνακες. Προς τιμή του, λοιπόν, ονομάσθηκε Μέγαρο Μαξίμου. Το 1982, με διάταγμα του Μένιου Κουτσόγιωργου, έγινε το επίσημο πρωθυπουργικό γραφείο, με πρώτο «ένοικο» τον Ανδρέα Παπανδρέου.

Το θέατρο εντός μας

Βρέθηκα πριν από μερικές μέρες στο Θέατρο της Ηλιούπολης να δω τη «Μαρία Πενταγιώτισσα», μια διασκευή του έργου του Μποστ σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη, με τον Χρήστο Χατζηπαναγιώτη και τη Βίκυ Σταυροπούλου. Μια περιοχή που, παρά τις πολυκατοικίες, διατηρεί ακόμη τα στοιχεία της γειτονιάς. Τουλάχιστον έτσι φαίνεται σε εμένα. Εφτασα πιο νωρίς και είχα την ευκαιρία να παρακολουθώ τους θεατές που, μέχρι την έναρξη της παράστασης είχαν τιγκάρει το θέατρο – μεθεπόμενη εκλογών και με καύσωνα.

Ανθρωποι όλων των ηλικιών, από αυτούς τους «αθόρυβους» που σε προκαλούν όμως να φανταστείς τις ζωές τους πίσω από τη συμβατική εμφάνισή τους. Οι περισσότεροι γνωρίζονταν μεταξύ τους. Αλλοι είχαν φέρει τα μαξιλαράκια του καναπέ τους για να καθίσουν πιο άνετα, άλλοι τα νερά τους, τα φρούτα τους, τα τοστ τους. Αντάλλασσαν μεταξύ τους φιλοφρονήσεις, σχέδια ολιγοήμερων διακοπών και κεράσια. Οταν άρχισε η παράσταση συμμετείχαν με μια αμεσότητα που μόνο ευεργετικά θα μπορούσε να επιδράσει στους ηθοποιούς. Χειροκροτούσαν τον καθένα που έβγαινε στη σκηνή, ψιθύριζαν το όνομα του τηλεοπτικού του ρόλου, γελούσαν με την καρδιά τους. Κάθε τόσο κοιτούσα γύρω μου τα μονίμως χαμογελαστά πρόσωπά τους. Μπροστά μου, ένα ζευγάρι γύρω στα 80. Κάθε φορά που ακουγόταν ένα τολμηρό αστείο η γυναίκα έσφιγγε το χέρι του άνδρα κι εκείνος την κοιτούσε τρυφερά.

Αυτός είναι ο πυρήνας του πολιτισμού μας πέρα από τα βαρύγδουπα θεάματα. Αυτή η σχέση με το θέατρο, με το θέαμα, που κυκλοφορεί αδιάκοπα στα σπίτια των καθημερινών ανθρώπων εδώ και δυόμισι χιλιάδες χρόνια. Αυτό το πολύτιμο στοιχείο που όσο και να το τραυματίσουμε, όσο και να το αλλοιώσουμε θα παραμένει ζωηρό. Και «φρέσκο».

Στο Λουτράκι

Η κοσμική Αθήνα τα τελευταία χρόνια τρώει το ψάρι και τα θαλασσινά της στο Λουτράκι. Σε μια απλή ταβέρνα, με το αναμενόμενο όνομα «Κάβος», χωρίς πειραγμένες συνταγές και διάσημους σεφ. Την ξεκίνησε πριν από 25, περίπου, χρόνια η κυρία Παγώνα και την τρέχει τώρα ο γιος της Τάσος. Είναι από τις περιπτώσεις που η ποιότητα των πρώτων υλών ξεπερνάει τις μόδες και επιβάλλει τον «Κάβο» σε διεθνείς τουριστικούς οδηγούς μεγάλου κύρους. Ακόμη και το ψωμί και οι ελιές κερδίζουν το στοίχημα της γεύσης. Μόνο μην καταπιείτε το κουκούτσι όταν συνειδητοποιήσετε ποιος κάθεται δίπλα σας.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΥΛΑΚΗΣ, ζωγράφος

Τι μου αρέσει, τι δεν μου αρέσει στην Αθήνα

Τρίτη γενιά Συριανός, και στην Αθήνα αισθανόμουν ότι βρίσκομαι στην ωραιότερη πόλη… Τη μενεξεδένια πολιτεία. Είμαι παιδί (79 χρόνων) του κέντρου, όπου έζησα τα περισσότερα ενήλικα χρόνια της ζωής μου. Θυμάμαι τη δεκαετία του ’60 και του ’70. Εμενα σε ημιυπόγειο στην οδό Καψάλη 1, στο Κολωνάκι. Στη Νεοφύτου Δούκα πουλούσαν ξύλα, κάρβουνα και ρετσίνα. Και στη γωνία Ηροδότου και Καρνεάδου παγοκολόνες για την παγωνιέρα, άγνωστο στους νεοτέρους αντικείμενο. Τα τελευταία χρόνια μένω πια μόνο λίγες μέρες τον μήνα. Είναι τόσο άσχημη η εικόνα των δρόμων με τα κλειστά μαγαζιά, τους βρώμικους τοίχους γεμάτους ακαταλαβίστικα τσιτάτα, περιττές απόπειρες ζωγραφικής και τα καμένα κτίρια της Σταδίου. Και όχι, δεν ξεχνούμε τη Μαρφίν! Βέβαια υπάρχουν και μυστικές γωνιές απίστευτης ομορφιάς, όπως η ταράτσα του παλιού φίλου Α. Δρούγκα στο Θησείο, με θέα την Ακρόπολη, την αρχαία Αγορά, το Αστεροσκοπείο, υπεράνω της γενικής κατάθλιψης και ασχήμιας. Είναι και η χρονική στιγμή πολύ περίεργη. Ελπιδοφόρα! Λες;