Η πολιτική της παντομίμας

8 Μαρτίου 2013. Καράκας. Κηδεία του Ούγκο Τσάβες. Ο Αλ. Τσίπρας παρίσταται και δηλώνει:

«Αποχαιρετούμε σήμερα έναν μεγάλο ηγέτη, έναν σπουδαίο επαναστάτη», ο οποίος οδήγησε τον λαό του «σε δρόμους δημοκρατίας, λαϊκής κυριαρχίας και κοινωνικής απελευθέρωσης».

29 Νοεμβρίου 2016. Αβάνα. Κηδεία του Φιντέλ Κάστρο. Ο Τσίπρας παρίσταται και πάλι. Δηλώνει:

«Το παράδειγμα του Φιντέλ μάς συντροφεύει και θα μας συντροφεύει πάντα, στις νίκες και στις ήττες μας, στις ανατροπές και στους συμβιβασμούς μας».

17 Μαΐου 2019. Λαμία. Προεκλογική ομιλία του Αλ. Τσίπρα.

«Η ομιλία του Αρη (Βελουχιώτη) συγκίνησε και συγκινεί ακόμη και σήμερα όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Ελληνες», διότι παραμένει «η πιο συναρπαστική ομιλία που έχει εκφωνηθεί ποτέ σε τούτο τον τόπο».

23 Ιουνίου 2019. Αθήνα. Ο Αλ. Τσίπρας για την επέτειο θανάτου του Ανδρέα Παπανδρέου.

«Κατάφερε να συσπειρώσει τη μεγάλη πλειοψηφία του δημοκρατικού και προοδευτικού κόσμου (…) υπενθύμισε ότι ο λαός δεν μπορεί να ξεχνά τι σημαίνει Δεξιά».

1η Ιουλίου 2019. Ηράκλειο. Προεκλογική ομιλία Αλ. Τσίπρα.

«Είμαστε περήφανοι γιατί πάντα στην ιστορία της Ελλάδας από την εποχή του Ελευθέριου Βενιζέλου ως σήμερα, όποτε αυτή η παράταξη κλήθηκε να διαχειριστεί εθνικά θέματα, έβαλε πάντοτε μπροστά την πατρίδα και το συμφέρον του τόπου».

Ποια παράταξη εννοεί ο ποιητής;

3 Ιουλίου 2019. Πάτρα. Προεκλογική ομιλία Τσίπρα.

«Ο λαός δεν ξεχνά, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ο συνεχιστής της δημοκρατικής παράταξης».

Ενδεχομένως και του τσίρκου Μεντράνο.

Τσάβες, Κάστρο, Βελουχιώτης, Παπανδρέου, Βενιζέλος, δημοκρατική παράταξη… Αν κάποιος εξωγήινος επισκεφθεί ξαφνικά τον πλανήτη αποκλείεται να καταλάβει τι μέρος του λόγου είναι ένας αλλοπρόσαλλος άνθρωπος που από κηδείες σε μνημόσυνα επικαλείται πάντα κάποιον εκλιπόντα.

Υποθέτω πως αν είχε επισκεφτεί τη Σύρο θα δήλωνε συνεχιστής και του Μάρκου Βαμβακάρη τραγουδώντας τη «Φραγκοσυριανή».

Φυσικά «στην Ελλάδα είσαι ό,τι δηλώσεις» διαβεβαίωνε ο αείμνηστος Τσαρούχης. Αλλά με τον Τσίπρα υπάρχει και μια πρόσθετη δυσκολία: δεν είναι εύκολο να ξέρεις τι δηλώνει, διότι κάθε φορά δηλώνει και κάτι άλλο!

Το ετερόκλητο πάνθεον των πολιτικών ηρώων του εκτείνεται από την Αβάνα στο Ακρωτήρι, ένα τσιγάρο δρόμος.

Τι είναι όμως από όλα αυτά ο Αλέξης Τσίπρας; Μνημονιακός ή αντιμνημονιακός; Αριστερός, κεντρώος ή αντιδεξιός; Με τον Βενιζέλο ή με τον Βελουχιώτη; Με την Αγγελοπούλου ή με την Παναγοπούλου; Ριζοσπάστης αριστερός ή σοσιαλδημοκράτης; Με τον Τίμερμανς ή με τον Μαδούρο; Με τους Podemos ή με τον Σάντσεθ; Παναθηναϊκός, ΠΑΟΚ ή ΠΑΣ Γιάννινα; Με τον Σκάι ή εναντίον του;

Κατά τη γνώμη μου, δεν είναι τίποτα. «Ο Τσίπρας είναι μίμος!» είχε πει πρόσφατα ο Νίκος Παπανδρέου. Η πολιτική γι’ αυτόν είναι μια διαρκής παντομίμα. Κάθε μέρα υποδύεται κάποιον άλλο με μοναδικό αντικείμενο το νταραβέρι της εξουσίας.

Φυσικά η απροσδιοριστία κι η μεταλλαγή δεν είναι απαραιτήτως μειονέκτημα. Αλλά δεν είναι και προτέρημα. Πολύ εύκολα το ρεπερτόριο των μιμήσεων εξελίσσεται σε παπατζιλίκι. Ιδίως όταν αναπτύσσεται ερήμην ιστορικών προσδιορισμών και πολιτικών συντεταγμένων.

Τις Απόκριες μπορείς να ντύνεσαι Βελουχιώτης, μπορείς να ντύνεσαι και Βενιζέλος, αλλά στην πολιτική ο Βενιζέλος κι ο Βελουχιώτης δεν έχουν καμία σχέση.

Τώρα βεβαίως καμαρώνει ότι «εμένα με αγκαλιάζει η σοσιαλδημοκρατία» αλλά δεν ξέρω ποιος θα του μιλάει όταν δεν θα είναι πια Πρωθυπουργός. Στην τελευταία επίσκεψή του στις Βρυξέλλες μάλλον του γύρισαν την πλάτη!

Διότι η πολιτική ως παντομίμα πάσχει από έλλειψη ιστορικότητας. Και καλώς ή κακώς στη θάλασσα της πολιτικής δεν πλέεις με σημαία ευκαιρίας.

Ενα τυχαίο βιβλίο να άνοιγαν θα μάθαιναν ότι ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η Δημοκρατική Παράταξη που επικαλούνται δεν είχαν ποτέ καμία σχέση με την Αριστερά.

Το 1928 – 1932, ο Βενιζέλος τούς μάζευε με το Ιδιώνυμο. Στην Κατοχή, οι βενιζελικοί ήταν με τον ΕΔΕΣ, την ΕΚΚΑ, την κυβέρνηση του Καΐρου κι άλλες οργανώσεις, αλλά ποτέ με τον ΕΛΑΣ και την ΟΠΛΑ.

Στα Δεκεμβριανά πάλι οι βενιζελικοί υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου κι αμέσως μετά τον Νικόλαο Πλαστήρα κατέστειλαν σε συνεργασία με τους Βρετανούς την ένοπλη στάση της Αριστεράς.

Στον Εμφύλιο 1946 – 1949, οι βενιζελικοί και η Δημοκρατική Παράταξη πρωτοστάτησαν με πρωθυπουργό τον Θεμιστοκλή Σοφούλη στην ήττα του ΔΣΕ στον Γράμμο.

Το διάστημα από τη Μεταπολίτευση έως σήμερα, το αγαπημένο σπορ της Αριστεράς ήταν να βρίζει το ΠΑΣΟΚ. Και του Ανδρέα να τους τσουβαλιάζει εναντίον της Δεξιάς επειδή τον βόλευε.

Με άλλα λόγια, Δημοκρατική Παράταξη και Αριστερά ουδέποτε συνέπεσαν επί της ουσίας. Τα μόνα κοινά σημεία τους είναι κάτι ευκαιριακοί γυρολόγοι τύπου Ραγκούση, Μαριλίζας ή Κουρουμπλή.

Οπως σε κάθε αγορά όμως έτσι και στην πολιτική, αυτό που προσδιορίζει τα προϊόντα είναι η ταυτότητά τους.

Στην ατελείωτη σειρά λαθών που σφράγισε τους τελευταίους μήνες διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ η απώλεια ταυτότητας δεν ήταν το μικρότερο.

Τι ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ το διάστημα έως το 2015; Ενα σχήμα άφθαρτο, αντισυστημικό και ριζοσπαστικό. Αριστερό αλλά όχι απαραιτήτως με την παραδοσιακή έννοια του ΚΚΕ. Πιο φρέσκο. Πιο νεανικό. Και πιο ανυποψίαστα αφελές.

Τι έχει μείνει σήμερα από αυτό το προϊόν; Απολύτως τίποτα. Οχι μόνο πάλιωσε το ίδιο, αλλά θόλωσε κι όλα τα χαρακτηριστικά φρεσκάδας που το προσδιόριζαν. Τα θυσίασε στην ανακύκλωση των χειρότερων υπολειμμάτων του «παλιού πολιτικού συστήματος».

Με ακατανόητη στόχευση. Κι ανύπαρκτο αποτέλεσμα.

Υπό αυτήν την έννοια ο Τσίπρας έχει δίκιο όταν λέει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ του 2019 δεν είναι ο ΣΥΡΙΖΑ του 2015, ούτε του 2012. Απλώς κανείς δεν ξέρει πια τι είναι ο ΣΥΡΙΖΑ. Κι ακόμη λιγότερο τι είναι ο Τσίπρας.

Υποθέτω αυτό το ερώτημα θα προσπαθήσουν να απαντήσουν αν βρεθούν στην αντιπολίτευση – όπως λένε τα προγνωστικά. Η αναζήτηση είναι προφανώς αναπόφευκτη, αλλά μετά από μια ήττα δεν θα είναι καθόλου εύκολη.