Ενα θερμό ουκρανικό καλοκαίρι

Θερμό πολιτικό καλοκαίρι φαίνεται ότι θα έχουν οι Ουκρανοί καθώς ο νεοεκλεγείς πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ζήτησε τη διάλυση του Κοινοβουλίου και πρόωρες βουλευτικές εκλογές για τις 21 Ιουλίου. Ο πρώην κωμικός ηθοποιός και – νυν – πρώτο πρόσωπο της Ουκρανίας φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι η παραμονή στην εξουσία και η ανάγκη για λήψη αποφάσεων θα φθείρουν πολύ γρήγορα την εικόνα του, οπότε, στηριζόμενος στο 73% της εκλογικής του νίκης, κινήθηκε γοργά. Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, η εμπιστοσύνη του κόσμου στο Κοινοβούλιο είναι πολύ χαμηλή ενώ – τυπικά – ως αιτιολογία για τη διάλυση του Κοινοβουλίου εμφανίζεται η απουσία κυβερνητικού συνασπισμού. Αναλυτές αναφέρουν ότι νομικά επιχειρήματα υπάρχουν υπέρ και κατά της διάλυσης του Κοινοβουλίου, ωστόσο πραγματικό επιχείρημα είναι η συντριπτική νίκη του Ζελένσκι στις πρόσφατες εκλογές και η λαϊκή υποστήριξη που τη συνοδεύει.

Η ομιλία που έκανε ο νέος πρόεδρος, αμέσως μετά την ορκωμοσία του την περασμένη Δευτέρα, άρεσε στους Ουκρανούς. Οι αναλυτές ωστόσο τη σχολίασαν σκεπτικά. Ο Ζελένσκι αναφέρθηκε στην προτεραιότητά του να σταματήσει ο πόλεμος: «Είμαι έτοιμος να κάνω τα πάντα, χωρίς να χάσουμε εδάφη μας. (…) Η Ιστορία είναι άδικη. Δεν ξεκινήσαμε αυτόν τον πόλεμο. Αλλά εμείς θα πρέπει να τον τελειώσουμε. Είμαστε έτοιμοι για διάλογο. Αλλά (σ.σ.: σε αυτό το σημείο μίλησε στα ρωσικά) για να ξεκινήσει ο διάλογος θα πρέπει να απελευθερωθούν όλοι οι ουκρανοί αιχμάλωτοι. Το επόμενο ζητούμενό μας είναι η επιστροφή των χαμένων εδαφών. Και η Κριμαία και το Ντονμπάς είναι ουκρανική γη». Υπενθυμίζεται ότι από το 2014 η Ρωσία προχώρησε σε παράνομη στρατιωτική κατάληψη της Χερσονήσου της Κριμαίας, υποκίνησε και στηρίζει τους αυτονομιστές στην Ανατολική Ουκρανία.

Ο 41χρονος πολιτικός έκανε «άνοιγμα» στους ουκρανούς πολίτες που βρίσκονται στις περιοχές που ελέγχονται από τους αυτονομιστές στο Ντονέτσκ – Λουγκάνσκ και στη Χερσόνησο της Κριμαίας. «Θα πρέπει να ξανακερδίσουμε τις συνειδήσεις τους. Ολα αυτά τα χρόνια η κυβέρνηση δεν έκανε τίποτα προκειμένου να νιώσουν τον εαυτό τους ως Ουκρανό. Δεν είναι ξένοι, είναι Ουκρανοί» είπε. Και ενώ με αυτά δήλωσε ξεκάθαρα ότι δεν πρόκειται να συμβιβαστεί με την παράνομη στρατιωτική κατάληψη της Ρωσίας στην Κριμαία, δεν ανέφερε ούτε μία φορά τη λέξη «Ρωσία» στην ομιλία του.

Μιλώντας για τα κοινωνικά προβλήματα, τους «ίσους όρους» και τη διαφάνεια στην οικονομία, ο Ζελένσκι δεν ανέφερε τη λέξη «ολιγάρχες», παρά το γεγονός ότι οι επικριτές του τον συνδέουν με τον Ιγκορ Κολομόισκι, έναν από τους πλουσιότερους Ουκρανούς και σφοδρό αντίπαλο του προηγούμενου προέδρου Πετρό Ποροσένκο. «Ολιγάρχες» αποκαλούνται ορισμένοι επιχειρηματίες οι οποίοι μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης πλούτισαν υπέρμετρα εκμεταλλευόμενοι μέσα τα οποία θεωρούνται αθέμιτα για τον δυτικό καπιταλισμό και μια υγιή οικονομία.

Η παραμονή αυτών των επιχειρηματιών στο «μεγάλο παιχνίδι» διασφαλιζόταν (μερικώς διασφαλίζεται και σήμερα) χάρη στην επιρροή τους στην πολιτική τάξη. Ολόκληρες ομάδες βουλευτών στην Ουκρανία φέρονται να είχαν σχέσεις με συγκεκριμένα συμφέροντα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την οικονομία της χώρας συνολικά και για το βιοτικό επίπεδο των πολιτών. Η σύγκρουση με αυτά τα συμφέροντα είναι πάγιο αίτημα των Ουκρανών. Ο Κολομόισκι, έπειτα από σχεδόν τρία χρόνια «αυτοεξορίας» του, γύρισε στην Ουκρανία στις 16 Μαΐου.

Πολιτικοί λαμβάνουν θέσεις μάχης για τις βουλευτικές εκλογές. Νέα κόμματα εμφανίζονται τάχιστα. Οι δήμαρχοι των πόλεων Χάρκοβο και Οδησσός ανακοίνωσαν από κοινού νέο πολιτικό σχήμα. Ο σημερινός πρωθυπουργός Βλαντίμιρ Γρόισμαν δήλωσε παραίτηση και επίσης ανακοίνωσε ότι κατεβαίνει στις εκλογές με το δικό του νεοσύστατο κόμμα. Ο δημοφιλής τραγουδιστής Σβιατοσλάβ Βακαρτσούκ ίδρυσε το κόμμα Φωνή και – με καθυστέρηση, καθώς πολλοί τον ήθελαν αντίπαλο του Ζελένσκι στις προεδρικές – λαμβάνει μέρος στην κούρσα. Ο ίδιος ο πρόεδρος Ζελένσκι θέλει τάχιστα εκλογές καθώς, μετά τα ωραία λόγια, θα έρθει η ώρα για τη σκληρή πραγματικότητα. Οι αποφάσεις που πρέπει να πάρει αναμένεται να πλήξουν σκληρά την εικόνα του. Αποφάσεις που αφορούν περισσότερο την οικονομία παρά την εξωτερική πολιτική.

Το ΔΝΤ φαίνεται να έχει καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να δώσει στην Ουκρανία την επόμενη δόση οικονομικής βοήθειας. Ο λόγος που προβάλλεται έχει να κάνει με την ακύρωση νόμου για την ποινική ευθύνη όσον αφορά παράνομο πλουτισμό. Ο Ζελένσκι, στην πρώτη του ομιλία, ζήτησε από το Κοινοβούλιο την επαναφορά του νόμου, ωστόσο οι τεχνοκράτες του ΔΝΤ δεν είναι από εκείνους που πείθονται με απλά λόγια. Το ΔΝΤ φαίνεται να παρακολουθεί προσεκτικά τις εξελίξεις στην Ουκρανία και – σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών – δεν πρόκειται να βιαστεί στην εκταμίευση χρημάτων μέχρι να καταστεί σαφές το «πού θα κάτσει η μπίλια». Εκτός από το ΔΝΤ, οι κινήσεις του Ζελένσκι βρίσκονται στο μικροσκόπιο και των δυτικών εταίρων της Ουκρανίας, η υποστήριξη των οποίων είναι βιώσιμης σημασίας για τη χώρα όσον αφορά τη σύγκρουση με τη Ρωσία.