Βραβεία σε μια λιθουανική παραλία, ΗΠΑ και Κύπρο

Μια αμμουδιά με ομπρέλες, πετσέτες, λουομένους που διαβάζουν ιλουστρασιόν περιοδικά και «ζωντανή» μουσική και μάλιστα οπερατική ως προς τη σύνθεση, είναι εκείνη που κατάφερε να σηκώσει ψηλά τον Χρυσό Λέοντα: την ανώτατη διάκριση που απονέμεται στη μεγαλύτερη παγκόσμια εικαστική διοργάνωση, τη Μπιενάλε της Βενετίας. Μέσα σε μια παλιά αποθήκη κοντά στο Αρσενάλε – τον έναν από τους δύο βασικούς εκθεσιακούς χώρους – η ομάδα τριών καλλιτεχνών από τη Λιθουανία – η συνθέτρια Λίνα Λαπέλιτε, η συγγραφέας Βάιβα Γκραϊνίτε και η σκηνοθέτις Ρουγκίλε Μπαρτζιουκάιτε – έστησε την εγκατάσταση «Ηλιος και Θάλασσα» (Μαρίνα) που αποτελεί την εθνική συμμετοχή της πρώην σοβιετικής Δημοκρατίας, η οποία προσπαθεί να αφυπνίσει με έναν ιδιαίτερο τρόπο το ενδιαφέρον του θεατή για την οικολογική καταστροφή.

Πριν ακόμη αρχίσουν οι προεπισκοπήσεις της έκθεσης, η οποία επισήμως εγκαινιάστηκε το Σάββατο – το περίπτερο της Λιθουανίας ήταν από τα φαβορί για διάκριση. Οι συζητήσεις γύρω από αυτό, αλλά και το γεγονός ότι ήταν αντίθετο στον βαρύ, σχεδόν χειμωνιάτικο καιρό, των προηγούμενων ημερών στη Βενετία, οδήγησαν πολλούς να σπεύσουν στη λιθουανική παραλία, κάμποσοι εκ των οποίων μάλιστα δήλωναν συμμετοχή να εμφανιστούν εθελοντικά στην αμμουδιά με το μαγιό και την πετσέτα τους μαζί με τα παιδιά και τα κατοικίδιά τους για τρεις ώρες με αντάλλαγμα δυνατό WiFi και καλό φωτισμό για διάβασμα!

«Το ζήτημα της οικολογίας είναι τεράστιο. Οι εικόνες με τα ψάρια εγκλωβισμένα σε πλαστικές σακούλες αποτελούν τόσο τραγικό θέαμα, που μας προκαλεί σοκ και το μυαλό σταματά. Επιλέξαμε να χρησιμοποιήσουμε έναν ανάλαφρο τρόπο για να μεταφέρουμε το μήνυμά μας, σαν αεράκι, ώστε να αφυπνίσουμε τον κόσμο, χωρίς καμία διάθεση να ηθικολογήσουμε. Πιστεύουμε όμως ότι ο τρόπος που φερόμαστε ο ένας στον άλλο έχει αντίκτυπο και στον τρόπο που διαχειριζόμαστε το οικοσύστημα» είπαν οι τρεις νικήτριες στο «Νσυν», λίγα λεπτά μετά τη βράβευσή τους.

Με εύφημη μνεία στις αποσκευές του επιστρέφει και το περίπτερο του Βελγίου που φιλοξένησε επίσης μια εγκατάσταση από κινούμενες κούκλες με μηχανισμό, οι οποίες ενεργοποιούνταν διαδοχικά καυτηριάζοντας τις κοινωνικές σχέσεις με την υπογραφή των Γιος ντε Γκρόιτερ και Χάραλντ Τάις.

Ο Χρυσός Λέοντας για τον καλύτερο καλλιτέχνη που συμμετέχει στην κεντρική έκθεση με θέμα «Είθε να ζούμε σε ενδιαφέροντες καιρούς» την οποία συνέλαβε και ο οργάνωσε ο Αμερικανός Ραλφ Ρούγκοφ απονεμήθηκε στον συμπατριώτη του Αρθουρ Τζάφα για το έργο του «Το Λευκό Αλμπουμ», ένα βίντεο 50 λεπτών στο οποίο παρουσιάζει πορτρέτα οικείων του, λευκών, μέσα από τα λεγόμενα των οποίων αποκαλύπτεται η υπεροχή της λευκής φυλής. «Είμαι ενθουσιασμένος, αλλά δεν πιστεύω ότι στην τέχνη πρέπει να υπάρχει ανταγωνισμός, ότι πρέπει να κάνουμε έναν αγώνα δρόμου οι καλλιτέχνες μεταξύ μας για τη νίκη. Υπάρχουν πολλά ωραία έργα στην έκθεση. Με ενδιαφέρει να δει ο κόσμος το έργο μου και την τέχνη εν γένει όπως ένα βουνό. Δεν είναι καλό ή κακό, είναι απλώς ένα βουνό. Περπατάμε γύρω του, πάνω του, το κοιτάζουμε…» μας είπε ο Αρθουρ Τζάφα, ο οποίος εκτός από το βίντεο που παρουσιάζει στους Κήπους, στο Αρσενάλε εκθέτει μια εγκατάσταση με υπερμεγέθη ελαστικά ντυμένα με αλυσίδες.

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Το χειροκρότημα από τη γαλαρία της αίθουσας – εκεί όπου κάθονταν τα μέλη της ελληνικής αποστολής – ήταν έντονο όταν για τον Αργυρό Λέοντα υποσχόμενου νέου καλλιτέχνη ακούστηκε το όνομα της 39χρονης Κύπριας με διεθνή παρουσία Χάριτος Επαμεινώνδα. Tο βίντεό της «Χίμαιρα» στους Κήπους λειτουργεί ως ένα οπτικοακουστικό οδοιπορικό που βασίζεται στα απομεινάρια ενός κατεστραμμένου κινηματογραφικού υλικού που είχε τραβήξει παλιότερα στην έρημο της Καλιφόρνιας και το οποίο συνδύασε με αποσπάσματα λήψεων από άλλα ταξίδια της δημιουργώντας μια σύνθεση που ισορροπεί ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα, το φως και το σκοτάδι, τη φύση και τον πολιτισμό. Παράλληλα στο Αρσενάλε παρουσιάζει μια εγκατάσταση που αποτελεί ένα σχόλιο στη σχέση μας με το παρελθόν και την Ιστορία υπό τον τίτλο «Vol. XXVII». Συγκινημένη η κύπρια καλλιτέχνις, η οποία είχε παρουσιάσει και στην Μπιενάλε του 2007 τη δουλειά της στο εθνικό περίπτερο της χώρας της, μας είπε: «Είναι σημαντικό να μη χάσουμε την πίστη μας στο ότι η ανθρωπότητα είναι καλή και ότι πρέπει να παραμένουμε ενωμένοι κι ελπίζω αυτό το μήνυμα να φτάσει στους θεατές μέσω της δουλειάς μου».

Τέλος, εύφημες μνείες απονεμήθηκαν στη Μεξικανή Τερέσα Μαργκόγες, η οποία ξεχώρισε για τις εγκαταστάσεις της σχετικά με τη βία – μια σειρά γυάλινων ταμπλό με ξεθωριασμένες αφίσες αναζήτησης εξαφανισμένων γυναικών και έναν αυθεντικό τοίχο από σχολείο γεμάτο τρύπες από σφαίρες που πέφτουν κατά τις συμπλοκές συμμοριών που διακινούν ναρκωτικά. Και στη Νιγηριανή Ομποντόνγκ Νκάνγκα, η οποία έχει δημιουργήσει μια εντυπωσιακή εγκατάσταση 26 μ. από μάρμαρο και γυαλί που παραπέμπει σε ένα ποτάμι που έχει πληγεί από τη μόλυνση.