ΗχοΔύναμα

Μπαχ: Τα κοντσέρτα για πιάνο σόλο, Χάιντν: Κοντσέρτο για πιάνο έργο 21. Βάσω Δεβετζή, πιάνο, Ορχήστρα Δωματίου της Μόσχας, Ρούντολφ Μπαρσάι, Doremi

Η πιανίστα Βάσω Δεβετζή υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της μεταπολεμικής ελληνικής μουσικής. Αρχισε τη σταδιοδρομία της τη χρονιά που τελείωνε ο εμφύλιος πόλεμος, όμως γρήγορα βρέθηκε στη Γαλλία όπου συνδέθηκε στενά με τη μεγάλη Μαργκερίτ Λονγκ και άλλους σπουδαίους ομότεχνούς της στη χώρα. Ενδεχομένως η Γαλλία, όπου και διέπρεψε μέσα σε ένα εξαιρετικά απαιτητικό και ανταγωνιστικό μουσικό περιβάλλον, να είχε παραμείνει το κύριο κέντρο της δραστηριότητάς της, αν μία περιοδεία στην πρώην ΕΣΣΔ στα τέλη της δεκαετίας του ’50 δεν την έφερνε σε επαφή με σειρά από μεγάλων μουσικών στη Μόσχα και το Λένινγκραντ. Ηταν τελικά σε αυτή την αχανή χώρα, τη γεμάτη με μουσικούς παγκόσμιας κλάσης, όπου η Βάσω Δεβετζή απογειώθηκε. Συνέπραξε σε περιοδείες με τον θρυλικό για τις απαιτήσεις του Ευγκένι Μραβίνσκι και τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λένινγκραντ, με τον μεγάλο μαέστρο Κίριλ Κοντράσιν, όπως και με τους σολίστ Οϊστραχ και Ροστροπόβιτς που κυριάρχησαν στο διεθνές στερέωμα της εποχής τους.

Η Βάσω Δεβετζή, φίλη του Μίκη Θεοδωράκη και της Μαρίας Κάλας, καθιερώθηκε γρήγορα ως κορυφαία σολίστ στη χώρα με τη μεγαλύτερη και σημαντικότερη παραγωγή του είδους στον κόσμο. Συχνός μουσικός συνεργάτης της υπήρξε ένας άλλος θρυλικός Ρώσος, ο Ρούντοφλ Μπαρσάι, επικεφαλής της Ορχήστρας Δωματίου της Μόσχας. Από τη συνεργασία τους έρχονται και αυτές οι ηχογραφήσεις στον Μπαχ και τον Χάιντν, που έγιναν στη Μόσχα στη δεκαετία του ’70. Εδώ, η Δεβετζή αποκαλύπτει την πολύπλευρη μουσική και πνευματική ισχύ της δίνοντας στον Χάιντν όλη τη φρεσκάδα και τη γοητεία του, ενώ στον Μπαχ τη μοναδική αυτή gravitas, ένα από τα πολλά στοιχεία που τον καθιστούν μία κατηγορία από μόνο του ανάμεσα στους συνθέτες τόσων αιώνων. Είναι ευτύχημα ότι η καναδική εταιρεία Doremi εξασφάλισε και εξέδωσε αυτές τις ηχογραφήσεις, με έναν απόλυτα ικανοποιητικό ήχο, επιτρέποντας στο διεθνές κοινό να έρθει σε επαφή με μία από τις πιο σεβάσμιες μορφές, μουσικά και ανθρώπινα, του πιάνου μιας εποχής ιερών τεράτων σε μία χώρα που αυτά αφθονούσαν. Το ελληνικό μουσικόφιλο κοινό μπορεί να είναι υπερήφανο για αυτή τη σπουδαία Ελληνίδα που έφτασε τόσο μακριά και τόσο βαθιά στην ουσία της μουσικής. Ομως, ανεξάρτητα και πέρα από αυτό, έχουμε εδώ ένα σπουδαίο ερμηνευτικό επίτευγμα από τη σύμπραξη δυνάμεων πρώτης γραμμής που φωτίζουν αυτά τα έργα όπως τους αξίζει: ερμηνείες προσηλωμένες σε έναν Μπαχ που ίσως μπορεί να τον χαρακτηρίσει κανείς παραδοσιακό, αλλά που, ευτυχώς, υπηρετήθηκε από τέτοιους μουσικούς και στάθηκε όρθιος παρά τους αλλεπάλληλους, πολύ συχνά αμφιλεγόμενους, νεωτερισμούς που τον απείλησαν όλα αυτά τα χρόνια. Η Δεβετζή, ο Μπαρσάι και η Ορχήστρα του αποδίδουν αυτά τα τόσο απαιτητικά έργα με την πληρότητα και τη γαλήνη που τους αρμόζει, δίνοντας, έστω για τη στιγμή που κανείς ακούει αυτές τις ερμηνείες, τη σπάνια αίσθηση ότι κάθε τι άλλο είναι απλώς περιττό.

Μπρούκνερ: Συμφωνίες αρ. 6 και 9, Βάγκνερ: Πρελούδιο στον Πάρσιφαλ και Ειδύλλιο του Ζίγκφριντ, Ορχήστρα Γκεβαντχάουζ της Λειψίας, Αντρις Νέλσονς, Deutsche Grammophon, 2 cd

Επικεφαλής δύο κορυφαίων ορχηστρών στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, της Γκεβαντχάουζ της Λειψίας στη Γερμανία και της Συμφωνικής της Βοστώνης στις ΗΠΑ, ο Αντρις Νέλσονς εξελίσσει ταυτόχρονα δύο κύκλους ηχογραφήσεων σε δύο συνθέτες: στη Λειψία ηχογραφεί τις πλήρεις συμφωνίες του Μπρούκνερ και στη Βοστώνη εκείνες του Σοστακόβιτς. Το διπλό αυτό εγχείρημα που είναι μοναδικό στις μέρες μας (και ίσως όχι μόνο) δικαιώνεται από κάθε νέα προσθήκη, όπως αυτή με την Εκτη και την Ενατη του Μπρούκνερ, που μόλις εκδόθηκαν. Η ικανότητα του Νέλσονς να μπαίνει στην ουσία της μουσικής δύο τόσο μεγάλων, διαφορετικών, αλλά παράλληλα και με κοινά στοιχεία συμφωνιστών που σφράγισαν ο ένας τον 19ο και ο άλλος τον 20ο αιώνα, είναι καθηλωτική. Οι ορχήστρες του βρίσκονται, και οι δύο, στις καλύτερες στιγμές τους. Οι ηχογραφήσεις του στον Μπρούκνερ συνοδεύονται από αντίστοιχων αρετών προσεγγίσεις σε κρίσιμα έργα του Βάγκνερ για ορχήστρα: μπορεί ο Πάρσιφαλ να είναι η τελευταία και ίσως κορυφαία όπερά του, όμως το πρελούδιό της είναι από μόνο του ένα μείζον έργο για ορχήστρα. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με το μοναδικό στο είδος του Ειδύλλιο του Ζίγκφριντ. Για όποιον ενδιαφέρεται για τη ρομαντική συμφωνική μουσική από τα μέσα του 19ου αιώνα και έπειτα, ο Νέλσονς εισφέρει σύγχρονες αναγνώσεις αιχμής, που ήρθαν για να μείνουν.