Ενα αποτυχημένο σχέδιο και μια στρατιωτική εξέγερση που δεν ήρθε

Πρόκειται άραγε για «fake news», όπως υποστήριξε ο Νικολάς Μαδούρο; Πόσο αξιόπιστη είναι μία τέτοια διάψευση από τον επικεφαλής ενός καθεστώτος που έχει παραβιάσει τα ανθρώπινα δικαιώματα των πολιτών του σε τόσο μαζική κλίμακα και έχει οδηγήσει τη Βενεζουέλα σε οικονομική και ανθρωπιστική καταστροφή; Οπως και να έχει, οι πληροφορίες, τόσο από την αντιπολίτευση της Βενεζουέλας όσο και από τις ΗΠΑ, θέλουν την πρώτη να επεξεργαζόταν για μήνες, με τη συνεργασία αρκετών μελών του στενού κύκλου του Μαδούρο, στρατιωτικούς και μη, ένα λεπτομερές σχέδιο με στόχο μία «αξιοπρεπή έξοδο» του Μαδούρο, την εγκαθίδρυση μιας μεταβατικής κυβέρνησης υπό τον Χουάν Γκουαϊντό και τη μετάβαση της Βενεζουέλας στη δημοκρατία. Το επίμαχο σχέδιο φέρεται μάλιστα να είχε προχωρήσει τόσο πολύ που είχε οριστεί, επί της αρχής, και μία ημερομηνία για την έναρξη της εφαρμογής του: η Τετάρτη 1η Μαΐου. Τη Δευτέρα όμως άρχισε να καταρρέει. Ο Μαδούρο είχε μάθει για αυτό, ο Γκουαϊντό αναγκάστηκε να βιαστεί. Τα υπόλοιπα ανήκουν στην Ιστορία.

Συμμετείχαν ή όχι οι ΗΠΑ στις συζητήσεις που σύμφωνα με πληροφορίες διεξάγονταν μυστικά ανάμεσα στη βενεζουελάνικη αντιπολίτευση και μεγαλοστελέχη του καθεστώτος, ανάμεσά τους ο υπουργός Αμυνας Βλαντίμιρ Παδρίνο Λόπες, ο διοικητής της προεδρικής φρουράς και επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών του στρατού, στρατηγός Ιβάν Ραφαέλ Χερνάντες και ο επικεφαλής δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Μάικελ Μορένο; Ο αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Ελιοτ Εϊμπραμς υποστήριξε πως δεν συμμετείχαν άμεσα. Στελέχη της βενεζουελάνικης αντιπολίτευσης δήλωσαν αντιθέτως στη «Wall Street Journal» πως οι ΗΠΑ αναμείχθηκαν στην προσπάθεια, παρέχοντας ειδικότερα εγγυήσεις πως θα ήραν τις κυρώσεις εις βάρος μεμονωμένων βενεζουελάνων αξιωματούχων που θα ενστερνίζονταν τη μετάβαση στη δημοκρατία. «Ημασταν ενήμεροι για τις προσπάθειες, ξεκίνησαν πριν από περίπου δύο μήνες», δήλωσε ένας αμερικανός αξιωματούχος στη «Washington Post». «Υπήρξαν φορές που έδειχναν σοβαρές, και άλλες που δεν έμοιαζαν και πολύ σοβαρές. Ομως τις τελευταίες εβδομάδες ήταν σαφές πως έφταναν σε μία συμφωνία» με τους Παδρίνο, Χερνάντες και Μορένο «προκειμένου να αλλάξουν πλευρά».

Παδρίνο και Σία, λένε οι πληροφορίες, δεν θα αναγνώριζαν επίσημα τον Γκουαϊντό, τον αυτοανακηρυχθέντα μεταβατικό πρόεδρο της Βενεζουέλας που έχει ήδη αναγνωριστεί ως τέτοιος από 54 χώρες, ήταν όμως έτοιμοι να υπογράψουν έγγραφα με τα οποία θα δήλωναν πίστη στο Σύνταγμα της Βενεζουέλας – βάσει του Συντάγματος κήρυξε άκυρη την περσινή επανεκλογή του Μαδούρο η ελεγχόμενη από την αντιπολίτευση Εθνοσυνέλευση, βάσει του Συντάγματος διόρισε στις 23 Ιανουαρίου τον Γκουαϊντό προσωρινό πρόεδρο. Σε αντάλλαγμα, οι βενεζουελάνοι αξιωματούχοι θα διατηρούσαν τις θέσεις τους και θα εντάσσονταν στη νέα κυβέρνηση. Για όσους θα προτιμούσαν ενδεχομένως να εγκαταλείψουν τη χώρα, οι ΗΠΑ είχαν δώσει έμμεσες διαβεβαιώσεις πως δεν θα τους εμπόδιζαν, ίσως μάλιστα και να τους επιτρεπόταν η πρόσβαση σε τυχόν περιουσιακά στοιχεία που είχαν φυλάξει για μελλοντική χρήση στο εξωτερικό. Σύμφωνα πάντα με τις ίδιες πληροφορίες, οι δυο πλευρές είχαν επίσης συμφωνήσει να απελευθερώσουν τους πολιτικούς κρατούμενους και να διαλύσουν την ελεγχόμενη από την κυβέρνηση Συντακτική Συνέλευση, επιστρέφοντας στην Εθνοσυνέλευση τις εξουσίες που της πρέπουν.

Ηταν έτοιμος να αποχωρήσει

Οσο για τον Νικολάς Μαδούρο, αμερικανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν πως τις τελευταίες δύο εβδομάδες είχαν ενδείξεις ότι ήταν έτοιμος να αποχωρήσει αεροπορικώς για Κούβα. Το είπε και ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, ο Μάικ Πομπέο, την Τρίτη: ο Μαδούρο είχε στο ταρμάκ ένα αεροπλάνο έτοιμο να τον μεταφέρει στην Αβάνα, πείστηκε όμως «από τους Ρώσους» να παραμείνει. Οι πληροφορίες σε αυτό το σημείο ερίζουν, άλλες μιλούν για διαπραγματεύσεις μεταξύ αντιπολίτευσης και στελεχών του καθεστώτος που τελικά «κατέρρευσαν» για άγνωστο λόγο, και άλλες για ένα σχέδιο που ναυάγησε επειδή το πληροφορήθηκε, τελευταία στιγμή, ο Μαδούρο. Πηγή της «Wall Street Journal» έκανε ακόμα πιο περίπλοκο το παζλ υποστηρίζοντας πως δεν λειτουργούσαν όλοι στην πλευρά της βενεζουελάνικης κυβέρνησης, καλή τη πίστει, πως ο στρατηγός Παδρίνο προσποιούνταν τον συνωμότη ενημερώνοντας ταυτόχρονα για τα τεκταινόμενα τον Μαδούρο – και τους Ρώσους. Το κουβανικό καθεστώς, επεσήμανε από την πλευρά του ο Μπράιαν Λάτελ, ένας πρώην αναλυτής της CIA και ειδικός στην Κούβα, είναι ένα από τα καλύτερα στον κόσμο όσον αφορά την εξαπάτηση των αντιπάλων και την ανίχνευση συνωμοσιών. Είναι πιθανό, σημείωσε, να συμφώνησαν κουβανοί πράκτορες στη Βενεζουέλα με τον στρατηγό Παδρίνο να χρησιμοποιήσει τις συνομιλίες ώστε να εκμαιεύσει περισσότερες πληροφορίες για τους υπόλοιπους συνωμότες και τις παραχωρήσεις που ήταν πρόθυμες να κάνουν στις διαπραγματεύσεις αντιπολίτευση και ΗΠΑ.

Πολλοί διαδηλωτές, βίαιη καταστολή

Βεβιασμένα ή μη, συνετά ή μη, ο Χουάν Γκουαϊντό κήρυξε την έναρξη «της τελικής φάσης της επιχείρησης “Ελευθερία”» τις πρώτες πρωινές ώρες της Τρίτης, με ένα βίντεο που ανέβασε στα σόσιαλ μίντια, γυρισμένο κοντά στην αεροπορική βάση της Λα Καρλότα, κοντά στο Καράκας. «Θαρραλέοι στρατιώτες, θαρραλέοι άνδρες προσηλωμένοι στο Σύνταγμά μας, άδραξαν σήμερα το κάλεσμά μας», διακήρυξε, έχοντας στο πλευρό του μία ομάδα ένοπλων της Μπολιβαριανής Εθνοφρουράς καθώς και τον Λεοπόλντο Λόπες, τον γνωστό ηγέτη της αντιπολίτευσης που τελούσε από τον Ιούλιο του 2017 σε κατ’ οίκον περιορισμό – είχε αφεθεί ελεύθερους από τους φρουρούς του, πολύ σύντομα ο επικεφαλής της Μπολιβαριανής Υπηρεσίας Εθνικών Πληροφοριών, της διαβόητης Sebin, Μανουέλ Ρικάρντο Κρίστοφερ Φιγκέρα, θα έμπαινε στη μαύρη λίστα του καθεστώτος προσφέροντας μια μικρή νίκη στην αντιπολίτευση.

«Σήμερα ο φόβος ηττήθηκε», συνέχισε ο Γκουαϊντό. «Ως μεταβατικός πρόεδρος και νόμιμος επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων, καλώ όλη τη στρατιωτική οικογένεια να ενωθεί μαζί μας, στον μη βίαιο αγώνα που ανέκαθεν διεξάγαμε. Σήμερα ξεκινάει το τέλος του σφετερισμού. Λαέ της Βενεζουέλας, θα κατεβούμε στους δρόμους με τις ένοπλες δυνάμεις και θα παραμείνουμε στους δρόμους μέχρι να εδραιώσουμε το τέλος του σφετερισμού [της εξουσίας από τον Μαδούρο], που είναι ήδη μη αναστρέψιμο». Τα σόσιαλ μίντια και ο διεθνής Τύπος πήραν φωτιά. Αλλά η στρατιωτική εξέγερση που ζήτησε ο Γκουαϊντό δεν ήρθε.

Μόλις λίγες ώρες αργότερα, ο στρατηγός Παδρίνο εμφανίστηκε ζωντανά στην τηλεόραση, με στολή μάχης, πλαισιωμένος από άλλους στρατιωτικούς αξιωματούχους, κάτω από ένα μεγάλο πορτρέτο του Μαδούρο – ήταν ο πρώτος που κατήγγειλε «απόπειρα πραξικοπήματος», θα ακολουθούσε ο ίδιος ο Μαδούρο, η Ρωσία, η Κούβα, η Τουρκία, η Βολιβία, και μερικά ευρωπαϊκά κόμματα με ιδεολογικές παρωπίδες. Ούτε η «μεγαλύτερη διαδήλωση στην ιστορία της Βενεζουέλας» που ζήτησε ο Γκουαϊντό για την Πρωτομαγιά ήρθε. Οι διαδηλωτές ήταν, βέβαια, δεκάδες χιλιάδες, όπως και την προηγουμένη, αλλά μέχρις εκεί. Η καταστολή ήταν βίαιη, όπως συνήθως, μέσα σε δύο μέρες έχασαν τη ζωή τους τέσσερις άνθρωποι, ανάμεσά τους ένας 16χρονος και ένας 14χρονος, και τραυματίστηκαν δεκάδες, όχι μόνο τόσο βίαιη όσο θα μπορούσε να είναι – «Αν είχα στείλει τανκς εναντίον αυτής της χούφτας πραξικοπηματιών, θα είχε συμβεί μια σφαγή μεταξύ Βενεζουελάνων. Η Ουάσιγκτον θα ήταν πολύ χαρούμενη και θα είχε διατάξει μία στρατιωτική επέμβαση», επιχειρηματολόγησε ο Μαδούρο.

Ανοικτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης

Οι ΗΠΑ επιμένουν ότι προτιμούν μία ειρηνική μεταβίβαση της εξουσίας, αφήνουν όμως σταθερά πάνω στο τραπέζι το ενδεχόμενο της στρατιωτικής επέμβασης. Η Ρωσία προειδοποιεί από την πλευρά της την Ουάσιγκτον ότι περαιτέρω «επιθετικά βήματα» στη Βενεζουέλα μπορεί να έχουν «τις σοβαρότερες συνέπειες». Ο Λεοπόλντο Λόπες έχει καταφύγει μαζί με την οικογένειά του στη διπλωματική αντιπροσωπεία της Ισπανίας, προχθές το Ανώτατο Δικαστήριο της Βενεζουέλας εξέδωσε εις βάρος του ένταλμα σύλληψης. Ο Χουάν Γκουαϊντό κάλεσε τους πολίτες σε κυλιόμενες απεργίες που θα καταλήξουν σε γενική απεργία, προσπαθεί να εντείνει την πίεση στο καθεστώς, γεγονός όμως είναι ότι η προσπάθειά του να επιταχύνει, αυτή την εβδομάδα, τις εξελίξεις, ναυάγησε. «Δεν βλέπουμε φως στο τέλος του τούνελ για τη Βενεζουέλα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο αντιπρόεδρος της Βραζιλίας, Χάμιλτον Μουράο, χαρακτηρίζοντας «μάλλον πρόωρη» και «όχι πολύ καλή ιδέα» την κίνηση του Γκουαϊντό. Το πολιτικό αδιέξοδο στο οποίο έχει μετασχηματιστεί η κρίση στη Βενεζουέλα συνεχίζεται, με τον πλέον δυσοίωνο για τους πολίτες της τρόπο.