Από τη Γη στη Σελήνη

Το ημερολόγιο έδειχνε 21 Ιουλίου 1969 όταν ο πρώτος άνθρωπος πάτησε στη Σελήνη. Ο μοναδικός φυσικός δορυφόρος της Γης που μέχρι τότε είχε αποκτήσει δυνάμεις μαγικές, είχε λατρευτεί ως θεότητα, είχε δαιμονοποιηθεί, είχε αναδειχθεί σε αντικείμενο μελέτης για τους αστρονόμους και σε πηγή έμπνευσης για τους καλλιτέχνες, ήταν πλέον προσιτός.

Μισό αιώνα, ωστόσο, έπειτα από εκείνο το πρώτο βήμα του Νιλ Αρμστρονγκ στη Σελήνη κι ενώ συνολικά 12 άνθρωποι έχουν βαδίσει ώς σήμερα στη γεμάτη κρατήρες επιφάνειά της, η παγκόσμια κοινότητα που δεν έχει επιστρέψει με επανδρωμένη αποστολή στο αιώνιο αντικείμενο του πόθου της εδώ και 47 χρόνια γιορτάζει με εκθέσεις και εκδηλώσεις την (αμφισβητούμενη από κάποιους) κατάκτησή της.

«Η προσσελήνωση είναι το πιο δαπανηρό εγχείρημα της Ιστορίας με εξαίρεση τους πολέμους και η συμβολική δύναμη του πρώτου βήματος στην επιφάνεια της Σελήνης τεράστια», λέει η Κάθριν Χαγκ, η οποία επιμελείται μία από τις πρώτες αφιερωματικές εκθέσεις στο Μουσείο Τεχνών της Ζυρίχης υπό τον τίτλο «Πήγαινέ με στο φεγγάρι. Η προσσελήνωση: 50 χρόνια μετά» επιστρατεύοντας τον τίτλο της δημοφιλούς και διαχρονικής επιτυχίας του Φρανκ Σινάτρα «Fly me to the Moon». Μια έκθεση με περί τα 200 αντικείμενα τοποθετημένα σε αίθουσες στο βαθύ μπλε του νυχτερινού ουρανού, που εξετάζει τη σχέση των καλλιτεχνών με το φεγγάρι από τον 15ο αι. έως σήμερα εστιάζοντας σε θέματα που αφορούν από τη σκιά του δορυφόρου ώς τις ασθένειες που μπορεί να θεωρούνται απόρροια της επίδρασής του και από την έλλειψη βαρύτητας ώς τον τρόπο που έχει χρησιμοποιηθεί από τα μέσα ενημέρωσης για προπαγάνδα ή διαφήμιση.

Από τον Αλμπρεχτ Ντίρερ της Γερμανικής Αναγέννησης ώς τον εκ των θεμελιωτών της ποπ αρτ Αντι Γουόρχολ, από τον μάγο του σουρεαλισμού Ρενέ Μαγκρίτ ώς τον βασικό εκπρόσωπο του γερμανικού εξπρεσιονισμού στη μεγάλη οθόνη Φριτς Λανγκ κι από τον πρωτοπόρο των κινηματογραφικών εφέ Ζορζ Μελιές ώς τον δημιουργό της διασημότερης «Κραυγής» στην τέχνη Εντβαρντ Μουνκ και τον Βρετανονιγηριανό Γίνκα Σονιμπάρε που σχολιάζει με μοναδικό τρόπο τις μετα-αποικιακές νοοτροπίες, ουδείς έχει καταφέρει να ξεφύγει από την τροχιά της Σελήνης και τη διάθεση να την αποτυπώσει στο έργο του.

«Ψηλοτάκουνα στο φεγγάρι». «Το γεγονός ότι μόνο οι λευκοί άνδρες έχουν ταξιδέψει στο φεγγάρι, παρ’ όλο που η αποστολή τους αφορούσε ολόκληρη την ανθρωπότητα, πυροδότησε την αντίδραση πολλών καλλιτεχνών», λέει η Κάθριν Χαγκ, επισημαίνοντας τη χιουμοριστική εγκατάσταση με νέον της Σιλβί Φλερί η οποία μέσα από το έργο της «Ψηλοτάκουνα στο φεγγάρι» (2005) σχολιάζει την ανύπαρκτη ισότητα των δύο φύλων στον σεληνιακό περίπατο.

Σε ένα άλλο σημείο της έκθεσης το γλυπτό «Χύτευση από την επιφάνεια της σκοτεινής πλευράς του φεγγαριού» (2005) του Μίκαελ Ζαϊλστόρφερ επιτρέπει στον επισκέπτη να αντιληφθεί την αμμώδη επιφάνεια της Σελήνης υπό τους ήχους της   αποσπασματικής, αυτοματοποιημένης μελωδίας της «Σονάτας του Σεληνόφωτος» του Μπετόβεν που αποτελεί μέρος της εγκατάστασης «Γη – Σελήνη – Γη» (2007) της Κέιτι Πάτερσον.

Δελεαστικό, μυστηριώδες και με αμφιλεγόμενη επίδραση πάνω στον άνθρωπο το φεγγάρι θα βρεθεί μέσα στη χρονιά στο επίκεντρο πολλών ακόμη εκθέσεων από το Λονδίνο ώς τη Νέα Υόρκη και την Ουάσιγκτον. Η επανεξέταση ωστόσο της προσσελήνωσης μπορεί τελικά και συμβάλλει θετικά στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε διάφορα ζητήματα επί γης. Η Κάθριν Χαγκ, που συμμετείχε σε μια προσομοίωση διαστημικής πτήσης για να αισθανθεί την έλλειψη βαρύτητας στο πλαίσιο της έρευνάς της για την προετοιμασία της έκθεσης, διαπιστώνει ότι η συγκεκριμένη εμπειρία την έκανε να αναλογιστεί την αλληλεξάρτηση των πραγμάτων. «Οπως η Γη και η Σελήνη, είμαστε όλοι “συνυφασμένα σώματα”», καταλήγει.

info

H έκθεση «Πήγαινέ με στο φεγγάρι. Η προσσελήνωση: 50 χρόνια μετά» στο Μουσείο Τεχνών της Ζυρίχης έως τις 30 Ιουνίου