Καλλιτέχνες στα άκρα

Εχει η Μαρί Λεπέν τον δικό της Σφακιανάκη; Στηρίζουν τους ακραίους της Ευρώπης οι αντίστοιχοι τραγουδιστές της καψούρας και οι τριταγωνιστές της τηλεόρασης; Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν πριν αναφωνήσουμε ότι η στήριξη στη Χρυσή Αυγή που δόθηκε από την εγχώρια βιοτεχνία του θεάματος είναι φαινόμενο πολύ ελληνικό. Και πολύ λούμπεν.

Εν αρχή ην η αγανάκτηση. Εκεί όπου οι δύο όχθες του ανορθολογισμού ενώθηκαν εις πλατείαν μίαν. Για όλα έφταιγε το «παλιό σύστημα», η εσωτερική τρόικα, οι «βαστασοϊμπλέδες» (για να χρησιμοποιήσουμε ένα δάνειο πολακικής εμπνεύσεως). Η Χρυσή Αυγή με τον τραμπούκικο ακτιβισμό – γκρέμιζαν κάποτε πάγκους πωλητών στο Μεσολόγγι, αν ενθυμείσθε – έδινε το σύνθημα στην από καιρό στημένη γαλαρία: «Κάνουν ό,τι δεν κάνει το κράτος». Το σουξέ πήρε διαστάσεις πλατινένιου δίσκου όταν στη σκηνή εμφανίστηκε η χορωδία των ελληνοπρεπών καλλιτεχνών. Πρωτίστως ο Notis, που ανακάλυψε μια ακόμη ευκαιρία για να εμβαπτιστεί στον φαντασιακό λαό. Η «ιδιορρυθμία» του πήρε χαρακτηριστικά ιδεοληψίας, τα ανκόρ στη Χρυσή Αυγή έγιναν το flipside των ελληνοκεντρικών σουξέ. Αν το 2005 τραγουδούσε αβάσταχτο λυρικό φολκλόρ («Δύση κι Ανατολή σ’ αγαπάνε μαζί/ Αχ, Ελλάδα μου μικρή»), το 2014 τραγουδούσε στίχους, που ακόμη κι αν δεν υπήρχαν, θα έπρεπε να τους ανακαλύψει ο εγχώριος εθνικισμός: «Μα εγώ είμαι Ελληνας/ Δεν θα πεθάνω/ Υπήρξα άρχοντας στον κόσμο επάνω/ Είμαι αυτός που σου ‘χει μάθει το αλφαβητάριο, μη κάνεις λάθη/ Εγώ σε γέννησα, σ’ έχω αναθρέψει/ Κι ό,τι δικό σου, μου το ‘χεις κλέψει». Δεν είναι μάλλον να απορεί κανείς που τέσσερα χρόνια αργότερα αποκαλούσε τους χρυσαυγίτες «αντιστασιακούς του σήμερα», τους οποίους πρέπει να ξαναψηφίσει.

Δεν ήταν ο μόνος που αφήνοντας πίσω του τα περασμένα μεγαλεία του νάιλον θεάματος, της λαμέ ευμάρειας και της τηλοψίας προσπαθούσε να κατοχυρώσει την περσόνα του θυμόσοφου αγανακτισμένου «για να αρέσει». Απλώς εκείνος το επιχειρούσε με μαύρα γυαλιά και αργκό νυχτόβιου. Ο Πέτρος Γαϊτάνος, από την άλλη, μεταμορφώθηκε εν μια νυκτί από poster boy του Κατηχητικού σε αντιρρησία συνείδησης με την περίφημη πλέον φράση «μ’ αρέσει ο τσαμπουκάς της Χρυσής Αυγής». Ο ίδιος μάλιστα – ήδη το 2012 – μεταβίβαζε σ’ αυτόν τον τσαμπουκά ολόδικές του φαντασιώσεις: «Ξέρετε πόσες φορές μου έρχεται να σπάσω στο κεφάλι των μαύρων τα CD που πουλάνε;».

Το face lifting στα ακροδεξιά ή εθνικιστικά κόμματα ξεκινάει πάντοτε ως εκπροσώπηση των μη προνομιούχων, με τους οποίους θέλουν να συγκαταλέγονται οι άνθρωποι της πίστας και του θεάματος. Στο διάλειμμα των βιντεοκλίπ και των γυρισμάτων θέλουν να διαδηλώνουν τη λαϊκή τους καταγωγή, την πρόσδεση με τον ταλαιπωρημένο λαό του μεροκάματου. Εμφανίζονται κάτω από τα φώτα του συστήματος για να δηλώσουν «αντισυστημικοί». Ακόμη και το πάλαι ποτέ καλό παιδί της νύχτας, Γιάννης Πλούταρχος, δεν άντεξε και ξεσπάθωσε κατά του άτιμου καπιταλισμού, που άλλους τους ανεβάζει και άλλους τους κατεβάζει: «Μιλάμε για τη φασιστική Χρυσή Αυγή, αλλά δεν λέμε κουβέντα για τον φασισμό τού να σου παίρνουν με το έτσι θέλω τους κόπους μιας ολόκληρης ζωής! Αυτό τι είναι; Δεν είναι χούντα ή, ακριβέστερα, καπιταλιστική χούντα;». Από κοντά και ο Σταμάτης Γονίδης: «Κάθε φορά κάποιον πρέπει να κάψουν για να αποδεικνύουν ότι είναι δημοκράτες. Να λοιπόν γιατί ο λαός που δεν μασάει κουτόχορτο ψηφίζει Χρυσή Αυγή» (με αφορμή τον ναζιστικό χαιρετισμό του παίκτη της ΑΕΚ Γιώργου Κατίδη το 2013).

«ΞΕΠΛΥΜΑ». Δεν έχει και τόση σημασία το name-dropping – και άλλοι ηθοποιοί ή τραγουδιστές έχουν εκφραστεί κατά καιρούς υπέρ του μορφώματος -, αν δεν συνδεθεί με ένα γενικότερο φαινόμενο. Το «ξέπλυμα» ή ενίοτε την απόπειρα κανονικοποίησης της Χρυσής Αυγής και άλλων κομμάτων με εθνικιστικά – λαϊκιστικά στοιχεία, όπως εκφράστηκε, για παράδειγμα, με ανελέητη αφέλεια από τον Νίκο Βέρτη: «Από τα 100 που θα πουν τα 10 μπορεί να είναι καλά». Το αφήγημα που έσπευσε να σεγοντάρει το «κόμμα της πίστας» είχε κοινά χαρακτηριστικά: η Ελλάδα κινδυνεύει από τη λαθρομετανάστευση, δώστε δουλειές σε ελληνικά χέρια, αντισταθείτε στο Μνημόνιο, έρχονται οι αδιάφθοροι να μας σώσουν. Ο «τσαμπουκάς» του Γαϊτάνου ήταν η άλλη όψη του lifestyle που εργαζόταν υπογείως: Twitter, ανεκδοτολογία, τατουάζ, γυμνασμένα σώματα, μπρελόκ με σβάστικες, στρατιωτική παραλλαγή.

Απέναντι σ’ αυτή την κακοφωνία ο απόηχος από την αντίπερα όχθη είναι ακόμη – έξι χρόνια μετά – εκκωφαντικός: ο Παύλος Φύσσας ήταν και αυτός ένας μουσικός.