Πολίτες {LF}και ευρωπαϊκό σχέδιο

Ενώ οι ευρωπαϊκές εκλογές πλησιάζουν, κόμματα και υποψήφιοι δεν ασχολούνται στον βαθμό που πρέπει με το αντικείμενο της σημαντικής αυτής υπόθεσης. Τι είναι τελικά η Ευρώπη, τo μήλον της έριδος στο εκλογικό πεδίο; Ή μήπως η ύψιστη διαδικασία έκφρασης των ευρωπαίων πολιτών; Προφανώς το δεύτερο. Ασφαλώς δεν αναμένει κανείς να γνωρίζουν οι πολίτες, πέραν των πολιτικών τους πεποιθήσεων τις λεπτομέρειες για το πώς κινείται η Ευρώπη, πώς αποφασίζει, ποιους κινδύνους διατρέχει και με ποιες πολιτικές τους αντιμετωπίζει. Ωστόσο η επιλογή τους συνήθως επικοινωνεί με το βαθύτερο νόημα που έχει για τον καθένα η έννοια της Ευρώπης. Ασφάλεια, οικονομική και κοινωνική στήριξη, ευημερία, προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αρχές που δεν ήταν εξασφαλισμένες για πολλές χώρες όσο ήταν μόνες τους.

Παρά ταύτα μερίδα των πολιτών φαίνεται να στηρίζει δημαγωγικές και λαϊκιστικές πολιτικές δυνάμεις με εθνικιστικά χαρακτηριστικά των οποίων οι δοξασίες θυμίζουν τη σκοτεινή πλευρά της ιστορίας της Ευρώπης που οδήγησε στον Μεγάλο και στον Παγκόσμιο Πόλεμο. Θεωρίες απομάκρυνσης από την αναγκαία ενοποιητική διαδικασία δημιουργούν φόβους και ανησυχίες για το ευρωπαϊκό μέλλον. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μαζί με το Συμβούλιο Υπουργών αποτελούν τα νομοθετικά σώματα για ένα πλήθος θεμάτων, ορίζοντας τους κανόνες υπό τους οποίους ασκούνται διάφορες πολιτικές στα κράτη μέλη και επομένως το είδος της εκπροσώπησης έχει ιδιαίτερη πρακτική αξία. Δεν αναμένεται η εκλογή των εκπροσώπων των λαϊκιστικών κομμάτων να επηρεάσει άμεσα την πλειοψηφία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ωστόσο καλές επιδόσεις τους θα παρεμποδίσουν σε ορισμένες περιπτώσεις τις ομαλές διαδικασίες στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Αυτό που πρέπει να γίνει είναι οι δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις να εξελιχθούν στη θεωρία και την πράξη πιο (φιλο)-λαϊκές από τους λαϊκιστές.

Η επόμενη ημέρα στην Ευρώπη εξαρτάται τόσο από τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών όσο και από τη στάση των κυβερνήσεων μέσα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Και επειδή οι διαφωνίες στο Συμβούλιο θα επιταθούν εάν οι δημαγωγικές δυνάμεις ενισχυθούν, δεν θα μείνει πραγματικά άλλος δρόμος από τη χρήση της ενισχυμένης συνεργασίας επί τη βάσει της οποίας οι κυβερνήσεις που θέλουν, θα προχωρήσουν στην άσκηση νέων πολιτικών, όπως παραδείγματος χάρη σε ένα κοινό σύστημα άμυνας. Αυτό θα βοηθήσει στην πλήρη εφαρμογή της Συνθήκης της Λισαβόνας και η επιτυχία σε νέους τομείς πολιτικών θα συνδράμει στο να γίνει το επόμενο βήμα προς μια πιο πολιτική διαδικασία ευρωπαϊκής εξέλιξης. Φυσικά όλα αυτά δεν είναι άμοιρα των προσώπων που θα αναλάβουν την ευθύνη διαφόρων θέσεων. Επίτροποι, ηγεσίες πολιτικών ομάδων, ευρωβουλευτές που προέρχονται από φιλοευρωπαϊκά κόμματα και μέλη κυβερνήσεων οφείλουν να αναλάβουν πολύ μεγαλύτερες ευθύνες την επόμενη ημέρα για να αντισταθμίσουν την κάμψη της ευρωπαϊκής ιδέας και να εμποδίσουν πιθανά παρακμιακά φαινόμενα. Την ώρα της επιλογής ανάμεσα σε δύο διαφορετικά μοντέλα στην Ευρώπη, οι  πολίτες που απαιτούν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση θα είναι ικανοί να εμβαθύνουν σ’ αυτήν την ιδέα ώστε να ενισχύσουν αποτελεσματικά το ευρωπαϊκό πεπρωμένο.

Η Μαριέττα Γιαννάκου είναι πρώην υπουργός Παιδείας