Ερευνα της ΕΕ για πακέτα διάσωσης των τραπεζών

Ερευνα για τους τρόπους και τις μεθόδους χορήγησης κρατικής αρωγής στις ευρωπαϊκές τράπεζες ξεκινά το Ελεγκτικό Συνέδριο της Ευρώπης δέκα και πλέον χρόνια μετά το ξέσπασμα της κρίσης του 2008. Σκοπός του είναι να διαπιστώσει αν έπιασαν τόπο τα χρήματα των ευρωπαίων φορολογουμένων με τα οποία διασώθηκαν οι τράπεζες και οι ασφαλιστικές εταιρείες. Και δεν μιλάμε για αμελητέα ποσά: σχεδόν 1,5 τρισ. ευρώ ενέκρινε η Κομισιόν τα χρόνια της κρίσης ως κρατική βοήθεια από τις χώρες – μέλη, που παρείχαν και εγγυήσεις άνω των 3,6 τρισ. ευρώ για τον ευρύτερο χρηματοοικονομικό τομέα της ΕΕ την περίοδο 2008 – 2017 που θα καλύψει η έρευνα.

«Από την κρίση του 2008 ο κλάδος παροχής χρηματοοικονομικών υπηρεσιών έλαβε από τις εθνικές κυβερνήσεις της Ευρώπης συνολική βοήθεια 1,459 τρισ. ευρώ σε κεφάλαια και επιπλέον 3,659 τρισ. ευρώ σε εγγυήσεις. Ουδείς άλλος κλάδος στηρίχθηκε τόσο γενναιόδωρα και αποφασιστικά. Είναι απαραίτητη η διεξαγωγή μιας έρευνας σε βάθος προκειμένου να διασφαλιστεί ο ανταγωνισμός στην εσωτερική αγορά και να προστατευθούν τα συμφέροντα των πολιτών που σήκωσαν το βάρος της διάσωσης των τραπεζών» δήλωσε ο υπεύθυνος της έρευνας του Συνεδρίου Μίχαϊλς Κοζλόφς. Τα πορίσματα της έρευνας θα ανακοινωθούν περί τα τέλη του 2019.

ΤΑ ΚΟΚΚΙΝΑ ΔΑΝΕΙΑ. Οπως διευκρίνισε ο Κοζλόφς, «θα εξεταστεί η κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας, δεδομένου ότι πολλές τράπεζες σε αρκετές χώρες – μέλη εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προβλήματα επιβίωσης». Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις τραπεζικές αγορές της Ιταλίας, της Κύπρου και της Ελλάδας, όπου οι τράπεζες πασχίζουν να διαχειριστούν έναν μεγάλο αριθμό μη εξυπηρετούμενων δανείων. Προβλήματα αντιμετωπίζει, ωστόσο, ο τραπεζικός τομέας ακόμα και χωρών που διήλθαν αβρόχοις ποσί την περίοδο της κρίσης, όπως για παράδειγμα η Γερμανία. Η προσπάθεια συγχώνευσης των δύο μεγαλύτερων γερμανικών τραπεζών, της Deutsche Bank και της Commerzbank, αποδίδεται από τους ειδικούς στα εσωτερικά προβλήματα που αυτές αντιμετωπίζουν.

Η κοινοτική νομοθεσία απαγορεύει καταρχήν και εκ προοιμίου την παροχή κρατικής βοήθειας σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, διότι η βοήθεια αυτή καταργεί τον ελεύθερο ανταγωνισμό. Αλλά σε έκτακτες καταστάσεις, όπως αυτές που δημιούργησε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, η κρατική παρέμβαση για τη στήριξη κομβικών τομέων της ευρωοικονομίας κρίθηκε απαραίτητη και χορηγήθηκε έπειτα από έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η έρευνα του εδρεύοντος στο Λουξεμβούργο ανώτατου δικαστικού οργάνου της Ευρώπης θέλει να διαπιστώσει αν η Κομισιόν διενήργησε τους σωστούς ελέγχους προτού ανάψει το πράσινο φως για την κρατική στήριξη των τραπεζών και αν η όλη διαδικασία απέβη προς όφελος του ευρωπαίου φορολογουμένου.

ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ. Ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα. Αλλά εκ του αποτελέσματος μπορεί να πει κανείς ότι τα τεράστια κονδύλια που διατέθηκαν για τη διάσωσή του (τα οποία, παρεμπιπτόντως, εν μέρει μόνο επιστράφηκαν στις κυβερνήσεις) έχουν αποδώσει. Ασφαλώς η διάσωση αυτή είχε ως τίμημα τη διόγκωση του δημόσιου χρέους στις χώρες – μέλη της ΕΕ. Στο τέλος της μέρας, δηλαδή, η ευρωπαϊκή τραπεζική κρίση μετατράπηκε σε κρίση χρέους, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί. Στην Ελλάδα, βεβαίως, τα πράγματα εξελίχθηκαν αντίστροφα, αφού πριν από τις τράπεζες πρώτα «έσκασε» το κράτος. Η κρίση δηλαδή δεν ξέσπασε ως κρίση των τραπεζών, αλλά ως κρίση υπερχρέωσης και εν γένει δημοσιονομικού μπάχαλου.

Εν πάση περιπτώσει, το ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο υπενθυμίζει ότι από το 2008 και εντεύθεν έχουν αλλάξει πολλά στον ευρωπαϊκό τραπεζικό χάρτη. Κι αυτό χάρη στην εφαρμογή νέων ρυθμιστικών κανόνων που διέπουν τον χρηματοοικονομικό κλάδο και του παρέχουν ένα υψηλότερο βαθμό ασφάλειας. Παρά ταύτα, όπως επισήμανε την περασμένη Τετάρτη έρευνα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου και ο ίδιος ο πρόεδρος της Ευρωτράπεζας Μάριο Ντράγκι παραδέχηκε ρητώς, «οι τράπεζες, τα συνταξιοδοτικά ταμεία και οι εταιρείες ασφάλισης εξακολουθούν να εκτίθενται σε υψηλούς κινδύνους». Ετσι, «σε περίπτωση που απαιτηθούν νέες ανακεφαλαιοποιήσεις, θα πυροδοτηθούν ανεξέλεγκτες πωλήσεις πανικού στα χρηματιστήρια και θα ξεσπάσει μια δύσκολα διαχειρίσιμη κρίση ρευστότητας στην αγορά».