«Είμαστε έτοιμοι να πατήσουμε γκάζι από την πρώτη μέρα»

Στον τοίχο ακριβώς πίσω από το γραφείο του έχει κρεμάσει ένα κάδρο με ένα από τα πιο εμβληματικά γκράφιτι της Αθήνας, το «Βασανίζομαι». Παρ’ όλα αυτά, ο Κώστας Μπακογιάννης δεν μοιάζει να βασανίζεται ως υποψήφιος για τη δημαρχία της πρωτεύουσας, παρότι έχει ξεκινήσει την προεκλογική του καμπάνια νωρίτερα από κάθε άλλη φορά. Το μόνο που ίσως τον στενοχωρεί είναι πως δεν έχει χρόνο να επισκεφθεί το Καρπενήσι, την πόλη που ξεκίνησε την αυτοδιοικητική του πορεία. Εκεί, διατείνεται, μιλώντας στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», ότι έμαθε πως οι δήμοι θέλουν λάντζα. Θέλουν, δηλαδή, αλλαγές «από κάτω προς τα πάνω, γιατί τα μικρά θα φέρουν τα μεγάλα». Το πρώτο πράγμα που θα ήθελε να πετύχει, αν εκλεγεί, είναι «ο δήμος να έχει την ευθύνη για όλα τα πεζοδρομία, οδοστρώματα, νησίδες, υπόγειες διαβάσεις και χώρους πρασίνου που βρίσκονται στα όριά του». Οσο για την απάντησή του στη μόνιμη κριτική των αντιπάλων του – πως βλέπει την Αθήνα, όπως κι οι περισσότεροι, σαν εφαλτήριο για μια καριέρα εντός του βουλευτηρίου: «Αν με ενδιέφερε η κεντρική πολιτική σκηνή είχα ευκαιρίες για να το επιδιώξω. Δεν το έκανα όμως».

Απορρίμματα, προσβασιμότητα, ασφάλεια, οικονομικά ασθενέστερες οικογένειες:
Είναι στις προτεραιότητες σας;

Προτεραιότητες ενός δήμου είναι οι προτεραιότητες των Αθηναίων. Για πολλά χρόνια έχει κυριαρχήσει η αίσθηση πως ο δήμαρχος κάνει τα «δικά του». Απομακρυσμένος από τις ανάγκες των δημοτών και απομονωμένος στην Πλατεία Κοτζιά. Ομως εμείς πρέπει να γυρίσουμε τον δήμο ανάποδα. Γι’ αυτό ξεκινάμε με αυτό που ονομάζουμε πολιτισμό της καθημερινότητας. Με καθαριότητα παντού. Με πεζοδρόμια προσβάσιμα. Με φωτισμό και στο πιο απομακρυσμένο από το κέντρο σημείο της πόλης. Με φροντισμένο πράσινο. Με φυλασσόμενους ελεύθερους χώρους και με αίσθηση ασφάλειας για τους κατοίκους και επισκέπτες της Αθήνας. Ολα αυτά αφορούν τους πάντες, αλλά αγγίζουν περισσότερο εκείνους που έχουν τις μεγαλύτερες ανάγκες. Τους κοινωνικά ευάλωτους συνανθρώπους μας. Ο δήμος δεν είναι σε θέση να λύσει το οικονομικό πρόβλημα μιας χώρας, αλλά μπορεί να συνδράμει για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής όλων των ανθρώπων της πόλης. Για αυτό και το πρόγραμμά μας περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός Δικτύου Αλληλεγγύης, Υγείας και Κοινωνικής Προστασίας της Αθήνας που θα δίνει έμφαση σε κάθε μία από τις 129 γειτονιές ξεχωριστά. Ξέρετε, στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, τα προβλήματα των ανθρώπων δεν είναι μόνο αριθμοί σε πίνακες και διαγράμματα αλλά βιώματα της πραγματικής ζωής.

Δηλώσατε πως ο δήμος της Αθήνας θέλει «λάντζα»…

Πολύ απλά ότι ο δήμος πρέπει να είναι περισσότερο εντολοδόχος και λιγότερο εντολέας. Αρκετά με τα μεγαλοπιάσματα, αρκετά με τους «αφ΄ υψηλού» δημάρχους. Ο δήμαρχος πρέπει να αισθάνεται και να είναι υπεύθυνος και υπόλογος για όλα όσα συμβαίνουν στην πρωτεύουσα. Και η «λάντζα» έχει να κάνει με τα καθημερινά προβλήματα και τις καθημερινές λύσεις. Σχεδόν μια δεκαετία στην αυτοδιοίκηση έχω μάθει να αγωνίζομαι και να δουλεύω για να αλλάξω εκείνα που επηρεάζουν τη ζωή των συμπολιτών μας και την αλλαγή τη βλέπεις και τη νιώθεις στην κοινή μας καθημερινότητα. Από κάτω προς τα πάνω, γιατί τα μικρά θα φέρουν τα μεγάλα.

Μπορεί τελικά να ηττηθεί το «τέρας» του συγκεντρωτικού κράτους;

Η πραγματικότητα είναι ότι κάποιες μάχες τις κερδίζεις και κάποιες τις χάνεις. Αλλά πρέπει να τις δώσεις όλες έχοντας στόχο να βγεις νικητής. Στην Ελλάδα έχουμε κράτος υδροκέφαλο και υπερσυγκεντρωτικό. Το Κεντρικό Κράτος έχει 21.500 αρμοδιότητες, ενώ η Τοπική Αυτοδιοίκηση μόλις 650. Αν θέλεις να είσαι διακοσμητικός όλα είναι με το μέρος σου. Κρινόμαστε όμως στην πράξη. Και έχουμε αποκτήσει την εμπειρία να ξεπερνάμε τις τυπικές αρμοδιότητες, διαθέτουμε την τεχνογνωσία που απαιτείται για την υπέρβαση γραφειοκρατικών προβλημάτων και την επιμονή και υπομονή που χρειάζεται για να πετύχουμε την αλλαγή. Και για να είμαστε πρακτικοί έχω προτείνει στους άλλους υποψηφίους να υιοθετήσουμε δύο απλές προτάσεις για νομοθετικές παρεμβάσεις τις οποίες θα διεκδικήσουμε όλοι μαζί αύριο το πρωί όποια και αν είναι η κυβέρνηση. Πρώτον, ο δήμος να  έχει την ευθύνη για όλα τα πεζοδρομία, οδοστρώματα, νησίδες, υπόγειες διαβάσεις και χώρους πρασίνου που βρίσκονται στα όριά του προκειμένου να πάψει το αλαλούμ των αρμοδιοτήτων και να ξέρει ο Αθηναίος από ποιον να ζητάει τον λογαριασμό. Δεύτερον, να καταργηθεί η «Ανάπλαση ΑΕ», μια αναπτυξιακή εταιρεία που δημιούργησε η κυβέρνηση για να υποκαταστήσει τον δήμο μέσα στον δήμο τοποθετώντας μάλιστα επικεφαλής  τον υποψήφιο δήμαρχο Πειραιώς. Οι γόρδιοι δεσμοί δεν λύνονται, κόβονται.

Πόσο πιστεύετε θα επηρεάσει ο «Κλεισθένης» τη λειτουργία των δήμων;

Δυστυχώς μπορεί να λειτουργήσει διαλυτικά γιατί τα δημοτικά συμβούλια δεν είναι φόρουμ συζητήσεων ή διαλογισμού αλλά χώροι στους οποίους  πρέπει να λαμβάνονται σοβαρές αποφάσεις. Δεν μπορεί να περιμένει ο δημότης αιωνίως μια ατέρμονη διαβούλευση. Τι μπορούμε λοιπόν να κάνουμε τώρα; Να είμαστε όσο πιο συγκεκριμένοι προεκλογικά και να μιλάμε τεκμηριωμένα και κοστολογημένα θέτοντας τις προτάσεις στην κρίση των δημοτών. Και γιατί πρέπει να το κάνουμε αυτό; Για να αποκτήσουμε βάση για συγκλίσεις επειδή οι συνθέσεις και οι λύσεις έρχονται μέσα από τον ουσιαστικό διάλογο. Ετσι ακριβώς κάναμε στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας όπου οκτώ στις δέκα αποφάσεις λαμβάνονται με αυξημένες πλειοψηφίες. Αλίμονό μας αν περιμέναμε τις εντολές της απλής αναλογικής για να μάθουμε στη συνεννόηση, στη συνεργασία και τη συναίνεση.

Ποιες είναι οι «κόκκινες γραμμές» σας σε ό,τι αφορά τις προεκλογικές ή μετεκλογικές συνεργασίες;

Η μόνη μου κόκκινη γραμμή είναι να σέβεσαι και να υπηρετείς τη Δημοκρατία. Τελεία και παύλα.

Πόσο αλλαγμένη θα είναι η εικόνα της πόλης το 2020;

Με ρωτάτε για ένα χρόνο από τώρα. Οχι πολύ μακριά δηλαδή. Στο πρόγραμμά μας προβλέπεται ότι μέσα στα πρώτα δύο χρόνια θα διατεθούν περισσότερα από 30 εκατομμύρια ευρώ για παρεμβάσεις και στις επτά Δημοτικές Κοινότητες. Εχουμε κοστολογήσει τους διαγωνισμούς, προδιαγράψει τις πηγές χρηματοδότησης και θέσει χρονοδιαγράμματα. Εστιάζουμε στην καθημερινότητα: καθαριότητα, πράσινο, φωτισμό, πεζοδρόμια για να αλλάξουμε τη σημερινή εικόνα. Προφανώς δεν υπάρχουν μαγικά ραβδιά αλλά ούτε εμείς είμαστε μαθητευόμενοι μάγοι. Την ξέρουμε πολύ καλά την αυτοδιοίκηση και δεν περιμένουμε να μάθουμε στην πλάτη των Αθηναίων. Γι’ αυτό είμαστε έτοιμοι να πατήσουμε γκάζι από την πρώτη μέρα.

Η αντιπολίτευση καταγγέλλει την κυβέρνηση πως προχωρά σε μια σειρά μεθοδεύσεων ως προς την εκλογική διαδικασία. Βλέπετε να οδηγούμαστε σε εθνικές κάλπες μέσα σε κλίμα πόλωσης, αν όχι διχασμού;

Εχουμε πληρώσει πολύ ακριβά την πόλωση και τον διχασμό όλα αυτά τα χρόνια και δυστυχώς το πάθημα δεν έγινε μάθημα σε όλους. Η κυβέρνηση σε όλα τα θέματα, μεγάλα και μικρότερα, ρίχνει συνεχώς λαδί στη φωτιά. Ποντάρει στην όξυνση. Επενδύσει στο εμείς ή εσείς. Δεν αντιλαμβάνεται ότι μπορούμε να διαφωνούμε αλλά ταυτόχρονα μπορούμε και να συνυπάρχουμε. Το να γκρεμίζεις όμως είναι εύκολο, να χτίζεις θέλει κόπο.

Η ΝΔ χαρακτηρίζει συχνά την κυβέρνηση ως «χειρότερη κυβέρνηση που γνώρισε ο τόπος στη Μεταπολίτευση». Κι όμως, ο ΣΥΡΙΖΑ διατηρεί ένα ποσοστό της τάξης του 20% στις δημοσκοπήσεις. Είναι λίγο;

Προσωπικά κοιτάω τα υψηλά ποσοστά της ΝΔ και χαίρομαι γιατί καταθέτει θετικές προγραμματικές προτάσεις για το μέλλον. Και κερδίζει όχι μόνο την ψήφο αλλά και την εμπιστοσύνη του λαού.

Ως περιφερειάρχης συνεργαστήκατε με την κυβέρνηση. Ηταν η πρώτη φορά Αριστερά αποτελεσματική στη διαχείριση των καθημερινών προβλημάτων;

Στα εννιά χρόνια που βρίσκομαι στην Τοπική Αυτοδιοίκηση έχω συνεργαστεί με αρκετές διαφορετικές κυβερνήσεις και ατελείωτους υπουργούς. Μπορώ να σας μιλάω μέχρι αύριο το ξημέρωμα για την εχθρική συμπεριφορά που εισπράττει η αυτοδιοίκηση διαχρονικά. Κάποια από αυτά δεν τα ξεχνάς. Οπως όταν σχεδόν παρακαλούσαμε επί δύο χρόνια το υπουργείο Υγείας και τη σημερινή του ηγεσία, να αποδεχθεί τη χρηματοδότηση της Περιφέρειας για να ενισχυθούν τα δημόσια νοσοκομεία. Ομως η δική μας δουλειά, η ευλογία και η κατάρα ενός αυτοδιοικητικού είναι ότι θα πρέπει να ξέρει να συνεργάζεται. Πέρα και πάνω από κόμματα και ιδεολογίες. Αυτό είναι άλλοτε λιγότερο και άλλοτε περισσότερο δύσκολο. Ειδικά όταν έχεις να αντιμετωπίσεις ιδεοληψίες, προκαταλήψεις και στερεότυπα.

Τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ επικαλούνται συχνά το φάντασμα της Ακροδεξιάς. Ο Νάσος Ηλιόπουλος, π.χ. σας έχει κατηγορήσει ότι σηκώνετε τα ζητήματα ασφάλειας με τρόπο – sic – άγαρμπο που θυμίζει την ατζέντα της Ακρας Δεξιάς. Τελικά, γέρνει η Κεντροδεξιά στην Ελλάδα προς τα δεξιά;

Ας αποφασίσουν κάποια στιγμή  για τι με κατηγορούν. Και «ακροδεξιός» και «κομμουνιστής» – όπως με αποκαλούν κάποιοι άλλοι – δεν γίνεται. Το βέβαιο είναι πως βάζοντας το κεφάλι μέσα στην άμμο και λέγοντας ότι η Αθήνα δεν έχει πρόβλημα ασφάλειας, μόνο τη Χρυσή Αυγή ενισχύουμε και κανέναν άλλον. Το να ζεις σε μια πόλη όπου δεν φοβάσαι να κυκλοφορήσεις δεν είναι ούτε αριστερό ούτε δεξιό. Είναι ανθρώπινο δικαίωμα και αυτονόητη υποχρέωση της πολιτείας. Και ο δήμος έχει τον δικό του σημαντικό ρόλο στον τομέα της πρόληψης δουλεύοντας για μια πόλη φωτεινή, καθαρή και τακτοποιημένη. Και βέβαια διευκολύνοντας το έργο της ΕΛ.ΑΣ με ένα Ενιαίο Επιχειρησιακό Κέντρο όπου ο ίδιος θα έχει συντονιστικό ρόλο. Με συνεργασία ΕΛ.ΑΣ και Δημοτικής Αστυνομίας και με την ουσιαστική ενίσχυση της τελευταίας σε υλικοτεχνική υποδομή. Απλά πράγματα, αυτονόητα σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις.

Με βάση την αυτοδιοικητική σας εμπειρία, συμφωνείτε με τις αλλαγές που εισηγείται η ΝΔ για την Τοπική Αυτοδιοίκηση;
Οπως, ας πούμε, την είσπραξη του ΕΝΦΙΑ από τους δήμους;

Πρέπει να αποφασίσουμε επιτέλους αν θέλουμε ισχυρή αυτοδιοίκηση ή όχι. Αν επιθυμούμε να πάψει να είναι η αυτοδιοίκηση αποπαίδι του κεντρικού συστήματος. Κατά πόσον εννοούμε πως θέλουμε να σταματήσει να προστρέχει στον «σουλτάνο» για κάθε ευρώ αναπαράγοντας την οθωμανική λογική. Εννοείται, λοιπόν, πως ο ΕΝΦΙΑ έπρεπε να μεταφερθεί στους δήμους χθες. Για να ξέρει η Τοπική Αυτοδιοίκηση τι ακριβώς εισπράττει και για να μπορεί ο φορολογούμενος να βλέπει με τα ίδια του τα μάτια πού πάνε ή δεν πάνε τα λεφτά του. Σε κανέναν δεν αρέσει τα χρήματα αυτά να μπαίνουν σε ένα μαύρο κουτί και μετά το κράτος να μας τα μοιράζει στα τυφλά.

«Αν με ενδιέφερε η κεντρική πολιτική σκηνή είχα ευκαιρίες για να το επιδιώξω»

Η μόνιμη επωδός των αντιπάλων σας είναι πως είστε γόνος μιας πολιτικής δυναστείας. Αλλά και πως το κόμμα που σας στηρίζει εκπροσωπεί το παλαιοκομματικό σύστημα.

Οπως το είπατε. Μόνιμη επωδός. Υστερα από εννιά χρόνια στην αυτοδιοίκηση αυτό είναι το μόνο που έχουν να μου προσάψουν; Να πω λοιπόν πως σε όλα αυτά τα χρόνια έχω κάνει και λάθη. Μόνο όποιος δεν δουλεύει δεν κάνει λάθη. Ας ασχοληθούν, λοιπόν, με αυτά γιατί τα υπόλοιπα έχουν γίνει αφόρητα μονότονα. Αλλωστε στο Καρπενήσι τα σκουπίδια δεν τα μάζεψε η Ντόρα και στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας τα έργα δεν τα έκανε ο Κυριάκος. Δικά μου τα θετικά, δικά μου και τα αρνητικά.

Η μεταπολιτευτική παράδοση θέλει τον Δήμο Αθηναίων να είναι το πραγματικό εφαλτήριο για μια καριέρα στην κεντρική πολιτική σκηνή.

Και αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της Αθήνας. Η αδυναμία επίλυσης των προβλημάτων της πρωτεύουσας μετέτρεψαν τη θέση του δημάρχου σε θέση τράνζιτ. Αν με ενδιέφερε η κεντρική πολιτική σκηνή είχα ευκαιρίες για να το επιδιώξω. Δεν το έκανα όμως. Μου αρέσει αυτό που κάνω. Είμαι ερωτευμένος με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και δεν μπορώ να φανταστώ μεγαλύτερη τιμή από το να σε εμπιστευτούν οι Αθηναίοι και να σε αναδείξουν δήμαρχο της σπουδαίας αυτής πόλης.