Η μουσική των Ευρωπαίων{CR}για το έπος του 1821

Της Ζωής Λιάκα

Τρία κλέφτικα τραγούδια μεταφράζονται στα τσεχικά και μελοποιούνται από τον Αντονι Ντβόρζακ το 1870, ο Ρήγας Φεραίος αποδίδει το 1796 στα ελληνικά – δυο χρόνια πριν από την εκτέλεσή του – τη «Μασσαλιώτιδα» και το 1830 ο Μπερλιόζ συνθέτει και παρουσιάζει το έργο για ορχήστρα. Ο Λούντβιχ Βαν Μπετόβεν είχε ήδη γράψει το 1811 «Τα ερείπια των Αθηνών» – βασισμένο στο θεατρικό έργο του Αουγκουστ φον Κότσεμπι – ενώ ο  Ροσίνι το 1826, εγκατεστημένος μόνιμα πια στο Παρίσι, συνθέτει την «Πολιορκία της Κορίνθου». Οι ειδήσεις για την επαναστατημένη Ελλάδα είχαν ξεσηκώσει την Ευρώπη και απασχολούσαν όλο και πιο έντονα τους φιλέλληνες της εποχής. Αλλά και στα αδούλωτα από τον τουρκικό ζυγό Επτάνησα ο πόθος για την ελευθερία είχε ήδη ποτίσει τη δημιουργία των συνθετών. Ο Νικόλαος Χαλικιόπουλος Μάντζαρος γράφει το 1824 το «Cantata con Cori» στα ιταλικά, τη γλώσσα  που έγραφαν στην πλειονότητά τους οι επτανήσιοι δημιουργοί. Αυτά τα έργα  αποτελούν τη βάση της συναυλίας υπό τον τίτλο «Ελλάδα, Ευρώπη, Ελευθερία» η οποία είναι αφιερωμένη σε συνθέσεις ευρωπαίων συνθετών που σχετίζονται εν γένει με την ελληνική ελευθερία, στο Θέατρο «Ολύμπια – Δημοτικό Μουσικό Θέατρο Μαρία Κάλλας». Τα έργα θα ερμηνευτούν από τη Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών και ο ιδρυτής της και καλλιτεχνικός διευθυντής, Νίκος Μαλλιάτας, λέει πως «ακόμη και εκείνα τα χρόνια με τις τόσες δυσκολίες επικοινωνίας και διασποράς των ειδήσεων είναι εντυπωσιακό πως το όραμα των επαναστατημένων Ελλήνων αρχίζει να επηρεάζει τους σπουδαίους δημιουργούς της εποχής». Ο κ. Μαλλιάρας τονίζει ότι η συνομιλία των καλλιτεχνών με την εποχή τους, μέσα από ευγενείς και υψηλούς όρους, δίνουν τη δυνατότητα στο έργο τους να ξεπεράσει τις συμπληγάδες του χρόνου. «Οποια στιγμή και να παρουσιαστούν υπενθυμίζουν τις αξίες και τα οράματα που διαπερνούν τις εποχές και τις συνθήκες που διαμορφώνονται». Ενα τέτοιο παράδειγμα είναι «Τα ερείπια των Αθηνών» – το 113 έργο του συνθέτη – γραμμένο σε έντεκα μέρη. Το πέμπτο μέρος – το τουρκικο εμβατήριο είναι οικείο ακόμη και σε εκείνους που δεν έχουν καμία εξοικείωση με την κλασική μουσική. Αυτό το έργο θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα στην ολοκληρωμένη μορφή του όπως επίσης και το «Cantata con Cori» του Νικόλαου Χαλικιόπουλου Μάντζαρου. Ο κ. Μαλλιάρας εξηγεί ότι «οι στίχοι μεταφράστηκαν στα ελληνικά – όπως και όλα τα έργα που θα παρουσιαστούν – για τις ανάγκες του προγράμματος. Το τετράστιχο που κλείνει και αποδίδεται από τον σολίστα και τη χορωδία είναι το εξής: Η ευγνωμοσύνη που κρατώ στην ψυχή μου / δεν θα αλλάξει με τον χρόνο και τα γεγονότα / Είτε ο ουρανός μου γελάσει ή μου θυμώσει / θα λατρεύω τον Τάμεση και την Κέρκυρα».