Επιχείρηση «Πριμαβέρα»

Την ημέρα που ο Μουσολίνι διέταξε την Εαρινή Επίθεση κατά της Ελλάδας τα δεδομένα του πολέμου ήταν εντελώς διαφορετικά από εκείνα που επικρατούσαν περίπου πέντε μήνες πριν, στις 28 Οκτωβρίου 1940, όταν η Ιταλία είχε επιτεθεί για πρώτη φορά από τη συνοριακή γραμμή με την Αλβανία, τότε προτεκτοράτου της. Σε αυτό το διάστημα, οι ελληνικές δυνάμεις όχι απλώς είχαν αποκρούσει επιτυχώς τις αλλεπάλληλες επιθέσεις των ιταλικών δυνάμεων, αλλά είχαν ήδη απωθήσει το μέτωπο έχοντας καταλάβει σημαντικές θέσεις εντός του αλβανικού εδάφους. Επίσης, τώρα πια, ακριβώς εξαιτίας εκείνων των αποτυχιών, ο Μουσολίνι είχε πλέον θέσει τον εαυτό του προσωπικά επικεφαλής της Εαρινής Επίθεσης, φορτώνοντας όλες τις προηγούμενες αποτυχίες στους επιτελείς του τόσο επί του πεδίου της μάχης όσο και στη διαδικασία συγκέντρωσης πληροφοριών για την κατάσταση του ελληνικού στρατού πριν από τον πόλεμο.

Για τον ιταλό δικτάτορα ο ελληνικός «περίπατος» είχε ήδη εξελιχθεί σε ελληνική τραγωδία. Οχι μόνον είδε την εικόνα του να υφίσταται σκληρότατο πλήγμα εντός της Ιταλίας, αλλά μπήκε και σε περιπέτειες με τον μεγάλο σύμμαχό του Χίτλερ, οι επιτελείς του οποίου αναγκάστηκαν πλέον από τα τέλη του 1940 να σχεδιάζουν και, στη συνέχεια, την άνοιξη του 1941, να εκτελέσουν τη «Βαλκανική Εκστρατεία» προκειμένου να μαζέψουν τα σπασμένα του Μουσολίνι. Στη διαδικασία αυτή απασχόλησαν δυνάμεις που προόριζαν για άλλα μέτωπα και καθυστέρησαν ουσιωδώς σχεδιασμούς επιθέσεων, ιδίως προς τη Ρωσία, που, κατά πολλούς, ίσως τους στοίχισαν, τελικά, τον πόλεμο.

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟΥ ΜΟΥΣΟΛΙΝΙ. Ο ιταλικός σχεδιασμός της Εαρινής Επίθεσης είχε ως βάση του τη μαζικότητα της δύναμης πυρός από τις επιτιθέμενες δυνάμεις ιδίως προς κρίσιμους στόχους της Πρώτης Ελληνικής Μεραρχίας και των υψωμάτων 717 και 731. Βαριά πυρά πυροβολικού έπληξαν τους στόχους από τα χαράματα της 9ης Μαρτίου, ενώ ακολούθησε και μαζική επίθεση τμημάτων του ιταλικού πεζικού. Ο Μουσολίνι ήταν τόσο βέβαιος ότι όλα αυτά θα απέδιδαν καρπούς, ώστε είχε σχεδιάσει ακόμα και το τέλος της επίθεσης με τη γνωστή του υπεροψία: σκοπός του ήταν η Επίθεση να είχε ολοκληρωθεί νικηφόρα στις 25 Μαρτίου 1941, ημέρα της ελληνικής εθνικής εορτής. Ο σκοπός του ήταν, εκείνη την ημέρα, να συντελεστεί η επίσημη και άνευ όρων παράδοση της Ελλάδας στην Ιταλία. Τα πράγματα όμως κάθε άλλο παρά εξελίχθηκαν έτσι, παρά τις συνεχείς, μέρα και νύχτα, βαριές βολές.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Στις 12 Μαρτίου, τρεις ημέρες μετά, η επίθεση όχι απλώς είχε αποτύχει, αλλά είχε στοιχίσει και πολλούς νεκρούς στις ιταλικές δυνάμεις στις μάχες που έγιναν σώμα με σώμα ανάμεσα στους δύο στρατούς – ένα νέο ζήτημα που είχε προκύψει ήταν το πώς αυτοί πια θα μπορούσαν να «δικαιολογηθούν» στην ίδια την Ιταλία, όταν, πλέον, ο ίδιος ο Ντούτσε είχε τα ηνία. Το ηθικό των Ιταλών είχε καταρρακωθεί πλήρως. Η μανία που κατέλαβε τον Μουσολίνι ήταν τέτοια ώστε στις 12 Μαρτίου διέταξε εκ νέου καθολική επίθεση με όλες τις δυνάμεις, χερσαίες και από αέρος, επί περίπου όλων των στόχων του μετώπου. Ηταν μία κίνηση σύγχυσης και πανικού που, και αυτή, δεν απέδωσε το παραμικρό.

Στο μόνο που ο Μουσολίνι είχε «πέσει μέσα» ήταν ότι στις 25 Μαρτίου η επίθεση πράγματι τελείωσε: οι επιχειρήσεις των Ιταλών έπαυσαν, όχι όμως λόγω επιτυχίας, αλλά λόγω παταγώδους αποτυχίας. Τα ιταλικά στρατεύματα έπρεπε τώρα να περιμένουν τη γερμανική πολεμική μηχανή για να μπουν, τελικά, «από το παράθυρο», στην Ελλάδα…