Διατηρητέα ή όχι τα κτίρια της ΔΕΘ;

Νέα σχέδια χωρικής αξιοποίησης του εκθεσιακού κέντρου της Θεσσαλονίκης και ένα φιλόδοξο πρόγραμμα δημιουργίας μητροπολιτικού πάρκου προβληματίζουν την αρχιτεκτονική κοινότητα της πόλης, καθώς η υλοποίηση ενός νέου τοπόσημου για τη Θεσσαλονίκη του μέλλοντος ίσως να μη συμπεριλάβει την αρχιτεκτονική ιστορία του ελληνικού μοντερνισμού.

Στο πλαίσιο της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Ειδικού Χωρικού Σχεδίου (ΕΧΣ) για το Εκθεσιακό Κέντρο Θεσσαλονίκης διαφαίνεται η πρόθεση για πιθανή κατεδάφιση ορισμένων σημαντικών μοντέρνων περιπτέρων της Εκθεσης. Σκοπός του Ειδικού Χωρικού Σχεδίου για τη ΔΕΘ – HELEXPO, που έχει κατατεθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΔΕΘ, είναι η βέλτιστη οργάνωση, δόμηση και λειτουργία του εκθεσιακού κέντρου στον υφιστάμενο χώρο. Ο εκθεσιακός φορέας επιχειρεί τη ριζική ανακαίνισή του και δημοσιοποιείται προς διαβούλευση ένα ακόμη master plan, στο οποίο προβλέπονται η μετατροπή του μισού χώρου σε μητροπολιτικό πάρκο και η αναδιοργάνωση των εκθεσιακών χώρων. Συνολικά το Σχέδιο προβλέπει την κατεδάφιση του συνόλου των κτιρίων που βρίσκονται στην περίμετρο αλλά και εντός της ΔΕΘ, εκτός από το Παλέ ντε Σπορ, τον Πύργο του ΟΤΕ και το MOMus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΥΠΟΓΡΑΦΩΝ. Η αρχιτεκτονική και ακαδημαϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης έχει ήδη αντιδράσει συλλέγοντας υπογραφές μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας. Το ελληνικό Docomomo και το Docomomo International (φορείς ανάδειξης της αρχιτεκτονικής του μοντερνισμού) ανέλαβαν δράση ζητώντας με επιστολή τους προς την υπουργό Πολιτισμού να χαρακτηριστούν διατηρητέα επισημαίνοντας: «Αν και σπανίως μνημονεύεται, η ιστορία και ο χώρος της ΔΕΘ είναι διάστικτα από εξαιρετικά δείγματα – μνημεία της νεοελληνικής αρχιτεκτονικής (έργα των Δ. Tριποδάκη, Εμμανουήλ Βουρέκα, Σπυρίδωνα Στάικου, Προκόπη Βασιλειάδη, Κωνσταντίνου Kαψαμπέλη, Ιωάννη Βικέλα, Nίκου Bαλσαμάκη, Δημήτρη Φατούρου και άλλων – ορισμένα έχουν αλλοιωθεί ή κατεδαφισθεί), τα οποία αποτελούν μοναδικά στον ελληνικό χώρο δείγματα εκθεσιακών περιπτέρων. Παράλληλα χαρακτηρίζουν, ως τοπικά, χρονικά και νοηματικά σημεία αναφοράς, το χωρικό πλαίσιο της διοργάνωσης που συνδέει τη Θεσσαλονίκη με το απώτερο ιστορικό και πολιτιστικό παρελθόν και την ευρεία ενδοχώρα της. Με δεδομένο ότι το εκθεσιακό – συνεδριακό κέντρο της ΔΕΘ “θα πρέπει να αποτελεί ένα τοπόσημο, ένα νέο landmark για τη Θεσσαλονίκη”, θα ήταν ολέθριο αυτό να απονευρωθεί από την ιστορία του. Διατηρώντας τη συνέχεια του θεσμού, οφείλει να διατηρήσει και αναδείξει τις κτιριακές εδράσεις – αναφορές του (έστω τις πλέον χαρακτηριστικές και αυθεντικές), να τις προβάλει ως τοπόσημα και να τις καταστήσει περισσότερο προσιτές στην πόλη. Στο πνεύμα αυτό προτείνεται η διατήρηση, ανάδειξη και ένταξη στον συνολικό σχεδιασμό του νέου εκθεσιακού κέντρου των υφισταμένων κτιρίων Διοίκησης, Περίπτερο 1, Περίπτερο 2 και Περίπτερο ESSO PAPPAS. Με τη χειρονομία αυτήν εμπλουτίζεται και αποκτά συνέχεια, συνεκτικότητα και στιβαρότητα ο “Αξονας των Μουσείων”».

Ο Πρόδρομος Νικηφορίδης ζητεί επίσης τον χαρακτηρισμό ως διατηρητέων των κτιρίων που δεν προβλέπονται στο master plan για την ανάπλαση του εκθεσιακού κέντρου της Θεσσαλονίκης. Ο βραβευμένος αρχιτέκτονας του έργου ανάπλασης της Νέας Παραλίας Θεσσαλονίκης σημειώνει στην ανάρτησή του στο Facebook μεταξύ άλλων: «Αλήθεια είναι ότι σβήνουν τη μνήμη της ΔΕΘ και κατεδαφίζουν τα σημαντικότερα κτίρια της μοντέρνας αρχιτεκτονικής, με βραβεία αρχιτεκτονικών διαγωνισμών. Ζητάμε την προστασία των κτιρίων από το υπουργείο Πολιτισμού. Αλήθεια είναι ότι θα είναι ακόμα μία μεγάλη καταστροφή».

Στο μεταξύ, ο πρόεδρος της ΔΕΘ – Helexpo Τάσος Τζήκας δηλώνει ότι πρόταση της εταιρείας είναι η διατήρηση και συντήρηση του περιπτέρου της ESSO PAPPAS. Το κτίριο, σχεδιασμένο από τον Θύμιο Παπαγιάννη για την εταιρεία ESSO PAPPAS, χρησιμοποιήθηκε αργότερα από την Αγροτική Τράπεζα και επικράτησε στη μνήμη πολλών σαν δικό της περίπτερο.