Τέλος αντάξιο ενός ήρωα

«Η μάχη άρχισε στις 4.30 π.μ. και έληξε στις 2.00 μ.μ. Διεξαγόταν υπό ραγδαίας βροχής και πριν φονευθεί ο Γρηγόρης Αυξεντίου έρριψε περί τις 1.000 σφαίρες και αρκετές χειροβομβίδες φονεύοντας 47 στρατιώτες»: έτσι μετέδωσε το Ασοσιέιτεντ Πρες την είδηση του θανάτου του Γρηγόρη Πιερή Αυξεντίου, που στις 3 Μαρτίου 1957 έπεφτε νεκρός στη μάχη γύρω από το κρησφύγετό του κοντά στο Μαχαιρά.

Ηταν 29 χρόνων και είχε γίνει ήδη θρύλος εν ζωή στον αγώνα για την Κυπριακή Ανεξαρτησία. Είχε μυηθεί από την πρώτη στιγμή, στις αρχές του 1955. Στα δύο χρόνια της δράσης του, είχε πλήθος ψευδώνυμα εκ των οποίων το πιο γνωστό έγινε το «Ζήδρος». Αμέσως μετά τον ηρωικό θάνατό του, πέρασε στη συλλογική εθνική μνήμη ως ο «Σταυραετός του Μαχαιρά».

ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΕΟΚΑ. Γεννημένος το 1928, ο Αυξεντίου μεγάλωσε στη σκιά της αποτυχημένης κυπριακής εξέγερσης του 1931 κατά των Αγγλων, που οδήγησε στην άμεση εγκαθίδρυση πολύ σκληρότερου αποικιοκρατικού καθεστώτος στο νησί. Σε εκείνα τα χρόνια ανδρώθηκε η γενιά που λίγο αργότερα, το 1955, θα στρατευόταν στον Αγώνα της ΕΟΚΑ. Ο Αυξεντίου ήταν ένα από τα παιδιά εκείνης της γενιάς και είχε όνειρο να έρθει στην Ελλάδα και να γίνει αξιωματικός του ελληνικού Στρατού. Ομως, όταν έφτασε στην Αθήνα για να δώσει εξετάσεις στη Σχολή Ευελπίδων έχοντας πρώτα αποφοιτήσει από το Γυμνάσιο Αμμοχώστου, απορρίφθηκε. Αντί γι’ αυτό, φοίτησε στη Σχολή Εφέδρων του ελληνικού Στρατού και, στη συνέχεια, υπηρέτησε για ένα διάστημα στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα μέχρι να επιστρέψει στην Κύπρο το 1952 για να εργαστεί και να κάνει οικογένεια.

Από τις αρχές μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’50, η καταπίεση της αποικιοκρατίας είχε πλέον καταστεί αφόρητη για τους Κυπρίους. Παράλληλα, η ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα το 1947 – 48, είχε αναπτερώσει τις ελπίδες τους: πίστευαν ότι πλησίαζε πια η ώρα της δικαίωσης και της Ενωσης στον εθνικό κορμό.

Σε αυτή την ελπίδα είχε συμβάλλει αποφασιστικά και η διαρκής μεταπολεμική μαζική υποχώρηση της αποικιοκρατίας, όπως επίσης και το γεγονός ότι η Κύπρος είχε δώσει, για τα μέτρα της, ό,τι μπορούσε στο πλευρό των Αγγλων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ομως όλα αυτά δεν στάθηκαν ικανά να πείσουν το Λονδίνο να επιτρέψει την απώλεια μίας από τις τελευταίες και πιο στρατηγικές αγκιστρώσεις του στην Ανατολική Μεσόγειο. Και, κάπως έτσι, τον Απρίλιο του 1955 ξεκινάει ο αγώνας της ΕΟΚΑ.

Ο ΜΑΡΤΥΡΙΚΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ. Ο Αυξεντίου φέρεται να μυήθηκε από τον εξάδελφό του Γρηγόρη Γρηγορά και να συνάντησε για πρώτη φορά τον Γρίβα στις 20 Ιανουαρίου 1955.

Η δράση, ο ηρωισμός και οι ικανότητές του ήταν τέτοιες που μέσα σε ελάχιστο διάστημα φτάνει να γίνει τομεάρχης Αμμοχώστου – Βαρωσίων και, στη συνέχεια, υπαρχηγός της οργάνωσης. Τα κρησφύγετά του στα ορεινά ήταν πολλά.

Ο εντοπισμός του και η εξουδετέρωσή του ήταν πρώτιστη προτεραιότητα για τις αγγλικές δυνάμεις, που, όμως, δεν θα είχαν φτάσει στον σκοπό τους αν ο Αυξεντίου δεν είχε προδοθεί. Πολέμησε ουσιαστικά μόνος κατά ασύλληπτα υπέρτερων πεζών και μηχανοκίνητων δυνάμεων – ακόμα και ελικόπτερα επιστρατεύθηκαν.

Οι Αγγλοι δεν κατάφεραν πάντως ούτε να τον σκοτώσουν στη μάχη, ούτε να τον αιχμαλωτίσουν. Υστερα από πολύωρη, σκληρότατη και γεμάτη από νεκρούς στρατιώτες τους σύγκρουση, πυρπόλησαν τελικά το καταφύγιο του από αέρος με βόμβες πετρελαίου και τον έκαψαν μέσα ζωντανό. Τον έθαψαν στις Φυλακές Λευκωσίας, με σκοπό ο τάφος του μεγάλου εθνικού ήρωα να μην είναι προσβάσιμος στους Κυπρίους. Εκεί βρίσκεται ακόμα: στα Φυλακισμένα Μνήματα.