Η επανάσταση του Vangelis

Ενα τρένο σταματά σε παρισινό σταθμό, τον Μάιο του 1968, μπλοκαρισμένο από τις απεργίες που συντάρασσαν τη Γαλλία. Προορισμός του ήταν το Λονδίνο και ανάμεσα στους επιβάτες του βρίσκονται τρεις έλληνες καλλιτέχνες που αναγκάζονται να σταματήσουν σε μια άγνωστη χώρα, αντιμετωπίζοντας ξαφνιασμένοι τα όσα συμβαίνουν γύρω τους. Πρόκειται για ένα γκρουπ ποπ, που πήγαινε στην Αγγλία να ηχογραφήσει τον πρώτο του ξένο δίσκο… Είναι το δημοφιλέστατο γκρουπ Αφροντάιτς Τσάιλντ. Ανάμεσα στους τρεις, πιο ανήσυχος, πιο οξυδερκής, πιο ευαίσθητος, ο αρχηγός τους Βαγγέλης Παπαθανασίου… Γράφει η ανταποκρίτρια στο Παρίσι, Ηρα Φελουκατζή, στην εισαγωγή της συνέντευξης που της έδωσε τον Μάρτιο του 1973.

«Επεσα κατευθείαν στη φωτιά», λέει περιγράφοντας τις πρώτες του εμπειρίες από το Παρίσι του Μαΐου του 1968. «Εμενα στο Οντεόν, τη φοιτητική συνοικία, δεν καταλάβαινα λέξη γαλλικά, αλλά έζησα έντονα ό,τι συνέβαινε. Υπήρχε μια κίνηση, κάτι γινόταν γύρω μου, ένας χείμαρρος σάρωνε τα πάντα. Ο Μάιος του 1968 υπήρξε χειμαρρικός και ειλικρινής. Μου έκανε εντύπωση ότι για μια στιγμή οι άνθρωποι συμφιλιώθηκαν, μια αγάπη διάχυτη κι ένας διάλογος επικρατούσε επιτέλους στους δρόμους του Παρισιού». Τον απέδωσε σαν συμφωνία, σαν ποίημα, σαν δίσκο «λαϊκό», «με κραυγές αυθόρμητες του πλήθους». «Θέλησα να είναι δραματικός και αισιόδοξος, να φέρνει τη φρεσκάδα των νεανικών φωνών, τα όνειρά τους… Ονειρα που άρχιζαν μόλις έπεφτε η νύχτα με τα οδοφράγματα και έσβηναν όταν έφτανε το πρωί και σκόρπιζαν οι συγκεντρώσεις…».

Η προσωπική του επανάσταση άρχισε τη μέρα που πήρε  τον «χρυσό δίσκο» τού πιο εμπορικού συνθέτη στη Γαλλία. Η χρήση που του επεφύλαξε κατέπληξε μερικούς. Ο καλλιτέχνης τον ειρωνεύτηκε τοποθετώντας τον στο μπάνιο του. Αλλα συμπτώματα  ήλθαν αργότερα. Αρνηση να ταξιδεύει σε διάφορες πρωτεύουσες για εμφανίσεις, αναζήτηση θεμάτων ποιοτικών για συμφωνικά έργα, παραμέληση της συνεργασίας του με το γκρουπ, που τον έφερε σε τελική ρήξη με τους συνεργάτες του. Τελευταία  δουλειά τους μαζί, ο δίσκος «Αποκάλυψη», εμπνευσμένος από το ευαγγέλιο, που η κυκλοφορία του καθυστέρησε επί έναν χρόνο, γιατί υπήρχε ένα σημείο με ερωτικές κραυγές της Ειρήνης Παπά που θεωρήθηκε πολύ τολμηρό…

«Κάνω αυτό που αισθάνομαι, την εποχή που το νιώθω», λέει, «κι έτσι παίρνω το ρίσκο να είμαι ντεμοντέ, μπροστά ή σύγχρονος. Στο θεατρικό έργο “Χήρες” του Φρανσουά Μπιγεντού, δημιούργησα μουσική με βάση την ατμόσφαιρα της αρχαίας τραγωδίας, που απορρέει  από τις οιμωγές  των γυναικών, από το χορωδιακό μέρος. Επρεπε να λάβω υπόψη τα γιγάντια κινούμενα γλυπτά-μαριονέτες που αποτελούσαν τις κεντρικές φιγούρες του έργου. Ετσι χρησιμοποίησα και ηλεκτρονική μουσική. Είναι η πρώτη μου θεατρική  δουλειά στο Παρίσι. Πάντα πίστευα ότι η μουσική είναι μια ξεχωριστή γλώσσα που μπορεί να σταθεί μόνη της, σε μερικές περιπτώσεις όμως μπορεί να συνοδεύει θεατρικό έργο, ταινίες, χορογραφία».

Σήμερα ο συνθέτης αντιμετωπίζει το σινεμά με τον ίδιο τρόπο: αναζήτηση πρωτοτυπίας και προσωπικής έκφρασης. «Γενικά βλέπω τη μουσική μου  πέρα από τη Γαλλία. Θα ήθελα να έχω μεγαλύτερο διάλογο με τον κόσμο. Οχι λίγο κοινό με το πρόσχημα της ποιότητας. Οταν λες κάτι το κάνεις για να σε ακούσουν. Δεν συνθέτω για τους λίγους, προτιμώ να διαφωνήσω με χίλιους παρά να συμφωνήσω με πέντε. Πάντοτε δυσπιστούσα προς τους διανοούμενους και τους ήρωες. Νιώθω ευάλωτος. Οσο περισσότερο αισθάνεται κανείς, τόσο πονάει και φοβάται. Ζητώ από τη μουσική πολλά πράγματα γι’ αυτό δεν την κάνω επάγγελμα. Από τους ερμηνευτές απαιτώ να μην είναι “ψεύτες”. Μπορεί να χρησιμοποιήσω μια ατελή φωνή αρκεί να έχει γνησιότητα».

Και η γνώμη του για την ελληνική μουσική; «Πάντα πιστεύω στον δέκτη Ελληνα. Ολοι λένε ότι η μουσική μας σήμερα είναι ανύπαρκτη. Κατά πόσον όμως έχουμε  μείνει Ελληνες για να ζητάμε μια ελληνική μουσική; Τελικά, νομίζω ότι σημασία έχει να κάνουμε αυτό που μπορούμε, γιατί πάνω από τοπικά όρια, είμαστε γη».