«Ανταλλαγή» της Χάλκης με το Φετιχιέ Τζαμί

Προκλητικό τουρκικό παζάρι για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης είχε τελικώς το τετ α τετ Τσίπρα – Ερντογάν, όπως αποκάλυψε ο ίδιος ο τούρκος πρόεδρος, δύο εβδομάδες μετά τη συνάντηση με τον έλληνα Πρωθυπουργό στην Αγκυρα. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απαντώντας στο αίτημα του Αλέξη Τσίπρα για άνοιγμα της Σχολής της Χάλκης – ζήτημα που δεν είναι διμερές, αλλά θρησκευτικής ελευθερίας – το έβαλε στη ζυγαριά και αξίωσε από την ελληνική πλευρά να ανοίξει το Φετιχιέ Τζαμί στο Μοναστηράκι, ενώ διαμαρτυρήθηκε και επειδή το τέμενος που κατασκευάζεται στον Βοτανικό δεν θα έχει μιναρέ.

Η ΤΑΚΤΙΚΗ. Οι διάλογοι που έδωσε στη δημοσιότητα ο τούρκος πρόεδρος είναι ενδεικτικοί της τακτικής των ανταλλαγμάτων που συνεχίζει να ακολουθεί η Αγκυρα. «Στον κύριο Τσίπρα δήλωσα, ζητάτε από εμάς τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Ας ανοίξουμε του είπα το τζαμί Φετιχιέ στην Αθήνα». Προκλητικός ήταν δε ο Ερντογάν και στην αναφορά που έκανε για μουσουλμανικό τέμενος που κατασκευάζεται στον Βοτανικό. «Ρώτησα, γιατί δεν έχει μιναρέ το τζαμί που θα ανοίξετε; Μου είπε πως αντιδρά η αντιπολίτευση και εγώ του απάντησα πώς η εκκλησιά έχει καμπαναριό έτσι και το τζαμί πρέπει να έχει μιναρέ. (…). Εδώ δεν αντέχετε τη λέξη Τούρκος για τη μειονότητα της Θράκης».

Τα όσα φέρνει στο φως ο τούρκος πρόεδρος από τη συνάντηση των ηγετών στο Λευκό Παλάτι φανερώνουν ότι η Αγκυρα παρά τη συμφωνία που υπήρξε για εκτόνωση της έντασης και αναθέρμανση των ελληνοτουρκικών σχέσεων επιμένει στις προκλήσεις και στη λογική παζαριού για κάθε ζήτημα. Ταυτόχρονα όμως, οι αποκαλύψεις του Ερντογάν επιβεβαιώνουν και τους φόβους αρκετών στην Ελλάδα πως το τετ α τετ της Αγκυρας είχε και «γκρίζα» σημεία που η κυβέρνηση και ο Αλέξης Τσίπρας όφειλαν να διευκρινίσουν και να φωτίσουν. Σημειώνεται δε πως την Παρασκευή η Τουρκία επέστρεψε με ηχηρό τρόπο στη γνώριμη παραβατική δραστηριότητα στο Αιγαίο, αφού τουρκικά αεροσκάφη προχώρησαν σε 39 παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου της Ελλάδας. Κι όλα αυτά μόλις δύο μέρες μετά τη συμφωνία Αποστολάκη – Ακάρ στις Βρυξέλλες για επανεκκίνηση των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.

ΣΤΗ ΣΥΝΟΔΟ ΚΟΡΥΦΗΣ. Αυτή βέβαια δεν είναι η πρώτη φορά που η Αγκυρα βάζει στο τραπέζι της συζήτησης με την Αθήνα τόσο το Φετιχιέ τζαμί – το ιστορικό διατηρητέο Μνημείο στην Πλάκα, στον αρχαιολογικό χώρο της Ρωμαϊκής Αγοράς – όσο και το υπό ανέγερση τέμενος στον Βοτανικό. Τον περασμένο Ιούλιο στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ και στη συνάντηση που είχαν εκεί ο Πρωθυπουργός με τον τούρκο πρόεδρο ο Ερντογάν είχε αναφερθεί στο Φετιχιέ Τζαμί. Και τότε όμως η είδηση είχε αποκαλυφθεί από τον Ερντογάν με δηλώσεις του προς τους τούρκους δημοσιογράφους. Είχε πει χαρακτηριστικά πως ένα από τα θέματα που είχαν συζητηθεί ήταν «και το θέμα της αποκατάστασης του Φετιχιέ Τζαμί». Αλλά και το 2013 στη συνάντηση Νταβούτογλου – Βενιζέλου στην Αθήνα ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών είχε αναφερθεί στο Μνημείο λέγοντας πως κατά την επίσκεψή του έψαχνε το Φετιχιέ Τζαμί, το οποίο το είδε «σε μια κακή κατάσταση» και του προκάλεσε θλίψη.

Σημειώνεται πάντως ότι σήμερα το Φετιχιέ Τζαμί (τζαμί του «Πορθητή» στα τουρκικά) είναι ανοιχτό για το κοινό. Στον χώρο του πραγματοποιείται έκθεση φωτογραφίας. Το Φετιχιέ Τζαμί που οικοδομήθηκε στο β΄ μισό του 17ου αιώνα, ονομαζόταν από τους έλληνες κατοίκους της Αθήνας Τζαμί του Σταροπάζαρου, λόγω της θέσης του μέσα στο παζάρι των σιτηρών, στον χώρο της Ρωμαϊκής Αγοράς. Υστερα από την κήρυξη της επανάστασης για την απελευθέρωση από τους Τούρκους, το Φετιχιέ Τζαμί γνώρισε διάφορες χρήσεις: στρατιωτική φυλακή του φρουραρχείου της πόλης, στρατώνας, ενώ το 1824 λειτούργησε ως σχολείο της αλληλοδιδακτικής μεθόδου. Λίγο πριν από το 1890, μετατράπηκε σε αλευραποθήκη, ενώ στους εξωτερικούς του τοίχους προσκολλήθηκαν οι κλίβανοι του στρατιωτικού αρτοποιείου. Την τελευταία του χρήση, η οποία ήταν και η περισσότερο μακρόχρονη από τις μεταγενέστερες, διατήρησε έως και το 1935.