«Σε μια ρώγα από σταφύλι…»

Το αναγνωστικό της Β’ Δημοτικού του Βασίλη Οικονομίδη με εικονογράφηση του ζωγράφου Γιώργου Μανουσάκη, που θα κυκλοφορήσει αύριο με «ΤΑ ΝΕΑ  Σαββατοκύριακο», είναι προϊόν της μετεμφυλιακής Ελλάδας, αλλά συνεχίστηκε να διδάσκεται έως τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης. Η ανατύπωση βασίζεται στη 16η  έκδοση του βιβλίου, που κυκλοφόρησε σε 256.000 αντίτυπα το 1976 πια. Μοιάζει, λοιπόν, παράδοξο ότι στο δημοτικό σχολείο του 1976, όπου αναπτυσσόταν το όραμα της Ενωμένης Ευρώπης, διδάσκεται στους μαθητές της Β’ τάξης (έως το 1979) το ίδιο αναγνωστικό το οποίο διδασκόταν στο σχολείο του 1954, κατά το οποίο επιχειρούνταν η δύσκολη ανοικοδόμηση της χώρας, όπως σημειώνει η Ελένη Κεχαγιόγλου. Ετσι, μόνο ως φολκλόρ μπορούσε να αντιμετωπίσει το γεγονός ότι ο Μανολάκης παρουσιάζεται να φέρνει νερό από τη βρύση, ο Δημητράκης κινδυνεύει να τον πατήσει ένα άλογο μες στη μέση του δρόμου όπου παίζει βόλους, ο Μιχαλάκης αγοράζει το τετράδιό του όχι με χρήματα αλλά με τέσσερα αβγά, ο πόλεμος του 1940 εμφανίζεται ως πρόσφατο γεγονός, ενώ οι μαθητές του δημοτικού δίνουν στο τέλος της χρονιάς εξετάσεις (που είχαν εν τω μεταξύ καταργηθεί).

Το βιβλίο ξεκινά με προσευχή, το παιδί κάνει επίσης την προσευχή του προτού πάει στο σχολείο, χάρη στην προσευχή ακόμη έχει πλάι του σταθερό προστάτη τον φύλακα-άγγελό του, ως ειδοποίηση για το σχολείο χτυπά η καμπάνα, ενώ οι θρησκευτικές γιορτές καθορίζουν τον ετήσιο κύκλο της ζωής, ολόκληρη η κοινωνική ζωή κυριαρχείται από θρησκευτικότητα. Για τη μαθήτρια κανένα άλλο πρότυπο δεν εμφανίζεται εκτός από της αφοσιωμένης συζύγου και μητέρας. Στις σελίδες του αναγνωστικού, που διαβάζεται με νοσταλγία, βρίσκουμε στίχους που έμειναν ανεξίτηλα χαραγμένοι σε γενιές και γενιές μαθητών (από το «Τσιριτρό» του Ζαχαρία Παπαντωνίου: «Σε μια ρώγα από σταφύλι / έπεσαν οχτώ σπουργίτες / και τρωγόπιναν οι φίλοι / τσίρι-τίρι-τσιριτρό / τσιριτρί-τσιριτρό», ή από «Τα ζώα» του Ιωάννη Πολέμη: «Ποτέ δε θα πειράξω / τα ζώα τα καημένα∙ μην τάχα, σαν εμένα, / κι εκείνα δεν πονούν;»).

INFO

Το αναγνωστικό της Β’ Δημοτικού από το 1976, σε πολυτελή σκληρόδετη έκδοση, το Σάββατο 16 Φεβρουαρίου μαζί με «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο»