Ζητείται πολιτική βούληση για να βρεθεί λύση

Αντίθετα από άλλες χώρες που μπήκαν σε Μνημόνια, όπου τα προβλήματα των τραπεζών οδήγησαν σε δημοσιονομικά προβλήματα και αύξηση του δημόσιου χρέους, στην Ελλάδα συνέβη το αντίθετο. Το υψηλό δημόσιο χρέος, τα δημοσιονομικά προβλήματα και οι πολιτικές αντιμετώπισής τους οδήγησαν τις τράπεζες σε δεινή θέση. Με τις ανακεφαλαιοποιήσεις του δεύτερου Μνημονίου και τις προοπτικές ανάκαμψης της οικονομίας που είχαν αρχίσει να διαφαίνονται, οι καταθέσεις άρχισαν να επιστρέφουν στις τράπεζες, τα κόκκινα δάνεια σταμάτησαν να αυξάνονται και η κατάσταση στον τραπεζικό τομέα άρχισε σταδιακά να εξομαλύνεται. Ομως, μετά την καταστροφική περίοδο της «περήφανης διαπραγμάτευσης» του 2015, την εκ νέου μαζική εκροή καταθέσεων και αύξηση των κόκκινων δανείων, οι τράπεζες χρειάστηκαν και νέα ανακεφαλαιοποίηση. Εκτοτε, και ειδικά τους τελευταίους μήνες, οι αποτιμήσεις τους έχουν κλονιστεί σημαντικά.

Το πρόβλημα των τραπεζών είναι στην πραγματικότητα πρόβλημα της οικονομίας. Η εμπιστοσύνη δεν έχει επανέλθει και λίγες μόνο καταθέσεις έχουν επιστρέψει στο τραπεζικό σύστημα. Ως αποτέλεσμα και δεδομένου ότι οι τράπεζές μας, ουσιαστικά, παραμένουν αποκλεισμένες από τις διεθνείς αγορές κεφαλαίου, δεν μπορούν να δοθούν νέα δάνεια προς τον ιδιωτικό δάνεια, τα οποία θα συνέβαλλαν στην αύξηση της κερδοφορίας των τραπεζών. Από την άλλη πλευρά, η έλλειψη ισχυρής αναπτυξιακής προοπτικής καθηλώνει τα κόκκινα δάνεια σε υψηλά επίπεδα και την αξία των εγγυήσεων σε χαμηλά επίπεδα. Αν σε αυτά προστεθεί και ο απόηχος πολιτικών του τύπου «δεν πληρώνω, δεν πληρώνω» που τόσο πολύ ενθάρρυνε το κυβερνών κόμμα σε παλαιότερα χρόνια, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι η κατάσταση κάθε άλλο παρά ρόδινη είναι.

Σημαίνει αυτό ότι θα χρειαστεί και νέα ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, όπως άφησαν να διαφανεί δηλώσεις κυβερνητικών στελεχών (που αργότερα αναιρέθηκαν) και, πολύ περισσότερο, ότι μπορεί να κινδυνεύσουν οι καταθέσεις; Νομίζω ότι η απάντηση είναι κατηγορηματικά αρνητική. Σύμφωνα με τα stress tests της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, οι ελληνικές τράπεζες είναι επαρκώς κεφαλαιοποιημένες και βαδίζουν πάνω σε συγκεκριμένο πρόγραμμα μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων τους. Βεβαίως, ο όγκος αυτών των δανείων είναι πάρα πολύ υψηλός και αποτελεί τροχοπέδη για την αναπτυξιακή πορεία της οικονομίας. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο είναι επιτακτική η εξεύρεση λύσης μέσω της δημιουργίας σχήματος ή σχημάτων που θα μεταφέρουν μεγάλο μέρος αυτών των δανείων εκτός του ισολογισμού των τραπεζών. Η εξεύρεση λύσης σε αυτό το ζήτημα το συντομότερο δυνατό είναι κομβικής σημασίας. Προτάσεις υπάρχουν και μπορούμε να βασιστούμε και στην αντίστοιχη εμπειρία άλλων χώρων. Απαιτείται όμως πολιτική βούληση και διακοπή πρακτικών που, σε πολλές περιπτώσεις, τείνουν να επιβραβεύουν τους στρατηγικούς κακοπληρωτές.

Ο Πάνος Τσακλόγλου είναι καθηγητής στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.