Aρπαξε το σασί

Μεγαλοκονομήσαμε, φίλε. Το θέαμα θυμίζει εντατική στημένη σε τσαντίρι. Κράτημα στη ζωή με τεχνητά μέσα, με μηχανική αναπνοή, απινιδωτές και μεταγγίσεις με ληγμένο κέτσαπ. Ζωή εν τάφω. Κι όμως, πάντα, σε αυτή τη φάση της απωλείας, πριν την πτώση έρχεται η κατάπτωση μαζί με την αλαζονεία. Πώς να ξεχάσεις ότι το ίδιο συνέβη με όλες σχεδόν τις κυβερνήσεις των τελευταίων ετών; Θυμάμαι την αυτάρεσκη, χαμογελαστή βεβαιότητα με την οποία ο κ. Καραμανλής αντιμετώπιζε τον ΓΑΠ, λίγο πριν ο δεύτερος του πάρει την εξουσία. Μετά την άνεση του Παπανδρέου και τον ακκισμό του πριν ανέλθει στο άλογο ο κ. Σαμαράς. Κατόπιν την αταλάντευτη βεβαιότητα του κ. Σαμαρά όταν δήλωνε «Εγώ δεν χάνω απ’ τον Τσίπρα». Να, όμως, που και αυτό συνέβη και τώρα ήρθε  κ. Τσίπρας να μπει στη διαδρομή της αλαζονείας, η οποία είναι ο σίγουρος προάγγελος της απωλείας. Τον παρατηρούσα στη Βουλή: είχε πάρει ανεπαισθήτως ύφος από Αντρέα έως Ρισελιέ, πόζα ατράνταχτου ηγέτη, υιοθέτησε φωνή, χειρονομίες και περπάτημα αρχηγού και όλα τα συναφή που παρατηρούνται σε έξαρση λίγο πριν αρπάξει το σασί.

Είναι τα προεόρτια, τα συνήθη συμπτώματα που προαναγγέλλουν κάθε φορά την πτώση. Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Ξαφνικά γίνεται κάποιος πρωθυπουργός και, συνήθως, αν δεν έχει ζήσει στα μεγαλεία, θαμπώνεται, αρχίζει να πιστεύει στο ελέω Θεού περιούσιον του εαυτού του, ενώ αυτό εκτρέφεται κυρίως και συστηματικά από την εκάστοτε δουλική και υμνητική συμπεριφορά της αυλής. Πάντα προκύπτει μια αυλή ευνοουμένων και κολάκων που ντοπάρει ανηλεώς τον «αρχηγό», τον υμνεί ακατάπαυτα, του στρεβλώνει την πραγματικότητα, τον λαμπρύνει με ύμνους και δοξαστικά, του απαλύνει τις ανασφάλειες. Οπότε, σε λίγο καιρό, αυτός αρχίζει, πια, να υπερίπταται και να πιστεύει πως όλα τα μεγαλειώδη που λένε για κείνον είναι αλήθεια. Μέχρι να ‘ρθει ο νταμπλάς ξαφνικά, η καταβαράθρωση, η οδυνηρή ώρα που θα αναγκαστεί να πει: «Δεν με λένε Σταύρο και κυρ Σταύρο και αφέντη τσουτσουλομύτη. Μόνο Σταύρο με λένε. Μόνο Σταύρο».

Αλλά εξουσία χωρίς κόλακες, χωρίς υποτακτικούς, χωρίς αυλή, χωρίς ξεσκονίστρες, χωρίς παρατρεχάμενους και χωρίς γελωτοποιούς δεν γίνεται. Και δεν έχει χάρη, εξάλλου. Ομως, πότε ξεκινάει το πράγμα να διολισθαίνει; Οταν ο «αρχηγός» ανεπαισθήτως αρχίζει να γίνεται εξαρτημένος, εθισμένος στον έπαινο της αυλής. Και άρα οι πέριξ παγιώνονται, γίνονται, πια, ισχυρότεροι αυτού και τον χειραγωγούν μέσω του «εγώ» του. Τον πρώτο χρόνο φοβάται ο καλόγερος τον Θεό. Τον δεύτερο χρόνο φοβάται ο Θεός τον καλόγερο. Και δεν μπορεί χωρίς αυτόν και τα θυμιατήρια του.

Καθόλου τυχαίο που οι αρχαίοι Ελληνες έλεγαν: καλύτερα κόρακας, παρά κόλακας. Διότι κάποια στιγμή ο κόλαξ, η αυλή, ο έμπιστος, υποτίθεται, περίγυρος των δήθεν φανατικών του «αρχηγού», τον αποκόπτει απ’ την πραγματικότητα περισσότερο ή λιγότερο και ο πεφυσιωμένος πια «ηγέτης», γίνεται από ψυχική άποψη, άρα και σε επίπεδο συμπεριφοράς και αποφάσεων, υποχείριο. Το λέει κι ο Σιοράν: «Οι υπηρέτες νικούν πάντα». Η αυλή μπορεί να πείσει τον αρχηγό μέχρι ότι μπορεί να είναι βέβαιος, πως, ας πούμε, αν στείλει τον κ. Φίλη στο «Survivor» είναι σίγουρο πως θα κερδίσει, πως θα βγει πρώτος, αφού θα έχουν προσπαθήσει από πριν να ελέγξουν ή και να εξαγοράσουν με καμιά καρέκλα παίκτες και παρουσιαστές. Αν χάσει (το μόνο πραγματικά βέβαιο) απλώς θα λένε μετά πως κάποιοι συνωμότησαν, πως φταίει η συγκυρία, πως είναι λάθος και άδικο να κερδίζουν οι άριστοι, πως είναι προβοκάτσια, και πως τελικά για όλα φταίει η κυρία Μαρέβα και ο ιμπεριαλισμός.

Μπορεί να πείσει η αυλή τον αρχηγό πως αυτός είναι μέγας και ο λαός ηλίθιος που δεν τον καταλαβαίνει («επί ουτιδανών ανάσσεις») και αυτό δεν γίνεται σπάνια, μιας και το είπε ο ΓΑΠ στη Γερμανία και προχθές ο νυν στη Γαλλία, ότι δηλαδή το 80% του ελληνικού λαού που διαφωνούν με τις Πρέσπες είναι «άνθρωποι χωρίς μυαλό»  – πώς να συλλάβουν τις υψηλές διανοητικές διεργασίες και συχνότητες του ηγέτη; Μήπως και το 90% των Ευρωπαίων που είναι κατά του Μαδούρο δεν είναι και αυτοί «χωρίς μυαλό», ηλίθιοι;

Η πόζα του μεγάλου αρχηγού, του πατερούλη εκπέμπει κάποια φαιδρότητα ακόμα και όταν πρόκειται για όντως και αποδεδειγμένα ιστορικά μεγάλο ηγέτη, πόσω μάλλον όταν πρόκειται για μιμητικές εκδοχές του. (Κόπι πάστε). Αλλο το άυλον κι άλλο το νάιλον, που έλεγε κι ο Παΐσιος. Αλλά έτσι είναι η εξουσία: χαλάει πολύ κόσμο. Πληγωμένα «εγώ» που έψαχναν για δικαίωση είναι πολύ ευάλωτα στον εθισμό της καρέκλας και στα αξιοθέατα της ισχύος – το βλέπουμε στους βουλευτές Airbnb, τους ενοικιαζόμενους: παρά την όποια ψευδοδικαιολογία είναι καταφανές πως η εξουσία τους έχει καταπιεί, και αδυνατούν πλέον να ανεχθούν τον εαυτό τους εκτός αυτής – δεν το αντέχουν. Οπότε μπορούν να κάνουν οτιδήποτε, ακόμα και χωρίς πρόσχημα, χωρίς αιδώ, χωρίς όριο. Για να μείνουν μια μέρα ακόμα στη βιτρίνα είναι διαθέσιμοι για κάθε είδους επίκυψη. Και για οποιονδήποτε δημόσιο εξευτελισμό – ακόμα και ως περιφερόμενες άρκτοι με χαλκά στη μύτη.

Ισως μάλιστα να έχουν φτιάξει και αυτοεικόνα ηγέτη, να ονειρεύονται κι αυτοί αρχηγιλίκια, κάποτε – θα πεις: ποιος μπήκε στην πολιτική και δεν το ονειρεύτηκε; Ανθρώπινο.  Και λίγο-πολύ, σχεδόν όλοι, πριν από την πτώση, λίγο πριν αρπάξει το σασί, τότε είναι που εμφανίζουν τα πιο τραγικά συμπτώματα: επίμονη άρνηση πραγματικότητας, θεληματική στρέβλωση δεδομένων, ύφος παχιάς αγελάδος, διαλείπουσα κώφωση, υστερική μετατόπιση, ψευδαισθήσεις, κυνισμός, εμμονική αντιστροφή των πάντων. Εμμονικά μωρά που κλαίνε πεισματικά στο αεροπλάνο.

Το έχουμε ξαναδεί, είναι συνηθισμένο – μέμνησο της πτώσεως των δυνατών. Οι αγέρωχες βοναπαρτικές απομιμήσεις πού να ξέρουν τι θα πει «ήττα εν ωραιότητι»; Φίλε, Μεγαλοκονομήσαμε.