Ηχοδύναμα

Μπραμς: Οι ηχογραφήσεις του Χανς Ροζμπάουντ στην SWR, SWR CLASSIC 6 CD

Ο Χανς Ροζμπάουντ ανήκει στην κατηγορία εκείνων των μουσικών που η «επίσημη» δισκογραφία τους αντιπροσωπεύει μικρό τμήμα και του έργου και της σημασίας τους στην εξέλιξη της ερμηνευτικής – με τον όρο «επίσημη» νοείται εκείνη που έγινε για δισκογραφικές εταιρείες και την παραγωγή ηχογραφήσεων απευθείας για την αγορά της μουσικής. Ο Ροζμπάουντ υπολείπεται σε αυτή την κατεύθυνση κατά πολύ άλλων συναδέλφων του, χωρίς όμως να υπολείπεται και σε αξία – κάθε άλλο μάλιστα. Ειδικά δε εν προκειμένω, καθώς πρόκειται για έναν μαέστρο που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο και στη διάδοση και την επικράτηση της σύγχρονης μουσικής, χωρίς όμως ποτέ να εγκαταλείψει εκείνη του παρελθόντος, τόσο στον κλασικισμό, όσο και στον ρομαντισμό. Γι’ αυτό και η σειρά της SWR με τις εκεί ηχογραφήσεις του, κυρίως για ραδιοφωνικές μεταδόσεις, είναι πραγματικά πολύτιμη. Σε αυτή έχουν συγκεντρωθεί για πρώτη φορά απευθείας από τις πηγές και σε συνολική έκδοση εκτενείς κύκλοι έργων σειράς συνθετών ερμηνευμένων από τον Ροζμπάουντ. Ανάμεσά τους, μέχρι τώρα, οι ηχογραφήσεις του στον Χάιντν, τον Μότσαρτ και τον Μπρούκνερ – όλες εξαιρετικά ενδιαφέρουσες και με άριστο, για την εποχή του και ενίοτε όχι μόνον, ήχο. Τώρα, ο νέος τόμος αυτής της συλλογής φέρνει τις ηχογραφήσεις του Ροζμπάουντ στον Μπραμς, με ερμηνείες όλες τους πρώτης γραμμής και με σαφή τον προσωπικό χαρακτήρα του μαέστρου. Αν και η δισκογραφία αυτών των έργων είναι εκτενέστατη, οι αναγνώσεις αυτές είναι κάθε άλλο παρά «εκ του περισσού». Καθαρή και στέρεη ματιά, ένας Μπραμς χωρίς τα βάρη που πολλοί αρχιμουσικοί του φόρτωσαν από υπερβάλλοντα ρομαντισμό, με τον μοναδικό διφυή χαρακτήρα του συνθέτη ανάμεσα σε δύο μουσικούς κόσμους και σε δύο εποχές, να προκύπτει στην πιο άρτια εκδοχή του. Και, αυτό, είναι κάτι που λίγοι το κατάφεραν…

Μπρούκνερ: Ενάτη Συμφωνία, Συμφωνική Ορχήστρα της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας, Μάρις Γιάνσονς, BR KLASSIK

Ο Μπραμς δεν αγαπούσε τον Μπρούκνερ. Θρυλική παραμένει η καυστική του παρατήρηση ότι «πρόκειται για λιπαρά αποφάγια από το τραπέζι του Βάγκνερ»… Συμβαίνει συχνά στην ιστορία της τέχνης οι μεγάλες μορφές να έρχονται σε, ενίοτε, υπαρξιακού επιπέδου μεταξύ τους αντίθεση, για λόγους που το βάθος και η ουσία τους δεν είναι πάντοτε επαρκώς ορατά σε όλους τους υπόλοιπους. Σε κάθε περίπτωση, η πιο πάνω ρήση σαφώς αδικεί έναν πολύ μεγάλο συνθέτη, αν και με καθολικά διαφορετική αντίληψη της μουσικής από τον ίδιο τον Μπραμς. Αντίληψη που στην Ενάτη Συμφωνία φτάνει στο απόγειό της με ένα από τα πιο σημαντικά έργα του είδους που γράφτηκαν ποτέ – όπως άλλωστε συμβαίνει και με τις τέσσερις συμφωνίες του Μπραμς. Ο Μπρούκνερ αφιέρωσε την Ενάτη του, την οποία άφησε ημιτελή πεθαίνοντας, «Στον Θεό» – είναι ασφαλώς η πιο φιλόδοξη αφιέρωση στην ιστορία της μουσικής συνολικά. Ομως ο Μπρούκνερ είχε το «δικαίωμα» να το πράξει, αφού, κατά κάποιον τρόπο, ο ίδιος με τη σκέψη Του Θεού πέρασε όλη του τη ζωή και σε εκείνη επικέντρωσε το έργο του, που δεν είναι τίποτε άλλο παρά μία διαρκής, αγωνιώδης, γεμάτη ανασφάλεια, δυσκολίες και κόπο προσπάθεια να πλησιάσει προς το θείο μέσα από τη μουσική ή, αλλιώς, να φτάσει την τέχνη του στα όριά της. Στην Ενάτη Συμφωνία το πετυχαίνει περισσότερο από οπουδήποτε αλλού και περισσότερο σχεδόν από κάθε άλλον συνθέτη στην ιστορία της μουσικής. Εν προκειμένω, ο Μάρις Γιάνσονς, που διανύει τα τελευταία χρόνια την πιο ώριμη, μεστή και γεμάτη από αναγνώσεις – παρακαταθήκες περίοδό του, καταφέρνει να μεταδώσει την ουσία του έργου στο πληρέστερο δυνατό επίπεδο. Αν υπήρχε συζήτηση για το ποιος είναι σήμερα ο σημαντικότερος εν ζωή μαέστρος, ο Γιάνσονς θα ήταν πολύ ισχυρός υποψήφιος για τον τίτλο. Και αυτή η Ενάτη, όπως και αρκετές άλλες πρόσφατες ηχογραφήσεις του, ζωντανές οι περισσότερες, είτε στο Αμστερνταμ είτε στο Μόναχο, δείχνουν καθαρά το γιατί. Είναι πραγματικά ευτύχημα που η Ορχήστρα της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας δημιούργησε το μέσο για τη διάσωση και διάδοση αυτής της σειράς των ερμηνειών, μεταξύ των οποίων και εκείνες του εξίσου σημαντικού Μπέρναρντ Χάιτινκ που αναφέρθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα, έχοντας ήδη δώσει πολλά επιτεύγματα. Εδώ, στο πιο πρόσφατο εξ αυτών, ένας μεγάλος συνθέτης και ένας μεγάλος μαέστρος, και οι δύο, στις πιο υψηλές στιγμές τους.