Έλλειψη σιδήρου: Εσείς βράζετε το σπανάκι ή το τρώτε ωμό; Κρίσιμος ο σωστός συνδυασμός τροφίμων και ο τρόπος μαγειρέματος εξηγεί ειδικός
Περίπου ένας στους τρεις ανθρώπους εμφανίζει έλλειψη σιδήρου, ενώ η ημερήσια απορρόφηση του μετάλλου από τον οργανισμό δεν ξεπερνά τα δύο χιλιοστόγραμμα την ημέρα

pixabay
Όταν πρόκειται για την απορρόφηση σιδήρου, δεν έχει σημασία μόνο τι τρώμε, αλλά και πώς το καταναλώνουμε. Είναι σημαντικό να ξέρουμε πότε πρέπει να βράσουμε ένα τρόφιμο, να βάλουμε λεμόνι, να ψήσουμε στον ατμό ώστε να γίνει σωστά η απορρόφηση σιδήρου στον οργανισμό μας.
Το σπανάκι για παράδειγμα θεωρείται ευέλικτο, εύκολο στο μαγείρεμα και πλούσιο σε φυτικές ίνες, και θεωρείται καλή πηγή σιδήρου.
Δεδομένου ότι περίπου ένας στους τρεις εμφανίζει έλλειψη σιδήρου, αξίζει να κατανοήσουμε ότι δεν έχει σημασία μόνο τι τρώμε, αλλά και ο τρόπος που το καταναλώνουμε και το προετοιμάζουμε, για να εξασφαλίσουμε τις απαραίτητες ποσότητες.
Έλλειψη σιδήρου: Η πιο συχνή διατροφική έλλειψη
Η έλλειψη σιδήρου πρόκειται για τη συχνότερη διατροφική ανεπάρκεια παγκοσμίως, ιδιαίτερα στα παιδιά και τις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.
Αισθήματα κόπωσης, αδυναμίας ή δύσπνοιας είναι ενδείξεις χαμηλών επιπέδων σιδήρου, καθώς το συγκεκριμένο μέταλλο συμβάλλει στην παραγωγή αιμοσφαιρίνης, της πρωτεΐνης που μεταφέρει οξυγόνο στο σώμα.
«Είναι προτιμότερο να προλαμβάνουμε την αναιμία μέσω της σωστής διατροφής» αναφέρει η Susan Fairweather-Tait, καθηγήτρια μεταβολισμού ανόργανων στοιχείων στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας.
Ωστόσο, όσον αφορά την απορρόφηση σιδήρου από τα τρόφιμα, δεν είναι όλα τα πλούσια σε σίδηρο τρόφιμα ίδια.
Τι να προσέχουν στη διατροφή τους όσοι δεν τρώνε κρέας
Υπάρχουν δύο διατροφικές μορφές σιδήρου. Ο αιμικός σίδηρος βρίσκεται σε κρέας και θαλασσινά, ενώ ο μη αιμικός προέρχεται από φυτικές πηγές.
Ο οργανισμός απορροφά ευκολότερα τον αιμικό σίδηρο (περίπου 15-30%), ενώ η απορρόφηση του μη αιμικού είναι μικρότερη (περίπου 2% στα όσπρια και 7-9% στα φυλλώδη λαχανικά).
Καθώς αυξάνονται οι ανησυχίες για το κόστος αλλά και για τις επιπτώσεις που επιφέρει το κόκκινο κρέας στην υγεία και στο περιβάλλον, πολλοί είναι εκείνοι που επιλέγουν να μειώσουν την κατανάλωσή του. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ανεπάρκεια σιδήρου αν δεν αντικατασταθεί με άλλες πηγές, σύμφωνα με τη Yemisi Latunde-Dada, λέκτορα διατροφικών επιστημών στο King’s College London.
Ευτυχώς, υπάρχουν πολλές φυτικές πηγές σιδήρου που μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες μας.
Αν και ο μη αιμικός σίδηρος απορροφάται λιγότερο αποτελεσματικά, υπάρχουν αρκετοί τρόποι για να μεγιστοποιήσουμε την απορρόφησή του από τα φυτικά τρόφιμα.
Tips για την καλύτερη απορρόφηση του σιδήρου
1. Βράσιμο ή στον ατμό τα λαχανικά
Ο τρόπος προετοιμασίας των τροφίμων επηρεάζει το πόσο σίδηρο λαμβάνουμε.
Για παράδειγμα, το σπανάκι περιέχει οξαλικά οξέα, ενώσεις που δεσμεύουν τον σίδηρο και μειώνουν την απορρόφησή του. Με το βράσιμο, τα οξαλικά απομακρύνονται και αυξάνεται η διαθεσιμότητα του σιδήρου.
Αυτό ισχύει κυρίως για λαχανικά με υψηλή περιεκτικότητα σε οξαλικά οξέα, όπως το σπανάκι, τα φύλλα παντζαριού και το σέσκουλο.
Άλλα λαχανικά, όπως το μαρούλι, το λάχανο και το Μποκ τσόι (κινεζικό λάχανο) μπορούν να καταναλωθούν ωμά ή στον ατμό, διατηρώντας τη βιταμίνη C που ενισχύει την απορρόφηση σιδήρου.
2. Συνδυάστε τον σίδηρο με βιταμίνη C
Η προσθήκη βιταμίνης C στη διατροφή αυξάνει την απορρόφηση σιδήρου, όπως έχουν δείξει έρευνες.
«Η βιταμίνη C ενισχύει σημαντικά την απορρόφηση σιδήρου από φυτικές πηγές» επισημαίνει η Latunde-Dada.
Μαζί με τρόφιμα που περιέχουν σίδηρο, μπορείτε να προσθέσετε λεμόνι ή να πιείτε ένα μικρό ποτήρι χυμό πορτοκαλιού στο πρωινό σας.
3. Δοκιμάστε ψωμί με προζύμι – Τα οφέλη της ζύμωσης
Η ζύμωση βοηθά στην καλύτερη απορρόφηση του σιδήρου καθώς διασπά το φυτικό οξύ, μια φυσική ένωση σε δημητριακά, ξηρούς καρπούς και σπόρους, που δυσχεραίνει την απορρόφηση σιδήρου.
Μπορείτε, για παράδειγμα, να προτιμήσετε ψωμί από προζύμι αντί για το συνηθισμένο ψωμί.
4. Μύθος ότι τα εμπλουτισμένα τρόφιμα με σίδηρο μας βοηθάνε να τον απορροφάμε καλύτερα
Πολλά βασικά τρόφιμα, όπως ψωμιά και δημητριακά πρωινού, είναι εμπλουτισμένα με σίδηρο. Ωστόσο, οι παραγωγοί χρησιμοποιούν λιγότερο απορροφήσιμες μορφές, ώστε να μην επηρεάζεται η γεύση ή η διάρκεια ζωής του προϊόντος.
«Δεν απορροφούμε καλά τον σίδηρο από τα περισσότερα εμπλουτισμένα προϊόντα» λέει η Fairweather-Tait.
Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Πανεπιστήμιο του Cambridge το 2007, διαπιστώθηκε ότι η απορρόφηση σιδήρου από εμπλουτισμένα παιδικά δημητριακά ήταν πολύ χαμηλή (0,6 έως 2,2%).
Αντίθετα, η απορρόφηση ήταν υψηλότερη σε ψωμάκια από λευκό αλεύρι (άλλη μελέτη του ίδιου πανεπιστημίου έδειξε απορρόφηση μέχρι και 13,6%).
5. Προσέξτε τι πίνετε με το φαγητό: Καφές και τσάι εμποδίζουν την απορρόφηση
Τα ροφήματα που καταναλώνουμε μαζί με το φαγητό επηρεάζουν επίσης την απορρόφηση σιδήρου.
Όπως και τα οξαλικά, ενώσεις όπως οι πολυφαινόλες, οι τανίνες, οι φυτικές ίνες και τα φυτικά οξέα μειώνουν την απορρόφηση, σύμφωνα με τη Latunde-Dada.
Καφές και τσάι περιέχουν τανίνες και πολυφαινόλες, γεγονός που περιορίζει την απορρόφηση σιδήρου όταν καταναλώνονται μαζί με γεύματα πλούσια σε σίδηρο.
Αν θέλετε να πιείτε τσάι, καλό είναι να το κάνετε τουλάχιστον δύο ώρες μετά το φαγητό, συμβουλεύει η Fairweather-Tait.
Η απορρόφηση του σιδήρου δεν ξεπερνά τα 2 mg την ημέρα
Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη σιδήρου λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι απορροφούμε σχετικά μικρό ποσοστό.
Ακόμη κι αν καταναλώνετε την απαιτούμενη ποσότητα, πιθανότατα απορροφάτε μόνο 1-2 mg σιδήρου την ημέρα, σύμφωνα με την καθηγήτρια Fairweather-Tait.
Απόδοση από BBC














