Καμπανάκι για τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα – Ποιες σοβαρές ασθένειες συνδέονται με την κατανάλωσή τους

Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα επιβεβαιώνουν για ακόμη μία φορά τις επιπτώσεις τους στην υγεία, καθώς η κατανάλωσή τους συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών και μεταβολικών νοσημάτων, κατάθλιψης, άγχος, αλλά και ορισμένων μορφών καρκίνου.
Η παθολόγος, καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, μιλώντας στο Πρακτορείο FM, ανέλυσε πώς τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα δεν επηρεάζουν απλά το βάρος αλλά και τι προβλήματα υγείας μπορούν να προκαλέσουν.
Παρά τους κινδύνους και η μικρότερη αλλαγή στην καθημερινότητα μπορεί να είναι σημαντική. Μια μελέτη που παρακολούθησε περισσότερους από 300.000 Ευρωπαίους έδειξε ότι η αντικατάσταση 10% των υπερεπεξεργασμένων προϊόντων με λιγότερο επεξεργασμένα στην ημερήσια πρόσληψη, συνδέθηκε με λιγότερη θνησιμότητα, όπως ανέφερε και η ίδια.
Η παχυσαρκία και οι χρόνιες νόσους
Η κ. Ψαλτοπούλου εξήγησε ότι ακόμη και η σύσταση ενός προϊόντος είναι σημαντικό, καθώς οι έξτρα προσθήκες μπορούν να αυξήσουν τις θερμίδες που καταναλώνουμε. Ανησυχία έχει εκφραστεί και για την κατανάλωση τους από μικρή ηλικία που οδηγεί στην παιδική παχυσαρκία ένα πρόβλημα που απασχολεί την Ελλάδα σχετικά έντονα.
Η καθηγήτρια επισημαίνει ότι ενδέχεται να εμφανιστούν διαταραχές στη δράση της ινσουλίνης, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη, δυσλιπιδαιμίας, υπέρτασης και λιπώδους διήθησης του ήπατος. Πρόκειται για παθήσεις που επιβαρύνουν συνολικά τον οργανισμό και αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Παράλληλα ένα τέτοιο διατροφικό πρότυπο μπορεί να συνυπάρχει με όπως η μειωμένη άσκηση, διαταραχές, άγχος και διαταραχές στον ύπνο.
Ποια τρόφιμα θεωρούνται υπερεπεξεργασμένα;
«Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είναι βιομηχανικά παρασκευάσματα που έχουν υποστεί εκτεταμένη επεξεργασία και περιλαμβάνουν διάφορες προσθήκες. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι συσκευασμένα κρουασάν, κέικ, μπισκότα, γαριδάκια, πατατάκια και άλλα σνακ που διατηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς και αναψυκτικά. Ωστόσο δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται όλα τα υπερεπεξεργασμένα προϊόντα ως εξίσου επιβαρυντικά. Το ζητούμενο είναι και η θέση που καταλαμβάνουν στο καθημερινό διαιτολόγιο».
Ένα ακόμη σημείο που αναδεικνύει η καθηγήτρια αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα συγκεκριμένα προϊόντα επηρεάζουν το αίσθημα της πείνας και του κορεσμού.
Όπως εξηγεί, η σύστασή τους μπορεί να οδηγεί σε μεγαλύτερη κατανάλωση, χωρίς να δημιουργείται η ανάλογη αίσθηση πληρότητας. Καθοριστικό ρόλο σε αυτό παίζουν οι φυτικές ίνες, καθώς συμβάλλουν στο να αισθανόμαστε χορτάτοι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Ωστόσο, πολλά από αυτά τα προϊόντα έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, με αποτέλεσμα να μην περιορίζουν αποτελεσματικά την πείνα και να ευνοούν την αυξημένη πρόσληψη τροφής. Στο πλαίσιο αυτό, η καθηγήτρια επισημαίνει ότι στις καθημερινές διατροφικές συνήθειες θα πρέπει να συνυπολογίζεται και η κατανάλωση αναψυκτικών.
Η «έξτρα πρωτεΐνη» δεν εγγυάται ένα πιο υγιεινό προϊόν
Η διατροφική αξία ενός προϊόντος δεν καθορίζεται από τις ενδείξεις που αναγράφονται στη συσκευασία του. Η κ. Ψαλτοπούλου συνιστά προσοχή σε χαρακτηρισμούς όπως «0% λιπαρά», «χωρίς προσθήκη ζάχαρης», «με προσθήκη πρωτεΐνης» ή βιταμινών, καθώς δεν αποτελούν από μόνοι τους εγγύηση ότι πρόκειται για μια πιο υγιεινή επιλογή.
Όπως επισημαίνει, η προσθήκη ενός θρεπτικού συστατικού ή η αφαίρεση κάποιου άλλου δεν συνεπάγεται απαραίτητα βελτίωση της συνολικής διατροφικής ποιότητας.
Για τον λόγο αυτό, οι καταναλωτές χρειάζεται να εξετάζουν προσεκτικά τη σύνθεση κάθε προϊόντος και όχι να βασίζονται αποκλειστικά στους ισχυρισμούς της συσκευασίας. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ανάγνωση της διατροφικής ετικέτας, με έμφαση στην περιεκτικότητα σε σάκχαρα και λιπαρά, αλλά και στα υπόλοιπα συστατικά.
Η προσεκτικότερη επιλογή τροφίμων, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην ανάγνωση των ετικετών. Εξίσου σημαντικό είναι το συνολικό διατροφικό πρότυπο που ακολουθείται καθημερινά, με την καθηγήτρια να δίνει έμφαση στον περιορισμό των υπερεπεξεργασμένων προϊόντων και στην επιστροφή σε πιο ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες.
Λιγότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, περισσότερη μεσογειακή διατροφή
Η απομάκρυνση από τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκλειστεί κάθε επεξεργασμένο προϊόν από το καθημερινό διαιτολόγιο. Η κ. Ψαλτοπούλου διευκρινίζει ότι δεν χρειάζονται απόλυτες απαγορεύσεις, αλλά μια σταδιακή αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες, με περιορισμό των υπερεπεξεργασμένων επιλογών και μεγαλύτερη έμφαση στη μεσογειακή διατροφή.
Στο πλαίσιο αυτό, τα φρούτα, τα λαχανικά και τα όσπρια θα πρέπει να αποτελούν βασικό μέρος της καθημερινής διατροφής, ενώ τα περισσότερο επεξεργασμένα τρόφιμα να καταλαμβάνουν μικρότερο χώρο στο διαιτολόγιο.
Η κατεύθυνση αυτή, όπως τονίζει, αφορά όλες τις ηλικιακές ομάδες, από τα παιδιά και τους εφήβους μέχρι τους ενηλίκους, με ζητούμενο τη διατήρηση της υγείας, την πρόληψη ασθενειών και τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.














