Στενά του Ορμούζ: Οι αντλίες που «στεγνώνουν» και ο παγκόσμιος ενεργειακός εφιάλτης προ των πυλών

Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν ανακοίνωσαν ότι θα διατηρήσουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με οδηγία του νέου ανώτατου ηγέτη, Μοτζταμπά Χαμενεΐ. Η εξέλιξη αυτή εντείνει την ήδη τεταμένη κατάσταση στη Μέση Ανατολή, προκαλώντας αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Διαβάστε ακόμα: ΥΠΕΝ των ΗΠΑ: Ο στρατός δεν είναι έτοιμος να συνοδεύει πλοία στα Στενά του Ορμούζ

«Ως απάντηση στην εντολή του ανώτατου διοικητή, θα καταφέρουμε τα ισχυρότερα πλήγματα εναντίον του επιτιθέμενου εχθρού κρατώντας την ίδια ώρα κλειστά τα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε στο Χ ο διοικητής των ιρανικών ναυτικών δυνάμεων, Αλιρεζά Τανγκσιρί. Οι δηλώσεις έγιναν λίγο μετά την πρώτη ομιλία του νέου ηγέτη, που μεταδόθηκε από την ιρανική τηλεόραση.

Σοβαρές επιπτώσεις στις παγκόσμιες ροές ενέργειας

Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επίθεση εναντίον του Ιράν, οι μεταφορές αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν σχεδόν σταματήσει. Το πέρασμα, με πλάτος μόλις 33 χιλιομέτρων στο στενότερο σημείο του, αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία, καθώς περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου διέρχεται από εκεί.

Διαβάστε ακόμα: Κλιμάκωση του κινδύνου για μακρό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ – Ξανά στα 100 δολάρια το βαρέλι

Οι βιομηχανικές δυνάμεις της Ασίας –μεταξύ αυτών η Κίνα, η Ινδία, η Ταϊβάν και η Ιαπωνία– εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ροές ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ. Καθώς οι χώρες αυτές αναζητούν εναλλακτικές προμήθειες, οι τιμές ενέργειας έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 30% από την έναρξη της σύγκρουσης, ξεπερνώντας τα επίπεδα των πρώτων εβδομάδων του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας.

Κλιμάκωση της ενεργειακής κρίσης

Αναλυτές προειδοποιούν ότι η συνέχιση των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές στο πλαίσιο της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ισραήλ–Ιράν θα διατηρήσει τις τιμές πετρελαίου και LNG σε υψηλά επίπεδα. Με τις ρωσικές εξαγωγές να παραμένουν υπό κυρώσεις, η παγκόσμια αγορά διαθέτει περιορισμένα περιθώρια για να απορροφήσει το νέο ενεργειακό σοκ.

Για να συγκρατηθούν οι τιμές, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη χαλαρώσει ορισμένες κυρώσεις στις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου, επιδιώκοντας να αυξήσουν τη ροή ενέργειας στην αγορά.

Αναζήτηση εναλλακτικών ενεργειακών διαδρομών

Η Αυστραλία, ως ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς LNG παγκοσμίως, αναμένεται να δεχθεί αυξημένη ζήτηση από ασιατικούς εταίρους που αναζητούν ασφαλείς και σταθερές προμήθειες. Με τις εξαγωγές LNG από το Κατάρ και τη Ρωσία ουσιαστικά εκτός αγοράς, οι χώρες της Ασίας στρέφονται προς την Καμπέρα.

Ωστόσο, η αυξημένη ζήτηση μπορεί να οδηγήσει σε νέα άνοδο των τιμών ενέργειας στην εσωτερική αγορά της Αυστραλίας, πιέζοντας τη βιομηχανία και ενισχύοντας τις πληθωριστικές τάσεις.

Τι σημαίνει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ

Περίπου 3.000 πλοία διέρχονται κάθε μήνα από τα Στενά του Ορμούζ. Αναλυτές προειδοποιούν ότι όσο παρατείνονται οι απειλές για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, τόσο θα αυξάνεται το κόστος μεταφοράς και οι τιμές του πετρελαίου.

Οι τιμές ενέργειας έχουν εκτιναχθεί από την έναρξη του πολέμου, φτάνοντας κοντά στα 120 δολάρια το βαρέλι πριν υποχωρήσουν, αλλά παραμένουν σε υψηλότερα επίπεδα από πριν τη σύγκρουση.

Σύμφωνα με στοιχεία του London Stock Exchange Group, το κόστος ναύλωσης υπερδεξαμενόπλοιου από τη Μέση Ανατολή προς την Κίνα έχει σχεδόν διπλασιαστεί, ξεπερνώντας τα 400.000 δολάρια.

Οι συνέπειες για τις χώρες του Κόλπου και την Ασία

Το σχεδόν πλήρες κλείσιμο του ζωτικού αυτού διαύλου έχει πλήξει και τις οικονομίες των χωρών του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, που βασίζονται στις ενεργειακές εξαγωγές. Το Ιράν, σύμφωνα με την International Energy Agency, εξάγει περίπου 1,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, με έσοδα 67 δισ. δολαρίων το οικονομικό έτος που έληξε τον Μάρτιο του 2025.

Η Ασία δέχεται επίσης ισχυρό πλήγμα, καθώς το 82% του πετρελαίου που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ κατευθύνεται προς ασιατικές αγορές.

Η Κίνα απορροφά περίπου το 90% του ιρανικού πετρελαίου, γεγονός που σημαίνει ότι η άνοδος των τιμών μπορεί να επηρεάσει το κόστος προϊόντων σε ολόκληρο τον κόσμο.

Εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς

Η απειλή αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ έχει οδηγήσει τις χώρες του Κόλπου να αναπτύξουν εναλλακτικά δίκτυα εξαγωγής.

Η Σαουδική Αραβία διαθέτει αγωγό μήκους 1.200 χιλιομέτρων, με δυνατότητα μεταφοράς έως και 5 εκατ. βαρελιών ημερησίως, ενώ στο παρελθόν έχει χρησιμοποιήσει προσωρινά και αγωγό φυσικού αερίου για τη μεταφορά πετρελαίου.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν συνδέσει τα κοιτάσματά τους με το λιμάνι Φουτζάιρα στον Κόλπο του Ομάν μέσω αγωγού χωρητικότητας 1,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως.

Ωστόσο, σύμφωνα με το Reuters, ακόμα και η πλήρης αξιοποίηση αυτών των υποδομών θα οδηγούσε σε μείωση της προσφοράς κατά 8–10 εκατ. βαρέλια ημερησίως.