Πέρυσι τέτοια εποχή ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, δρ. Φατίχ Μπιρόλ, τόνιζε στα ΝΕΑ την αξιοσημείωτη επιστροφή ολοένα και περισσότερων χωρών προς την πυρηνική ενέργεια.
«Πάνω από 40 χώρες στον κόσμο επιδιώκουν εκτεταμένη χρήση της πυρηνικής ενέργειας για να καλύψουν την αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τις ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια και για το κλίμα».
Το καλοκαίρι του 2025, όταν ο γενικός διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας για την Ατομική Ενέργεια, Ραφαέλ Γκρόσι, επισκεπτόταν την Ελλάδα και συναντιόταν με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, απεκόμιζε την εντύπωση ότι η χώρα μας σύντομα θα περνούσε το κατώφλι της πυρηνικής εποχής.
«Σήμερα στην Ελλάδα δεν έχετε πυρηνική ενέργεια. Ισως συμβεί στο μέλλον. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με τον οποίο είχα συνάντηση, το μελετά», είχε πει ο Γκρόσι και προσέθετε: «Ξέρετε, όσον αφορά τα πυρηνικά εργοστάσια στην Ευρώπη οι περισσότερες χώρες είτε τα αυξάνουν είτε ετοιμάζονται να αποκτήσουν.
Διαβάστε ακόμα: Κερδίζει έδαφος η πυρηνική πρόωση των πλοίων
Εχουμε νέες τεχνολογίες, ιδιαίτερα μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες που δίνουν την επιλογή μιας νέας γενιάς πυρηνικής ενέργειας για χώρες όπως η Ελλάδα, ώστε να μη χρειάζονται μεγάλα πυρηνικά εργοστάσια».
Και εν κατακλείδι:
«Στην Ευρώπη έχουμε 15 χώρες με εργοστάσια πυρηνικής ενέργειας. Λίγες είναι που δεν έχουν και αυτές το εξετάζουν.
Οσο για εκείνες που έχουν, θέλουν και άλλα. Τέτοιες είναι η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Σλοβακία, η Σλοβενία, η Ουγγαρία, η Ρουμανία, η Τουρκία. Λίγο πιο μακριά, στη Σαουδική Αραβία έχουν σκοπό να χρησιμοποιήσουν πυρηνικούς αντιδραστήρες για αφαλάτωση. Οι Ελληνες ας μην αποκλείσουν το ενδεχόμενο».
- Τι είδους αντιδραστήρες και πού μπορούν να χωροθετηθούν σε μία χώρα όπως η Ελλάδα.
- Είναι οικονομικά συμφέρουσα για τον κάτοικο της χώρας η λειτουργία τους;
- Τι θα γίνει με τα πυρηνικά απόβλημα και τι μας ξημερώνει αν συμβεί κάποιο δυστύχημα.
Οι νέοι αρθρωτοί αντιδραστήρες
Ο Αθανάσιος Πλατιάς, που είναι είναι ομότιμος καθηγητής Στρατηγικής και πρόεδρος του Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων, υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες ευρωπαϊκές χώρες που πειραματίστηκε με την πυρηνική τεχνολογία τις δεκαετίες του 1950 και του 1960 (απόκτηση ερευνητικού αντιδραστήρα από τις ΗΠΑ).
Για λόγους όμως εσωτερικής πολιτικής το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας δεν υλοποιήθηκε ποτέ και το αξιόλογο επιστημονικό προσωπικό που είχε δημιουργηθεί τότε διασκορπίστηκε. Σήμερα η συζήτηση για την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας από την Ελλάδα θεωρείται θέμα-«ταμπού» και πρόσφατες δημοσκοπήσεις βρίσκουν την κοινή γνώμη με μεγάλη πλειοψηφία να αντιτίθεται σε αυτή την προοπτική.
Η πυρηνική αναγέννηση δημιουργεί όμως μια δεύτερη ευκαιρία
Σύμφωνα με τον καθηγητή, «η τεχνολογία των νέων αρθρωτών αντιδραστήρων υπόσχεται να λύσει πολλά από τα προβλήματα των μεγάλου μεγέθους αντιδραστήρων, κυρίως σε θέματα ασφαλείας και κόστους, που οδήγησαν στην έντονη αμφισβήτηση της πυρηνικής ενέργειας ως μιας βιώσιμης πηγής ενέργειας.
Σήμερα η πυρηνική βιομηχανία έχει πλέον πείσει τις επενδυτικές και χρηματοδοτικές αγορές για το ευοίωνο μέλλον της πυρηνικής ενέργειας, όπως αυτό φαίνεται από τα άφθονα κεφάλαια που κατευθύνονται στον κλάδο και την ενεργή εμπλοκή τεχνολογικών κολοσσών (όπως Amazon, Microsoft, Google, Oracle, OpenAI) στην πυρηνική ενέργεια».
Ενεργειακή ασφάλεια στην Ελλάδα
«Η τεχνολογία των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων θα μπορούσε να προσφέρει στην Ελλάδα ενεργειακή ασφάλεια, πράσινη ενέργεια, οικονομική ανάπτυξη και την ενεργειακή υποδομή που απαιτείται για την αξιοποίηση νέων ανατρεπτικών τεχνολογιών όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη. Η πυρηνική ενέργεια είναι η μοναδική πηγή ενέργειας που είναι διαθέσιμη 24 ώρες το 24ωρο για 365 ημέρες τον χρόνο ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών και με μηδαμινές εκπομπές ρύπων», καταλήγει ο κ. Αθ. Πλατιάς.
Πόσο συμφέρει την τσέπη μας – Η πρώτη εκτίμηση
«Η εγκατάσταση μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων (SMR) στην Ελλάδα θα έχει σημαντική, θετική επίπτωση στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τον τελικό καταναλωτή και ακόμη πιο σημαντική εξοικονόμηση κόστους σε ετήσια βάση».
Διαβάστε ακόμα: Ιταλία: Στροφή στην πυρηνική ενέργεια για μείωση του κόστους
Αυτό ήταν το βασικό συμπέρασμα της πρώτης μελέτης κόστους – οφέλους από την εγκατάσταση μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων στη χώρα μας, που παρουσίασε πριν μερικό καιρό στο συνέδριο του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ) ο καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) Παντελής Μπίσκας.
Η εξοικονόμηση
Η είσοδος της πυρηνικής ενέργειας στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, σύμφωνα με τη μελέτη που είχε παρουσιάσει ο καθηγητής, προσφέρει μια συνολική εξοικονόμηση της τάξης των 356 εκατ. έως 1 δισ ευρώ ετησίως από τη μείωση του κόστους σε εισαγωγές φυσικού αερίου και του κόστους εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Συγκεκριμένα, το κόστος για εισαγωγές φυσικού αερίου μειώνεται από 21% έως 62% στα τρία σενάρια και σε απόλυτα νούμερα από 222 εκατ. ευρώ έως 637 εκατ. ευρώ ετησίως. Αντιστοίχως η εξοικονόμηση από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα μειώνεται από 134 εκατ. ευρώ έως 344 εκατ. ευρώ στα τρία σενάρια ετησίως.
Η νέα τεχνολογία των μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων είναι πιο ασφαλής σε σχέση με τα παραδοσιακά πυρηνικά εργοστάσια και ο χρόνος κατασκευής τους είναι αρκετά πιο σύντομος, όπως και το κόστος, αν και κινείται ακόμη σε υψηλά επίπεδα.
Πυρηνικά απόβλητα και ο κίνδυνος της καταστροφής
«Σήμερα το μεγαλύτερο πρόβλημα των πυρηνικών είναι τα απόβλητα που ακτινοβολούν έως εκατομμύρια χρόνια. Το πρόβλημα αυτό γίνεται ακόμη μεγαλύτερο αν στα παραγόμενα από τη λειτουργία των πυρηνικών αντιδραστήρων προστεθούν και τα πυρηνικά απόβλητα της διάλυσής τους», είχε επισημάνει ο καθηγητής Πυρηνικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Αθανάσιος Γεράνιος.
Διαβάστε ακόμα: Παράθυρο Ερντογάν για συνεργασία Ελλάδας – Τουρκίας στην πυρηνική ενέργεια
«Τα ετήσια πυρηνικά απόβλητα αντιδραστήρων ενός γιγαβάτ ανέρχονται στους 20 τόνους. Πυρηνική ενέργεια – απόβλητα είναι μια μόνιμη πηγή ραδιενεργού μόλυνσης που το πυρηνικό λόμπι προσπαθεί να μεταμφιέσει σε πράσινη ενέργεια».
Η Τουρκία, τα απόβλητα και η συνεργασία Ελλάδας – Βουλγαρίας
Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις του Αθανάσιου Γεράνιου, η Τουρκία με την ολοκλήρωση τεσσάρων αντιδραστήρων στο Ακουγιου θα παράγει 80 τόνους πυρηνικών αποβλήτων τον χρόνο. «Αυτά θα πρέπει να μεταφέρονται ακτοπλοϊκώς σε μεγάλες αποστάσεις, σε κέντρα επεξεργασίας πυρηνικών αποβλήτων, με πιθανό κίνδυνο να βυθιστούν από κάποιο ατύχημα», επισημαίνει. Και συμπληρώνει: «Λόγω του μεγάλου κόστους μεταφοράς, ασφάλισης, διαχείρισης και φύλαξης των πυρηνικών αποβλήτων, υπάρχουν υποψίες πως για την αποφυγή του πλοία με ραδιενεργό φορτίο έχουν βυθιστεί στη Μεσόγειο και στο Ιόνιο Πέλαγος κάτω από ύποπτες συνθήκες».
Οπως είναι γνωστό, υπάρχουν συζητήσεις για συνεργασία της Ελλάδας με τη Βουλγαρία για ανάκτηση ηλεκτρικής ενέργειας από τον πυρηνικό σταθμό στο Κοζλοντούι όπου κατασκευάζεται ένας νέος αντιδραστήρας. Σαν οικονομική μαγιά του έργου, η Βουλγαρία με κρατική επένδυση διέθεσε 250 εκατ. ευρώ, ενώ το συνολικό κόστος ξεπερνάει τα 10 δισ. για 1 γιγαβάτ ηλεκτρικής ισχύος του αντιδραστήρα.
Ο εφιάλτης
Αν τελικά υλοποιηθεί αυτός ο σχεδιασμός, τότε, κατά τον Αθανάσιο Γεράνιο, θα υπάρχουν οι εξής κίνδυνοι: μεγαλώνει η πιθανότητα πυρηνικού ατυχήματος πολύ κοντά στη χώρα μας. Επιπλέον, λόγω της μεταφοράς πυρηνικών αποβλήτων με πλοία υπάρχει ο κίνδυνος μόλυνσης της θάλασσάς μας από τυχόν ναυάγια. Σύμφωνα με τον Αθανάσιο Γεράνιο, η αξιοπιστία των σημερινών αντιδραστήρων, είτε είναι «ανατολικής» είτε «δυτικής» τεχνολογίας, έχει δοκιμαστεί στο παρελθόν με τα πυρηνικά ατυχήματα του Τσερνόμπιλ και της Φουκουσίμα αντίστοιχα.
