Το 2025 καταγράφεται ως χρονιά–ορόσημο για τον ευρωπαϊκό τραπεζικό κλάδο, καθώς η έντονη κερδοφορία των τελευταίων ετών λειτούργησε ως καταλύτης για ένα κύμα συγχωνεύσεων και εξαγορών πρωτοφανές από την εποχή της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης. Σύμφωνα με αναλύσεις διεθνών οίκων, ο κλάδος βρίσκεται στο τέλος της «χρυσής περιόδου» του και εισέρχεται σε μια φάση αναδιάταξης και σταθεροποίησης, με τις τράπεζες να επιδιώκουν στρατηγικές θέσεις ισχύος σε ένα πιο συγκεντρωμένο περιβάλλον.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι διασυνοριακές τραπεζικές συγχωνεύσεις στην Ευρώπη έφτασαν τα 17 δισ. ευρώ το 2025, έναντι μόλις 3,4 δισ. ευρώ το 2024, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2008. Συνολικά, οι τραπεζικές συναλλαγές –εγχώριες και διασυνοριακές– αυξήθηκαν κατά 20% σε ετήσια βάση, με τον αριθμό τους να ανεβαίνει από 183 σε 219. Όπως επισημαίνει η S&P Global, η τάση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί και το 2026, καθώς οι τράπεζες αξιοποιούν το πλεονάζον κεφάλαιο για επέκταση, εμβάθυνση δραστηριοτήτων με χαμηλές κεφαλαιακές απαιτήσεις και ενίσχυση των εσόδων από προμήθειες.
Η ένταση των συμφωνιών, ωστόσο, επαναφέρει ένα κρίσιμο ερώτημα: θα οδηγήσει η συγκέντρωση σε «στέγνωμα» της πιστωτικής αγοράς; Ιστορικά, οι συγχωνεύσεις εντός εθνικών αγορών μπορούν να περιορίσουν τον ανταγωνισμό και να επηρεάσουν αρνητικά τη χρηματοδότηση, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μελέτες που επικαλείται η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δείχνουν ότι οι τοπικές συγχωνεύσεις ενδέχεται να μειώσουν την προσφορά πιστώσεων και να αυξήσουν το κόστος δανεισμού, αλλά ταυτόχρονα βελτιώνουν την ποιότητα των χαρτοφυλακίων, περιορίζοντας τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.
Αντίθετα, οι διασυνοριακές συγχωνεύσεις εκτιμάται ότι έχουν διαφορετικό αποτύπωμα. Η S&P Global θεωρεί ότι ο αντίκτυπος στις πιστωτικές μετρικές θα είναι «πολύ περιορισμένος», καθώς στις μεγάλες αγορές, όπως η Γαλλία και η Γερμανία, δεν διαφαίνεται άμεσο κύμα εσωτερικής συγκέντρωσης. Παράλληλα, η McKinsey σημειώνει ότι ο χρηματοπιστωτικός τομέας αντιπροσώπευσε περίπου το 40% όλων των ευρωπαϊκών συμφωνιών M&A, ένδειξη ότι η πολυαναμενόμενη τραπεζική ενοποίηση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με τη στήριξη των ρυθμιστικών αρχών.
Οι οίκοι αξιολόγησης εμφανίζονται καθησυχαστικοί. Η Fitch Ratings εκτιμά ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα αντισταθμίσουν την πίεση στα καθαρά περιθώρια των επιτοκίων μέσω αύξησης του όγκου δανείων και ενίσχυσης των εσόδων από προμήθειες, με το λειτουργικό κέρδος να κινείται ανοδικά. Τα τελευταία στοιχεία της ΕΚΤ επιβεβαιώνουν μια ήπια αλλά σταθερή επέκταση της χρηματοδότησης, με τα δάνεια προς τα νοικοκυριά να αυξάνονται κατά 3% το 2025.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ευρωπαϊκή τραπεζική συγκέντρωση δεν εκλαμβάνεται ως απειλή για το πιστωτικό σύστημα, αλλά ως αναγκαία προσαρμογή σε ένα περιβάλλον χαμηλότερης ανάπτυξης, αυξημένων κανονιστικών απαιτήσεων και έντονου διεθνούς ανταγωνισμού. Οι συγχωνεύσεις, αντί να περιορίσουν τη ρευστότητα, φιλοδοξούν να διαμορφώσουν πιο ανθεκτικούς και ανταγωνιστικούς τραπεζικούς ομίλους για την επόμενη δεκαετία.
