Κακογουστιάς εγκώμιον

Γυάλινα σταφύλια, λεμόνια, ρόδια, καρότα, κεράσια και πορτοκάλια με τα εύθραυστα φύλλα τους καλύπτουν έναν ολόκληρο σχεδόν τοίχο. Απέναντί τους στέκει μια ζωγραφισμένη Αφροδίτη που χάνει όμως την ομορφιά της μιας και δέχεται επίθεση από ζωύφια κι αμφίβια που τυλίγουν το γυμνό της σώμα, τη στιγμή που δίπλα στο τελάρο της πλαστικά καναρίνια φωλιάζουν πάνω σε συνθετικά κομμάτια ξύλου.

Οι αντιφατικές αυτές δημιουργίες αποτελούν κομμάτι της έκθεσης «Kάτι το ωραίον» που παρουσιάζεται έως τις 16 Απριλίου στην γκαλερί Elika και εξερευνά τα όρια του κιτς στη σύγχρονη τέχνη. Ο όρος μπορεί να ξεκίνησε από τις αγορές τέχνης του Μονάχου το διάστημα 1860-1870, περιγράφοντας τη φθηνή, μαζικής παραγωγής τέχνη με υπερβολική αισθητική, ωστόσο συνεχίζει να βρίσκει την έκφρασή του και στις μέρες μας, όπως πολύ καλά μπορεί κανείς να δει στα 41 έργα των 20 συνολικά καλλιτεχνών που συμμετέχουν στην έκθεση. «Οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν στην έκθεση έχουν διαφορετική σχέση ο καθένας με αυτό που ονομάζουμε κιτς. Αλλοι το ενσωματώνουν στην πρακτική τους, καθώς είναι κάτι που τους ενδιαφέρει, ενώ στα έργα άλλων οι αναφορές είναι συγκυριακές. Μπαίνοντας όμως σε ένα τέτοιο πλαίσιο, μπορεί ένα έργο τους να διαβαστεί αλλιώς» αναφέρει η Ελλη Κανάτα, ιδιοκτήτρια της γκαλερί που έκανε και την επιμέλεια της έκθεσης.

Η ίδια εκκινώντας από την ομώνυμη έκθεση και έκδοση-ορόσημο του 1984 από τους «Φίλους του Αντί» έχτισε την προσωπική της εκδοχή της κακογουστιάς στην τέχνη, με όχημα το σχέδιο, τη ζωγραφική, τη φωτογραφία και τη γλυπτική. «Την είχα στο μυαλό μου εδώ και πολύ καιρό την έκθεση γιατί το κιτς είναι κάτι που αγαπώ πολύ. Ισως πριν από κάποια χρόνια να δίσταζα να την κάνω, γιατί καμιά φορά το “κακόγουστο” είναι παρεξηγήσιμο. Αν είχα μεγαλύτερο μπάτζετ και χώρο, θα ήθελα εκτός από τα έργα και κάποια αντικείμενα που έχω, να δείξω και έπιπλα, φωτιστικά, χαλιά κ.λπ. Να ντύσω δηλαδή όλο τον χώρο και να τον μεταμφιέσω σε ένα wunderkammer» παραδέχεται.

Στους χώρους της γκαλερί, τα έργα τέχνης παρουσιάζονται σε αντιπαράθεση με μια μικρή επιλογή αντικειμένων χαρακτηριστικών αυτής της αισθητικής, σαν να συνδιαλέγονται οι δυο πλευρές για την ουσία του κιτς. «Η επιλογή των έργων έγινε με βασικό κριτήριο να αναδειχθούν διαφορετικές διαστάσεις του κιτς, έτσι όπως αυτό έχει αποτυπωθεί και απασχολήσει τους συμμετέχοντες καλλιτέχνες. Υπάρχουν π.χ. έργα που προσεγγίζουν το κιτς στο αρχαιοελληνικό στοιχείο, στα πορσελάνινα ροκοκό μπιμπελό που είχαν οι γιαγιάδες μας, το πολιτικό κιτς, το αρχιτεκτονικό, στη διακόσμηση, στο σεξ κ.λπ. Η αντιπαραβολή μεταξύ έργων και αντικειμένων έχει κι αυτή ιδιαίτερο ενδιαφέρον και ανοίγει ακόμα περισσότερο τη θεματική της έκθεσης» υπογραμμίζει.

ΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ. Μολονότι οι συμμετέχοντες καλλιτέχνες Δημήτρης Αντωνίτσης, Τζακ Μπάρτον, Τάκης Γερμενής, Χόρχε Καμπιέσες – Βαλντές, Μανώλης Δασκαλάκης – Λεμός, Χριστόφορος Δουλγέρης, Βασίλης Ζωγράφος, Αλεξία Καραβέλα, Kalos & Klio, Κωνσταντίνος Λαδιανός, Λάουρα Κικάουκα, Αλίκη Παλάσκα, Βασίλης Παπαγεωργίου, Ολγα Ευαγγελίδου, Αγγελος Παπαδημητρίου, Γιώργος Σταμκόπουλος, Ηλίας Παπαηλιάκης, Σπύρος Στάβερης, Σοφία Τούμπουρα και Παύλος Τσάκωνας με τα έργα τους αποθέωσαν την έλλειψη γούστου στη δημιουργία, η Ελλη Κανάτα δεν θεωρεί πως στην ελληνική τέχνη το στοιχείο αυτό κυριαρχεί. «Δεν πιστεύω ότι η ελληνική τέχνη είναι κιτς – σαφώς όχι περισσότερο από την τέχνη που παράγεται κάπου αλλού. Ισως αυτό που είναι περισσότερο κιτς στην Ελλάδα είναι οι αναφορές γύρω μας» σχολιάζει.