Η βελούδινη κατοχή που εξοργίζει το Κρεμλίνο

Στην «Κατοχή», την πιο ακριβή τηλεοπτική σειρά στην ιστορία της νορβηγικής τηλεόρασης, δεν αναφέρεται ποτέ το όνομα Κουίσλινγκ. Κι όμως η υπόθεση – η κατοχή της Νορβηγίας από τους Ρώσους – παραπέμπει στον Βίντκουν Κουίσλινγκ, τον νορβηγό πολιτικό που διορίστηκε πρωθυπουργός από τους Ναζί κατακτητές και το όνομά του έμεινε στην Ιστορία ως συνώνυμο του προδότη.

Στη σειρά τα πράγματα πηγαίνουν κάπως διαφορετικά. Η ιστορία εξελίσσεται στο προσεχές μέλλον, όπου υποτίθεται ότι οι Πράσινοι ανέρχονται στην εξουσία έπειτα από τις τεράστιες καταστροφές που προκάλεσε ένας τυφώνας που σχετίζεται με την κλιματική αλλαγή. Με την υπόσχεση μιας νέας επαναστατικής μεθόδου παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, ο πρωθυπουργός Γέσπερ Μπεργκ σταματάει αμέσως τη ρυπογόνο παραγωγή αερίου και πετρελαίου. Η ανακοίνωση αναστατώνει την Ευρωπαϊκή Ενωση, της οποίας η Νορβηγία δεν είναι μέλος. Και τι κάνει η ΕΕ; Σε συνεργασία με τη Μόσχα, απειλεί κρυφά το Οσλο ότι οι Ρώσοι θα εισβάλουν στη Νορβηγία, εκτός αν δεχθούν να ξαναρχίσουν την παραγωγή ορυκτών καυσίμων υπό την επίβλεψη της Μόσχας. Ο Πράσινος πρωθυπουργός δέχεται, ενώ υπόσχεται στους πολίτες ότι η παρουσία των ρώσων τεχνικών θα είναι προσωρινή.

Το σενάριο έχει ασφαλώς κάποιες τρύπες – γιατί να μην περιμένει ο πρωθυπουργός να αρχίσει η νέα επαναστατική μέθοδος πριν λάβει μια απόφαση με τέτοιες επιπτώσεις διεθνώς; Δεν έχει και τόση σημασία. Γιατί το θέμα της σειράς είναι άλλο: η βελούδινη κατοχή μιας ευρωπαϊκής χώρας από τη Ρωσία. Και στην ουσία, η σειρά μιλάει για έναν υπαρκτό φόβο στη Νορβηγία. «Νομίζω ότι η πεποίθηση πως είμαστε απόλυτα ασφαλείς και πως τα πράγματα δεν θα αλλάξουν ποτέ είναι μια ψευδαίσθηση» δήλωνε στην «Γκάρντιαν» ο διάσημος συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων Γιου Νέσμπο με αφορμή την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014. «Τα πράγματα όμως μπορεί να αλλάξουν πολύ γρήγορα» πρόσθετε. «Εδώ στη Σκανδιναβία κάνουμε το λάθος να πιστεύουμε ότι όλα είναι δεδομένα».  Οπως θα μπορούσε να φανταστεί κάποιος, το Κρεμλίνο δεν είναι πολύ ευχαριστημένο με την «Κατοχή». Ή μάλλον είναι δυσαρεστημένο σε τέτοιο σημείο ώστε η ρωσική πρεσβεία στο Οσλο εξέδωσε ανακοίνωση για να σχολιάσει τη σειρά. «Παρά το γεγονός ότι οι δημιουργοί του σίριαλ έκαναν ό,τι μπορούσαν για να δείξουν πως η ιστορία είναι φανταστική και δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα, σε κάποιες χώρες και ειδικά στη Ρωσία δόθηκε ο ρόλος του επιτιθέμενου» αναφέρεται στην ανακοίνωση που εκδόθηκε από την πρεσβεία. Και δεν τελειώνει εδώ. «Είναι λυπηρό το γεγονός ότι στην 70ή επέτειο από τη νίκη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι δημιουργοί της σειράς αποφάσισαν να τρομάξουν τους νορβηγούς τηλεθεατές με μια ανύπαρκτη απειλή βγαλμένη από τις χειρότερες παραδόσεις του Ψυχρού Πολέμου» αναφέρεται ακόμη.

Στην ανακοίνωση – παρατηρεί το «Politico» – συμπυκνώνονται τρία βασικά στοιχεία της ρωσικής προπαγάνδας του 21ου αιώνα. Πρώτον, ότι η Ρωσία είναι θύμα του bullying της Δύσης. Δεύτερον, πόσο ηρωικός ήταν ο ρόλος της στον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο. Και τρίτον, ότι δεν αποτελεί απειλή για κανέναν από τους γείτονές της.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά για τη Μόσχα, το αντικρεμλινικό συναίσθημα είναι πολύ υψηλό στη Νορβηγία: σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση, το 89% των Νορβηγών αποδοκιμάζει τη ρωσική ηγεσία, ποσοστό που είναι το υψηλότερο ανάμεσα σε 41 χώρες. Μάλλον δεν φταίει το φανταστικό σενάριο της σειράς γι’ αυτό αλλά η πραγματικότητα: οι ρωσικές παραβιάσεις στον σκανδιναβικό εναέριο χώρο και στα χωρικά ύδατα είναι πλέον συνεχείς.