«Τρεις αδερφές» του Αντον Τσέχοφ: Μάσα, Μαρία, Μαράκι

τη Μόσχα, αδερφές μου, στη Μόσχα»: Σαν άλλη Ιθάκη, η ρωσική πρωτεύουσα είναι το “ταξίδι” εντός για τις τρεις νέες γυναίκες που στην προσπάθειά τους να αλλάξουν ζωή εγκλωβίζονται σε μια ατέλειωτη μονοτονία.

Διηγήματα, θεατρικά έργα, παραστάσεις και ιατρική: Ο Αντον Πάβλοβιτς Τσέχοφ (Anton Pavlovitch Tchekhov, 1860-1904) μοίρασε τη σύντομη ζωή του ανάμεσα στην τέχνη και στον άνθρωπο κι έκανε, ίσως, τα πιο μεγαλειώδη και προσιτά έργα όλων των εποχών. Με έναν λόγο απλό, πεζό, σχεδόν γεμάτο καθημερινή ποίηση, χάρισε στην παγκόσμια δραματουργία μερικά από τα πιο σημαντικά της θεατρικά. Οσο για την επίδρασή του στη θεατρική λογοτεχνία του 20ού αιώνα, εξακολουθεί να είναι καθοριστική, αξεπέραστη ίσως.

ΠΡΟΣΔΟΚΙΑ. Οι «Τρεις αδερφές» (1901) δεν είναι παρά ένα έργο για την προσδοκία που ο ίδιος ο συγγραφέας χαρακτηρίζει (και πάλι) κωμωδία. Μετά τον θάνατο του στρατιωτικού πατέρα τους, η Μάσα, η Ολια και η Ιρίνα μαζί με τον αδελφό τους Αντρέι ξεμένουν στον τόπο της τελευταίας μετάθεσης και ονειρεύονται την επιστροφή τους στη Μόσχα. Με αυτή την ελπίδα θα πορευτούν στη ζωή και στην παράσταση κι όταν καταλάβουν ότι τίποτε και ποτέ δεν πρόκειται να συμβεί, θα κληθούν να συνεχίσουν να ζουν με τη διάψευση της προσδοκίας. Κι όσο η καθημερινότητα στην επαρχιακή πόλη θα τις πνίγει τόσο εκείνες να βυθίζονται σε μια σιωπηλά εκκωφαντική, εσωτερική απελπισία. Σαν εκείνη τη φράση της Σόνιας στον «Θείο Βάνια», που υπενθυμίζει ότι μέχρι να πεθάνουμε πρέπει να ζήσουμε. Μαζί με τον «Γλάρο», τον «Θείο Βάνια» και τον «Βυσσινόκηπο» επιβεβαιώνεται ότι «ο Τσέχοφ υπερέχει στη δραματοποίηση αυτού που ο Φρόιντ αποκάλεσε “δυστυχία της καθημερινότητας”» όπως παρατηρεί εύστοχα ο Roger Copeland στο κείμενο που φιλοξενείται στο πραγματικά εξαιρετικό πρόγραμμα της παράστασης του θεάτρου Πορεία.  Ο Δημήτρης Τάρλοου βασίστηκε στην αυτολεξεί μετάφραση από το πρωτότυπο που υπογράφει η Ερι Κύργια και σε αγγλικές μεταφράσεις για τη δική του απόδοση, δραματουργική επεξεργασία και εντέλει σκηνοθεσία. Είναι σαφής η επιλογή του να φέρει πιο κοντά μας τις τρεις αδερφές και τη «Μόσχα» τους, να μειώσει την απόσταση, να τις εξελληνίσει: Γι’ αυτό και επέλεξε μια σύγχρονη σκηνογραφία και μια «ελληνοποίηση» του έργου μέσα από λέξεις, φράσεις, σημεία αναφοράς, τραγούδια, φαγητά, ονόματα. Μέσα σε αυτό το σκεπτικό έκανε τη Μάσα Μαρία και, ακόμα περισσότερο, την έκανε Μαράκι.  

Στο θέατρο το ουσιαστικό είναι να πας εσύ προς το έργο και όχι να το φέρεις στα μέτρα σου. Στην προσπάθειά του να καλύψει την απόσταση, ο σκηνοθέτης στέρησε από την παράσταση το βάθος του ρώσου συγγραφέα, το μεγαλείο της μικρότητας του ανθρώπου.

Μέσα από έναν συμπαγή θίασο ξεχώρισαν η Ιωάννα Παππά και ο Γιάννης Νταλιάνης (Μάσα/Μαρία και Βερσίνιν) καθώς και η Λένα Παπαληγούρα που ως Ιρίνα/Ειρήνη εξελίσσεται κατά τη διάρκεια του έργου και ωριμάζει σκηνικά. Οσο για τη Νατάσα/Ναταλία της Μαριάννας Δημητρίου, ενώ ξεκινά με τη δύναμη του ρόλου της, καταλήγει να εγκλωβιστεί στην υπερβολή του. Τέλος, για άλλη μια φορά οι μουσικές του Αγγελου Τριανταφύλλου υπολογίζονται στους πρωταγωνιστές της παράστασης.