«Ο “Ριγολέττος” σαν ταινία του Χίτσκοκ»

mέρες που είναι, δύσκολα αποφεύγεις στο ραδιόφωνο του αυτοκινήτου όση ώρα μεσολαβεί μέχρι το ραντεβού με τον Δημήτρη Πλατανιά τις ειδήσεις για τους πρόσφυγες. Οπότε η αρχή της συζήτησης για τους ρευστούς καιρούς έρχεται σαν φυσική εξέλιξη. «Το ουσιώδες πίσω από τις εικόνες είναι ότι αλλάζει η ζωή των ανθρώπων επειδή τούς επιβάλλεται με τον πιο βίαιο τρόπο». Ο διεθνής βαρύτονος που διαπρέπει στα μεγαλύτερα θέατρα του κόσμου με τις ερμηνείες του ζούσε μέχρι τα τριάντα του μια ήσυχη ζωή στην Καλαμάτα όπου εργαζόταν ως δάσκαλος κιθάρας. Δεν φανταζόταν ποτέ αυτόν το μεγάλο μετασχηματισμό. «Δεν είχα στο μυαλό μου να φτάσω σε αυτό το σημείο. Το έκανα επειδή έτυχε. Δεν ήμουν σίγουρος ότι θα το κάνω επάγγελμα. Μια υποτροφία κέρδισα και δεν επιβάρυνα ούτε τον εαυτό μου ούτε τους γονείς μου. Δοκίμασα την τύχη μου και ό,τι γίνει».

Υπάρχει όμως και άλλη μια ανάγνωση την οποία υπογραμμίζει ο καλαματιανός διεθνής της όπερας, που εμφανίζεται ως Ριγολέττος στην παραγωγή της ΕΛΣ και σκηνοθεσία του Νίκου Πετρόπουλου: αν ήταν πλήρης με εκείνο που ζούσε τότε ίσως να μην το προσπαθούσε. «Εβγαζα χρήματα ως δάσκαλος κιθάρας και θα μπορούσα να αυξήσω τα εισοδήματά μου και ως δάσκαλος αγγλικών αν το έκανα επάγγελμα. Θεωρητικά θα ήταν μια ωραία, ήσυχη ζωή. Αλλά δεν νομίζω ότι ήμουν καλός δάσκαλος. Δεν είχα υπομονή. Μπορούσα να δουλέψω με παιδιά που τα καταλάβαιναν εύκολα και όχι με άλλα που χρειάζονταν μια ακόμη προσπάθεια ».

Αυτή είναι η μία αναφορά για τον πειρασμό της όπερας που ακολούθησε. Ομως εξίσου επιδραστικά και καθοριστικά ήταν τα ακούσματα των γονιών του, αλλά και της δασκάλας του, η οποία τον ενθάρρυνε για τις φωνητικές του δυνατότητες. Ο πρώτος δίσκος που αγόρασε ο ίδιος ήταν το «Τουραντότ» (του Τζιάκομο Πουτσίνι, με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου) με τη Σάδερλαντ και τον Λουτσιάνο Παβαρότι (όπου και η υπέροχη άρια «Nessun Dorma», από τις πλέον αγαπημένες με τη φωνή του διάσημου ιταλού τενόρου).

Ο Δημήτρης Πλατανιάς έχει ερμηνεύσει τον Ριγολέττο γύρω στις 50 φορές σε 6 διαφορετικές παραγωγές. Η πρώτη ήταν  το 2008 στην παραγωγή της Λυρικής Σκηνής και η τελευταία στο Λονδίνο τον Οκτώβριο του 2014.

Η συζήτηση μεταφέρεται στη σαγήνη του αγαπημένου «κακού» ήρωα, του καμπούρη αυλικού γελωτοποιού Ριγολέττου, που σχεδιάζει τη δολοφονία του έκλυτου Δούκα της Μάντοβας, τον οποίο αγαπά η Τζίλντα, κόρη του καμπούρη. «Είναι ένας ακόμη ρόλος στην όπερα που απαιτεί τεχνική αρτιότητα αλλά και σωματική δύναμη και συγκέντρωση, η οποία στην όπερα είναι ολόσωμη. Το στοίχημα δεν είναι μόνο να πεις τις νότες. Αλλωστε αυτές δεν βγαίνουν μόνο από δω» λέει δείχνοντας τον λαιμό του. «Ερχονται από το μυαλό, από το σώμα, από την καρδιά, απ’ όλα».

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Ο Ριγολέττος όμως έχει έναν βαθμό δυσκολίας παραπάνω εξαιτίας της σωματικής του ιδιαιτερότητας: μια καμπούρα που αλλοιώνει τη στάση που κορμιού: «Εξαρτάται από τον τρόπο που θα τον προσεγγίσει ο σκηνοθέτης. Υπάρχουν ανεβάσματα που είτε είσαι ήσυχος ή τσιτωμένος. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να δείξεις με τη γλώσσα του σώματος, όχι κάνοντας υποχρεωτικά τον καμπούρη, αλλά δίνοντας στον κόσμο τη διπολικότητα του γελωτοποιού και του πατέρα. Ειδικά όταν συνειδητοποιεί ότι του κλέβουν την κόρη και όταν καταλαβαίνει ότι η κόρη του είναι ερωτευμένη με αυτόν τον ελεεινό που τυχαίνει να είναι και αφεντικό του». Μιλάει με πάθος για τον ρόλο του και παραδέχεται ότι δεν έχει καταφέρει ακόμη να τον αποκρυπτογραφήσει.  Επιστρέφει ξανά στη σκοτεινή πλευρά του τόσο γνωστού και ταυτοχρόνως άγνωστου ήρωα που ερμηνεύει: «Είναι ένας κακός άνθρωπος από επάγγελμα κατά τη γνώμη μου. Είναι ένας άνθρωπος βασανισμένος, εγωκεντρικός. Ο κόσμος όλος είναι η κόρη του και τίποτε άλλο. Ολοι οι άλλοι είναι εχθροί του. Παθολογική αγάπη για την κόρη του, ζήλια; Ολα αυτά τα λέω χωρίς να έχω αποκρυσταλλώσει άποψη, παρ’ όλο που έχω παίξει τον ρόλο αυτό τόσες φορές. Δεν έχω καταλάβει ακόμη τι γίνεται. Είναι τόσο δυνατό το έργο που κάθε ανέβασμα το κάνει διαφορετικό. Είναι σαν ψυχολογικό δράμα του Χίτσκοκ. Ο Βέρντι δεν είναι μόνο απλές μελωδίες».

Ο Νίκος Πετρόπουλος μεταφέρει τη δράση από τη Μάντοβα του 16ου αιώνα στην περίοδο του Μουσολίνι μετατρέποντας τον Ριγολέττο σε μπράβο. Ή, όπως λέει ο Δημήτρης Πλατανιάς, σε «άνθρωπο για όλες τις βρώμικες δουλειές». Σήμερα ποιος θα ήταν ο Ριγολέττος; «Ποιοι κάνουν τις βρώμικες δουλειές των πολιτικών; Κανείς δεν ξέρει, επειδή πολύ απλά δεν φαίνονται ποτέ. Εμείς βλέπουμε τα αποτελέσματα» προσθέτει.

INFO
«Ριγολέττος» του Τζουζέπε Βέρντι. Σκηνοθεσία – σκηνικά – κοστούμια: Νίκος Σ. Πετρόπουλος (αναβίωση Ιων Κεσούλης). Θέατρο Ολύμπια, Ακαδημίας 59-61, στις 16, 18, 20 και 23/3, τηλ. 210-3662.100