Διπλές εκλογές – βαρόμετρο για τους μεταρρυθμιστές

Το καθεστώς είναι θεοκρατικό και αυταρχικό, αλλά οι βουλευτικές εκλογές δεν στερούνται νοήματος. Γιατί στις κάλπες που στήνονται σήμερα στο Ιράν θα καταγραφεί η ισορροπία δυνάμεων. Ασφαλώς όχι ανάμεσα στο καθεστώς και σε κάποια αντιπολίτευση, αλλά ανάμεσα στις διάφορες τάσεις εντός του καθεστώτος. Ειδικά οι σημερινές εκλογές είναι σημαντικές και για έναν επιπλέον λόγο: από το αποτέλεσμά τους θα καθοριστεί η τύχη της πολιτικής του προέδρου Ρουχανί – μια πολιτική εξωστρέφειας και αλλαγής που, όπως αποδείχθηκε από την απρόσμενη εκλογή του το 2013, αγκάλιασε η πλειοψηφία των Ιρανών.

Η θέρμη με την οποία έγινε δεκτή από τους ιρανούς πολίτες η συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης μαρτυρά ότι αυτή η πολιτική παραμένει δημοφιλής. Για τον Ρουχανί και όσα πρεσβεύει, εκείνο ήταν ένα αποφασιστικό βήμα στην κατεύθυνση της εξωστρέφειας. Οπως όμως σημειώνουν αναλυτές, είναι απαραίτητο να ακολουθήσει ένα δεύτερο βήμα σημαντικών μεταρρυθμίσεων στο εσωτερικό. Και το πρώτο πεδίο της αλλαγής πρέπει να είναι στην οικονομία.

ΟΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΕΣ. Από την άλλη, καταγράφεται σχετική απογοήτευση ανάμεσα στους ψηφοφόρους του Ρουχανί για το γεγονός ότι οι μεταρρυθμίσεις που είχε υποσχεθεί φαίνεται να προχωρούν με τον βηματισμό του κάβουρα, ειδικά στο πεδίο των ατομικών ελευθεριών. Το ποσοστό συμμετοχής στις εκλογές θα δώσει επομένως και το μέτρο αυτής της απογοήτευσης, καθώς θα δείξει μέχρι ποιο σημείο έχει μειωθεί η δημοφιλία του προέδρου. Θα δείξει επίσης αν θα μετακινηθεί ο άξονας της εξουσίας προς τον ανώτατο ηγέτη, το παντοδύναμο Συμβούλιο των Φρουρών ή αν θα παραμείνει στον πρόεδρο.

Σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα της μέτρησης θα είναι σχετικό. Γιατί, όπως σημειώνει ο απεσταλμένος της ιταλικής «Ρεπούμπλικα», στο Ιράν η λαϊκή βούληση δεν αλλοιώνεται με νοθεία. Το καθεστώς παρεμβαίνει πριν από τις εκλογές μέσω του φίλτρου των υποψηφιοτήτων, την εγκυρότητα των οποίων κρίνει το Συμβούλιο των Φρουρών. Αυτή τη φορά, το μακρύ χέρι του καθεστώτος έπεσε βαρύ. Το Συμβούλιο ενέκρινε το 42% των υποψηφιοτήτων, αλλά μόλις το 1% των υποψηφίων που κινούνται στον μεταρρυθμιστικό χώρο. Σε απόλυτους αριθμούς αυτό σημαίνει ότι οι ψηφοφόροι θα μπορούν να ψηφίσουν μόνο 30 από τους 3.000 μεταρρυθμιστές που είχαν δηλώσει υποψηφιότητα. Επιπλέον, το Συμβούλιο έκοψε από τις λίστες και κεντρώους υποψηφίους αλλά και μετριοπαθείς συντηρητικούς, των οποίων είναι γνωστή η στήριξη στον πρόεδρο Ρουχανί.

Το μαγείρεμα αυτό δεν είναι άσχετο με τις επίσης σημερινές εκλογές για τη Συνέλευση των Ειδικών, ιερατικό σώμα που εκλέγει τον ανώτατο ηγέτη. Πριν από ακριβώς έναν μήνα το Συμβούλιο των Φρουρών έκοψε την υποψηφιότητα του Χασάν Χομεϊνί, εγγονού του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας  αγιατολάχ Χομεϊνί και φίλα προσκείμενο στον Ρουχανί. Από την ενέργεια εκείνη αποδείχθηκε με τον πιο ανάγλυφο τρόπο ότι οι σκληροπυρηνικοί εννοούν να αποκλείσουν με κάθε τρόπο τους μεταρρυθμιστές από το πολιτικό παιχνίδι. Ο αποκλεισμός δεν είναι μόνο ουσιαστικός αλλά και σκληρός: στον πρώην πρόεδρο Χαταμί έχει απαγορευτεί όχι μόνο να συμμετέχει σε πολιτικές εκδηλώσεις αλλά και να εμφανιστεί σε φωτογραφία ή να αναφερθεί κάποιος σε αυτόν.

Τι δείχνουν οι αριθμοί
Σχεδόν 55 εκατ. Ιρανοί καλούνται να εκλέξουν τα 290 μέλη του Κοινοβουλίου και τα 88 μέλη της Συνέλευσης των Ειδικών. Οι υποψήφιοι συνολικά είναι 5.003, ενώ 1.400 ανεξάρτητοι υποψήφιοι απέσυραν την υποψηφιότητά τους. Σχεδόν το 10% των υποψηφίων στις βουλευτικές εκλογές είναι γυναίκες.