Βομβαρδισμοί και απόλυτο χάος στη Συρία

Την περασμένη Παρασκευή οι συμμετέχοντες στη διεθνή σύνοδο του Μονάχου ανακοίνωσαν μια συμφωνία για «παύση των εχθροπραξιών» στη Συρία εντός μιας εβδομάδας ώστε να επαναληφθούν οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις που διακόπηκαν προτού καλά καλά ξεκινήσουν. Χρειάστηκε ωστόσο ελάχιστος χρόνος μέχρι να διαψευστούν οι ελπίδες. Η συριακή κρίση θυμίζει πλέον στη «Monde» την περίφημη ρωσική κούκλα ματριόσκα, όπου μια «μεγάλη» διαμάχη κρύβει μέσα τις πολλές ακόμη: Αγκυρα εναντίον Κούρδων, Ρωσία εναντίον Τουρκίας, Σαουδάραβες εναντίον Ιρανών… Μόλις χθες, έπειτα από τρεις ημέρες βομβαρδισμών κουρδικών θέσεων κοντά στο Χαλέπι, η Τουρκία κατηγόρησε τη Μόσχα πως συμπεριφέρεται στη Συρία «σαν τρομοκρατική οργάνωση» κραδαίνοντας την απειλή μιας «αποφασιστικής τουρκικής απάντησης». Ολοι οι πρωταγωνιστές της κρίσης έχουν τη δική τους ατζέντα και το αποτέλεσμα είναι το απόλυτο χάος. «Η κατάσταση είναι πραγματικά πολύ σοβαρή», ομολογούσε χθες ευρωπαίος αξιωματούχος στους «Financial Times». Ενα πράγμα είναι βέβαιο: η αδυναμία της Δύσης τροφοδοτεί την κλιμάκωση της βίας στη Συρία· και επιτρέπει στη Μόσχα να επιβάλει τις απόψεις της.

Οπως επισημαίνει στη «Libération» ο Μαρκ Σεμό, η δέσμευση που ανέλαβε τον Δεκέμβριο η Ρωσία ψηφίζοντας την απόφαση 2254 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ να περιορίσει τους βομβαρδισμούς εναντίον του Ισλαμικού Κράτους δεν ήταν παρά στάχτη στα μάτια. Πολύ σύντομα, η ρωσική αεροπορία ξεκίνησε βομβαρδισμούς πρωτοφανούς σφοδρότητας, προκειμένου να στηρίξει την επίθεση που εξαπέλυσαν στο Χαλέπι τα στρατεύματα του Ασαντ συνεπικουρούμενα από ιρανούς συμβούλους και στρατιώτες της λιβανικής Χεζμπολάχ. Στόχος της Μόσχας, σημειώνει ο Σεμό, είναι να δημιουργήσει όσο το δυνατόν περισσότερα τετελεσμένα στο έδαφος πριν από την οποιαδήποτε εκεχειρία: «Πιστό όμως στην πολιτική της εκδίκησης για τις ταπεινώσεις που θεωρεί ότι υπέστη μετά το 1989, το Κρεμλίνο επιδιώκει παράλληλα να εξευτελίσει τους Δυτικούς. Για τη Μόσχα, λοιπόν, η αποχώρηση του Ασαντ δεν περιλαμβάνεται πλέον στην ημερήσια διάταξη. “Αυτό το ζήτημα ουδέποτε τέθηκε”, διαβεβαίωσε ο σύρος πρόεδρος σε μια σπάνια συνέντευξή του στο Γαλλικό Πρακτορείο».

Η επιχείρηση που διεξάγει ο κυβερνητικός στρατός με τη στήριξη Μόσχας και Τεχεράνης τον έχει φέρει σε απόσταση μόλις 25 χιλιομέτρων από τα τουρκικά σύνορα. Οι κουρδικές Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG) έχουν εκμεταλλευτεί την κατάσταση, καταλαμβάνοντας (σε αγαστή συνεργασία με τη Δαμασκό και τις ρωσικές δυνάμεις) εδάφη από τους σύρους αντάρτες, προκειμένου να επεκτείνουν την παρουσία τους κατά μήκος των συνόρων. Οι κουρδικές πολιτοφυλακές, σχολιάζει η «Monde», έχουν αρχίσει να κάνουν πραγματικότητα το σενάριο που η Αγκυρα φοβόταν περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, συνδέοντας την κουρδική επαρχία Αφρίν, βορειοδυτικά από το Χαλέπι, με το Κομπάνι, 100 χιλιόμετρα ανατολικότερα. Με αυτόν τον τρόπο τα συριακά εδάφη που γειτονεύουν με την Τουρκία κινδυνεύουν να βρεθούν στα χέρια του Κόμματος Δημοκρατικής Ενωσης (PYD), του πολιτικού σχηματισμού που κυριαρχεί στο συριακό Κουρδιστάν, και το οποίο η Αγκυρα θεωρεί τρομοκρατική οργάνωση, αφού είναι παράρτημα του PKK. Αλλά το PYD δεν θεωρείται τρομοκρατική οργάνωση από την Ουάσιγκτον – με τη βοήθειά του κατάφερε να εκδιώξει από το Κομπάνι τους τζιχαντιστές.
Σε αυτή την κρίση, όπου όλοι διαβεβαιώνουν πως βρίσκονται σε πόλεμο εναντίον της «τρομοκρατίας», οι τρομοκράτες του ενός δεν είναι απαραίτητα οι τρομοκράτες του άλλου. Και η συγκυριακή συμμαχία που φέρεται να έχει συνάψει το PYD με τις δυνάμεις του Ασαντ δεν πρέπει να εκπλήσσει.

Οπως επισημαίνει ο Σεμό, αντίθετα με τις υπόλοιπες κουρδικές δυνάμεις της Συρίας, το PYD αρνιόταν ανέκαθεν να ενταχθεί στην αντικαθεστωτική συμμαχία. Το καθεστώς τού παραχώρησε την εξουσία αποχωρώντας από τις κουρδικές ζώνες το καλοκαίρι του 2012: «Το PYD γνωρίζει πως η ιστορική συγκυρία το ευνοεί. Εχει πλέον και τη στήριξη της Μόσχας, όπου άνοιξε πρόσφατα γραφεία. “Το σενάριο της διαμάχης το γράφει η Ρωσία” δήλωσε εκπρόσωπός του. Και αυτό είναι που ανησυχεί την Αγκυρα».

Ζώνη απαγόρευσης πτήσεων
Θετικά βλέπει πλέον η Ανγκελα Μέρκελ τη δημιουργία ζώνης απαγόρευσης πτήσεων στη Συρία, όπως ζητεί εδώ και μήνες η Τουρκία. «Στην παρούσα κατάσταση», δήλωσε η γερμανίδα καγκελάριος στην εφημερίδα «Stuttgarter Zeitung», «θα ήταν χρήσιμο να υπάρχει μια ζώνη την οποία να μη βομβαρδίζει κανείς από τους εμπολέμους, δηλαδή κάποιου είδους ζώνη απαγόρευσης πτήσεων». Η Ρωσία, από την άλλη, έχει εκφράσει την κατηγορηματική αντίθεσή της στη δημιουργία ζώνης αεροπορικού αποκλεισμού στη Συρία.