«Καθαρή πόλη» των Ανέστη Αζά και Πρόδρομου Τσινικόρη: Εύκολη συγκίνηση, πολλά κλισέ

έατρο της πραγματικότητας βαφτίζουν την παράστασή τους οι σκηνοθέτες Ανέστης Αζάς και Πρόδρομος Τσινικόρης. Η «Καθαρή πόλη» ανήκει στο είδος Θέατρο – Ντοκουμέντο και οι δύο δημιουργοί προσθέτουν ακόμα έναν κρίκο στην αλυσίδα της δουλειάς που κάνουν είτε μεμονωμένα είτε μαζί. Στην προκειμένη περίπτωση και σε συνέχεια της έρευνάς τους για το Μεταναστευτικό, ανεβάζουν στη σκηνή πρόσωπα της πραγματικότητας που παίζουν τους εαυτούς τους.

Πέντε γυναίκες, όλες μετανάστριες, που προέρχονται από πέντε διαφορετικές χώρες – Αλβανία, Βουλγαρία, Νότια Αφρική, πρώην Σοβιετική Ενωση, Φιλιππίνες – είναι οι πρωταγωνίστριες της «Καθαρής πόλης». Ολες τους δουλεύουν εδώ και (πολλά) χρόνια στην Ελλάδα ως καθαρίστριες. Αφησαν πίσω τους οικογένεια, παιδιά, δουλειά, μικρή ή ελάχιστη περιουσία και ήρθαν για μια δεύτερη ευκαιρία. Κάποιες θέλουν να γυρίσουν πίσω, οι περισσότερες όχι. Γνώρισαν τον φόβο και τον ρατσισμό, έζησαν τις προσβολές και τις μειώσεις, βρέθηκαν σε σπίτια ή στον δρόμο, έγιναν αντικείμενα εκμετάλλευσης. Με τη σκούπα ή το ξεσκονόπανο στο χέρι, νταντάδες, «νοσοκόμες» ή υπηρέτριες, δούλεψαν κυρίως σε σπίτια, με στόχο μια καλύτερη ζωή. Παράνομες στην αρχή, ταλαιπωρήθηκαν για να βγάλουν άδεια, για να έχουν χαρτιά. Στήθηκαν σε ουρές από τα άγρια χαράματα, έφαγαν ξύλο, διώχθηκαν, άντεξαν, επιβίωσαν. Κάποιες έκαναν εδώ παιδιά, πάλεψαν για να τους δώσουν ιθαγένεια.

ΟΙ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΡΙΕΣ. Από τις πέντε κυρίες της παράστασης, καμιά δεν ήταν ούτε είναι ηθοποιός. Πέρασαν από ακρόαση και αφού επελέγησαν άρχισαν να δουλεύουν με τους Αζά – Τσινικόρη. Το υλικό της ζωής τους έγινε το υλικό του θεατρικού έργου. Είναι εκείνες που άνοιξαν την καρδιά τους, μίλησαν τις αλήθειες τους και ξεπέρασαν τη συστολή τους. Ανέβηκαν στη σκηνή με την ποδιά της καθαρίστριας και την έβγαλαν όταν χρειάστηκε, για να αφήσουν πίσω το χθες και να κοιτάξουν το αύριο. Λιγότερο ή περισσότερο αμήχανες, αλλά ειλικρινείς και πειστικές έπαιξαν, χόρεψαν, τραγούδησαν και κέρδισαν το δικό τους στοίχημα.

Ρεαλισμός και συγκίνηση: Εκεί πάνω στήθηκε η «Καθαρή πόλη» που αν και διέθετε μια ενδιαφέρουσα πρώτη ύλη, δεν κατάφερε να κάνει την υπέρβαση ως παράσταση. Της έλειπε η φαντασία στο στήσιμο. Μονόλογοι κυρίως, με τις κυρίες όρθιες στη μέση της σκηνής ή καθισμένες στις πέντε θέσεις να εκφράζουν τις εμπειρίες τους. Τι άφησαν πίσω, πώς ήρθαν στην Ελλάδα, πώς τους φέρθηκαν. Οι σύζυγοι και τα παιδιά. Τα αφεντικά με τις καλές και κακές συμπεριφορές – λίγη σεξουαλική παρενόχληση, λίγη αυστηρότητα, μπόλικη προσβολή. Και φυσικά το βλέμμα του άλλου πάνω τους, τα δικαιώματα και οι διεκδικήσεις, τα ένσημα, το κράτος – το κακό κράτος. Κλισέ.

Παράλληλα έγινε μια προσπάθεια από τους δύο δημιουργούς να συνδεθεί το υλικό αυτό με ένα ιδεολογικό υπόβαθρο περί καθαρού και καθαρότητας. Με την αρωγή κάποιων βίντεο από παλιές τηλεοπτικές διαφημίσεις έως τον Αγιο Παντελεήμονα, το εγχείρημα δεν ολοκληρώθηκε. Εμεινε μετέωρο προκαλώντας την εύκολη συγκίνηση του κοινού που «είδε» τον εαυτό του στη θέση του καλού ή του κακού αφεντικού, εκείνου που συμπονά λιγότερο ή περισσότερο, που νιώθει τύψεις ή αδιαφορεί.

Δυστυχώς η «Καθαρή πόλη» δεν πήγε ούτε ένα βήμα παραπέρα τη σκέψη μας σε κοινωνικοπολιτικό επίπεδο. Εμεινε στο πρώτο, αυτονόητο, απλό ή και απλοϊκό, από όπου έλειπε ακόμα και η καλλιτεχνική φαντασία.

Σκηνοθεσία και δραματουργία:
Ανέστης Αζάς και Πρόδρομος Τσινικόρης
Δραματουργική συνεργασία και έρευνα:
Μαργαρίτα 
Τσώμου
Σκηνογραφία και ενδυματολογία:
Ελένη Στρούλια
Φωτισμοί:
Ελίζα Αλεξανδροπούλου
Μουσική:
Παναγιώτης 
Μανουηλίδης
Παίζουν:
Μabel Mosana, Rositsa Pandalieva, Fredalyn Resurreccion, Drita Shehi, Valentina Ursache
Πού:
Οι παραστάσεις στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών με τη συμπαραγωγή του Goethe Institut, στο πλαίσιο του project Europoly ολοκληρώθηκαν και το έργο θα περιοδεύσει στην Ευρώπη