Ο μοντερνιστής του πόντιουμ

^«Τόλμη, καινοτομία, δημιουργικότητα. Αυτό ήταν ο Πιερ Μπουλέζ για τη γαλλική μουσική και συνεισέφερε ώστε να λάμψει παντού σε όλο τον κόσμο». Με αυτή τη δήλωση ο πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλς συμπύκνωσε την αξία του 90χρονου συνθέτη και διευθυντή ορχήστρας που έφυγε από τη ζωή στην οικία του στο Μπάντεν Μπάντεν της Γερμανίας. Την απώλεια επιβεβαίωσε η οικογένειά του στη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Παρισιού. Ο Μπουλέζ γεννήθηκε το 1926 και είχε δασκάλους τούς Ολιβιέ Μεσιάν και Ρενέ Λάιμποβοτς, ενώ επηρεάστηκε βαθιά από τα έργα των Αλμπαν Μπεργκ και Αρνολντ Σένμπεργκ. Ηταν λάτρης της ποίησης των Μαλαρμέ, Σαρ, Μισό, Κάμινγκς, αλλά και της ζωγραφικής του Πάουλ Κλέε.

Ανήκε σε μια εξαιρετική γενιά ευρωπαίων συνθετών οι οποίοι εμφανίστηκαν σε νεαρή ηλικία τη δεκαετία του 1940 με όραμα να αλλάξουν ριζικά τη μουσική, δίνοντάς της το σύγχρονο ιδίωμα που μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο αναπτύχθηκε προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Σε αυτό ο Μπουλέζ συνεισέφερε με τη σύνθεσή του «Marteau sans maître» (Σφυρί χωρίς αφέντη), κάνοντας στη συνέχεια αισθητή την παρουσία του στη διεύθυνση χάρη στην οξύτατη ακοή του και τη ρυθμική του διεισδυτικότητα: «αυστηρός» στην επιφάνεια των κινήσεων, με παλμό στο βάθος. Ποτέ του δεν χρησιμοποίησε μπαγκέτα, αλλά κατηύθυνε τους μουσικούς του με τις κινήσεις των χεριών του. Με το αριστερό υποδείκνυε εκφραστικότητα, ενώ με το δεξί ζητούσε στην ερμηνεία σύγχρονων έργων την αντίστιξη. «Είμαι ένας καθρέφτης πάνω στον οποίο αντανακλάται το μουσικό έργο κι εγώ με τη σειρά μου το προβάλλω. Πιστεύω ότι αυτή η αμφίδρομη σχέση μεταξύ έργου και εκτελεστή είναι και η πιο σημαντική» έλεγε ο ίδιος το 1971, όταν η φήμη του ως πρωτοποριακού συνθέτη τον οδήγησε στη Νέα Υόρκη για να οριστεί διάδοχος του Λόεναρντ Μπέρνσταϊν στο πόντιουμ της Φιλαρμονικής Ορχήστρας.

ΜΕ ΤΟΝ ΞΕΝΑΚΗ. Το 1975 επέστρεψε στο Παρίσι, όπου ίδρυσε και διηύθυνε το Ensemble Intercontemporain (EIC), ενόργανο σύνολο αποκλειστικά με έργα σύγχρονης κλασικής μουσικής. Ως ιδρυτής του Κέντρου Ερευνας Σύγχρονης Μουσικής (IRCAM), συγκέντρωσε γύρω του πολλές γενιές συνθετών όπως ο Λουίτζι Νόνο και ο Ιάννης Ξενάκης, με τον οποίο εμφανίστηκε στο Ηρώδειο τον Ιούνιο του 1990, καλεσμένος του Φεστιβάλ Αθηνών. Ο Μπουλέζ και το Ensemble Intercontemporain είχαν δώσει συναυλία περιλαμβάνοντας μεταξύ άλλων και το «Jalons» του Ξενάκη, που αποτελούσε ανάθεση του EIC για τα δέκα χρόνια από την ίδρυσή του. «Δεν είναι δίκαιο να αφήσουμε τη μουσική να αυτοσχεδιάσει την εξέλιξή της πίσω από τα άλλα εκφραστικά μέσα. Πρέπει να της δοθεί η ευκαιρία να ενταχθεί στη συνολική δύναμη του σήμερα» συνήθιζε να λέει. Μέχρι το τέλος κατείχε ένα ρεκόρ όσον αφορά τα βραβεία Grammy καθώς και με τις δύο ιδιότητές του (μαέστρος και συνθέτης) είχε βραβευθεί 26 φορές.