Ο επίμονος μοντερνιστής

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1924, σπούδασε στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο και από το 1953 διατηρεί το προσωπικό του γραφείο στην οδό Πλουτάρχου στο Κολωνάκι, σε ένα ισόγειο με εσωτερική αυλή και επιφάνεια λίγων τετραγωνικών μέτρων. Εκεί όπου συνεχίζει σήμερα, στα 91 του, να πηγαίνει καθημερινά. Ο Νίκος Βαλσαμάκης, ο αφηγητής της νεωτερικής κομψότητας στο ελληνικό τοπίο, είναι το τιμώμενο πρόσωπο της αυριανής ημερίδας στο Μουσείο Μπενάκη που διοργανώνουν το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής και το περιοδικό «Ελληνικές κατασκευές». Η εκδήλωση θα συγκεντρώσει όλες τις γενιές της εγχώριας αρχιτεκτονικής αλλά και διεθνείς επισκέπτες – ανάμεσά τους και ο Φρανσουά Λουαγέ, γάλλος ιστορικός τέχνης, που πρώτος τη δεκαετία του 1950 κατέγραψε τους αρχιτέκτονες του ελληνικού μοντερνισμού.

Η αποτίμηση της σφραγίδας Βαλσαμάκη θα γίνει με αφορμή την έκδοση ενός βιβλίου για τρία σημαντικά έργα του, τις κατοικίες Παράσχη και Λαναρά στην Ανάβυσσο και την κατοικία Βαλσαμάκη στη Φιλοθέη από τη δεκαετία του 1960. Ο παραγωγικός αρχιτέκτονας, που έχει εκπονήσει μελέτες για πάνω από 300 κτίρια, έχει αποσπάσει περισσότερα από 30 βραβεία σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς. Το έργο του δημοσιεύτηκε και παρουσιάστηκε σε εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ το 1999 τιμήθηκε με το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών από την Ακαδημία Αθηνών. Σημαντικότερα έργα του που ξεχωρίζουν στο κέντρο και στα προάστια της πρωτεύουσας είναι η πολυκατοικία της οδού Σεμιτέλου, οι πολυκατοικίες στη Λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας 86 και 129, οι επαύλεις Λαναρά και Παράσχη στην Ανάβυσσο, η κατοικία του στην οδό Νιόβης στη Φιλοθέη, τα ξενοδοχεία Αμαλία στην Αθήνα, στο Ναύπλιο και στους Δελφούς.

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΥΦΟΣ. «Ο τόπος, ο χρόνος και οι πολιτιστικές συνθήκες είναι οι παράμετροι που δίνουν καλή αρχιτεκτονική» είχε πει στη λιτή διάλεξή του το 2005, στο πλαίσιο του Megaron Plus, αποφεύγοντας μεθοδικά την προσωπική του προβολή και επιδιώκοντας το ίχνος του πάνω στα πράγματα να δείχνει σχεδόν ότι δεν τα ακούμπησε.

«Είναι βέβαιο πως αν ο Βαλσαμάκης διατηρούσε σήμερα σελίδα στο facebook δεν θα την άνοιγε ποτέ για να ανανεώσει τον τοίχο του» λέει ο αρχιτέκτονας Μέμος Φιλιππίδης εξηγώντας το προσωπικό ύφος της δικής του συμμετοχής στην ημερίδα. Καθώς μοιράστηκε μαζί του πολλές συζητήσεις είτε στο πλαίσιο επαγγελματικής συνεργασίας στο γραφείο του αρχιτέκτονα είτε στη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών στο σπίτι του στην Υδρα. Εκεί όπου ο Βαλσαμάκης επιδίδεται στην παρατήρηση ανθρώπων και δρωμένων απολαμβάνοντας το βραδινό του ποτό σε ένα τραπέζι του Πειρατή. «Ενδιαφέρεται συνεχώς για τα κινήματα και τις μόδες της αρχιτεκτονικής και μιλά πάντα γι’ αυτά όχι από ακαδημαϊκή απόσταση» λέει ο Μέμος Φιλιππίδης και προσθέτει: «Είχε δει και αξιολογήσει από κοντά ό,τι αρχιτεκτονικά νέο παραγόταν. Για να συμπληρώνει τα κενά ενημέρωσης και βιβλιογραφίας που υπήρχαν προ Ιντερνετ εποχής, ταξίδευε παντού με το αγαπημένο αυτοκίνητό του: μια Τζάγκουαρ που τώρα αποσυντίθεται κάπου στο Πικέρμι. Παλιότερα, πάντως, όταν ήταν παρκαρισμένη έξω από το γραφείο του, είχε γίνει το θρυλικό έμβλημα του κοσμοπολίτη αρχιτέκτονα – ο οποίος με το που έφτανε στον προορισμό του, ακόμη και έπειτα από ταξίδι ημερών, έβγαινε για αναγνωριστική περιήγηση στην πόλη».

ΙNFO
«Το έργο του αρχιτέκτονα Νίκου Βαλσαμάκη», αύριο από τις 10.00 έως τις 22.00 στο Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου