«Χωρίς υποχωρήσεις δεν μπορούμε να παίξουμε»

Αυτή είναι η περίπτωση μιας παράστασης όπου οι συντελεστές δεν επιλέγουν το κείμενο, αλλά τον άνθρωπο που θα το γράψει. Και αυτός δεν ήταν άλλος από τον ευρηματικό Ευθύμη Φιλίππου, που μόλις πρόσφατα έδωσε νέο δείγμα κινηματογραφικής γραφής με το «Lobster» του Γιώργου Λάνθιμου (οι δυο τους κέρδισαν το περασμένο Σάββατο το βραβείο σεναρίου της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας) και το «Chevalier» της Αθηνάς Ραχήλ Τσαγγάρη. Η πλοκή, λοιπόν, στην παράσταση «Τα ωραία χέρια μας», όπου σκηνοθετεί η Εφη Μπίρμπα, προέκυψε από τις πρόβες, τους αυτοσχεδιασμούς και τις συζητήσεις των συντελεστών, μέσα από το φίλτρο πάντα του Ευθύμη Φιλίππου. «Υπήρξε ένας μήνας κατά τη διάρκεια των προβών αφιερωμένος σε αυτοσχεδιασμούς και στο υλικό που “πρόσθετε” ο καθένας πάνω σε ό,τι είχαμε ορίσει ως θεματολογία μας» λέει στο «Νσυν» ο ηθοποιός Αρης Σερβετάλης που συμμετέχει στην παράσταση. «Υπάρχει μεν αυστηρό κείμενο, αλλά καταλήξαμε σε αυτό μέρα με τη μέρα».

Η αρχική ιδέα ήταν της Εφης Μπίρμπα και προέκυψε κατά τη διάρκεια ενός δείπνου όπου παραβρέθηκε ύστερα από μια κηδεία – ένα θεατρικό σκηνικό, όσο κι αν ακούγεται μακάβριο. Με βάση εκείνο το ερέθισμα και τις συζητήσεις με τον συγγραφέα προέκυψε ένα πρώτο σχεδιάγραμμα. Στη συνέχεια, πάνω στις πρόβες οι ηθοποιοί πρόσφεραν τα δικά τους ερεθίσματα σε σχέση με την ιδέα της απώλειας και το πώς την αντιλαμβάνεται ο κάθε άνθρωπος. Οσο αφαιρετική κι αν ακούγεται η υπόθεση, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι ανήκει στο ύφος που έχει κατοχυρώσει ο Ευθύμης Φιλίππου μέσα στον χώρο. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να περιμένει κανείς έναν «Αστακό» α λα θεατρικά.  

«Δεν υπάρχει υπόθεση του στυλ “αυτός πήγε εκεί, συνάντησε κάποιον και μετά έφυγε επειδή στενοχωρήθηκε”» εξηγεί ο Αρης Σερβετάλης. «Εχει να κάνει με μια κατασκευή ονείρου, με την απώλεια και τον προσωπικό θρήνο. Ολο αυτό έχει μη αφηγηματική δομή και ουσιαστικά προσπαθεί να κεντρίσει τη συναισθηματική νοημοσύνη των θεατών – να προκαλέσει τις αισθήσεις τους. Πάντως δεν χρειάζεται να παρακολουθήσει κανείς νοηματικά τη διαδρομή ενός έργου. Εδώ δεν υπάρχουν ρόλοι, ουσιαστικά, αλλά αυτό που ονομάζουμε συνθήκες. Είναι σαν ένα παιχνίδι που έχει αυστηρούς κανόνες, αλλά μεγαλύτερη σημασία έχουν η τοποθέτηση των χαρακτήρων και η δημιουργία της τελικής ατμόσφαιρας».

Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ. Ο ηθοποιός επισημαίνει ότι και ο ίδιος μπήκε σε μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση του ρόλου – ή μήπως η λέξη αυτή δεν ταιριάζει πλέον στην παράσταση; «Οταν έχεις έναν ρόλο, δουλεύεις πάνω σε κάτι συγκεκριμένο. Αυτή η δουλειά είναι μια διαφορετική διαδικασία. Δεν έχει σχέση με ρόλους, αλλά με την ενέργεια που φέρεις πάνω στη σκηνή. Ολοι είμαστε το ίδιο, επειδή όλο αυτό έχει μια – τολμώ να πω – μεταφυσική διάσταση. Δεν μπορείς να το δεις ρεαλιστικά, επικεντρώνεται σε μια ατμόσφαιρα. “Τα ωραία χέρια μας”, για να το πω αλλιώς, δεν είναι μια συμβατική παράσταση, δομημένη με τους κανόνες ενός αφηγηματικού έργου. Αυτός είναι και ο τρόπος δουλειάς της Εφης Μπίρμπα, η οποία δίνει στους συνεργάτες της την ελαστικότητα που χρειάζονται. Είναι μια δουλειά πολύ δημιουργική, επειδή το πεδίο μας ως ηθοποιών είναι διευρυμένο πάνω στην έρευνα» συνεχίζει ο Σερβετάλης. «Γνωρίζοντας μάλιστα από την αρχή ότι πάμε να δημιουργήσουμε ένα έργο από το μηδέν, μπήκαμε σε μια διαδικασία όπου ο κάθε συντελεστής ήταν ελεύθερος να επιλέξει τον τρόπο για να επικεντρωθεί στον χαρακτήρα του. Σ’ αυτό το πλαίσιο έγιναν δημιουργικές υποχωρήσεις – αλλιώς δεν μπορεί να δημιουργηθεί μια τέτοιου είδους παράσταση».