Χωρίς… αμοιβή θα δουλεύουν οι γυναίκες έως το τέλος του 2015

Μοιάζει απίστευτο αλλά είναι απολύτως αληθινό: από σήμερα και έως το τέλος του χρόνου οι ευρωπαίες εργαζόμενες θα εργάζονται χωρίς αμοιβή, ενώ οι άνδρες συνάδελφοί τους αμείβονται κανονικά. Τι προκαλεί αυτόν τον εργασιακό μεσαίωνα για τις γυναίκες; Μα το χάσμα που χωρίζει τους μισθούς των δύο φύλων και το οποίο αυτή τη φορά δεν υπολογίστηκε σε χρήμα, αλλά σε ημέρες και ώρες. Και αυτός ο υπολογισμός λέει το εξής: οι μισθοί των γυναικών είναι τόσο κατώτεροι σε σχέση με αυτούς των ανδρών ώστε από σήμερα θα ήταν σαν να σταματούσαν να πληρώνονται αντίθετα με τους άνδρες συναδέλφους τους. Με άλλα λόγια, εκείνο το 16,3% που χωρίζει κατά μέσο όρο τους μισθούς των δύο φύλων μεταφράζεται σε περίπου εξήντα ημέρες δωρεάν εργασίας εκ μέρους των γυναικών.

Η μετατροπή του χρήματος σε ημέρες έγινε από την Ευρωπαϊκή Ενωση, οι υπηρεσίες της οποίας σκέφτηκαν να τιμήσουν με αυτόν τον τρόπο την Ημέρα Ισότητας των Μισθών. Μια ημέρα που δεν φαίνεται ότι θα γίνει πολύ σύντομα πραγματικότητα. Αν στη Σλοβενία η διαφορά είναι μόλις 2,5%, στην Αυστρία φτάνει το 23,4%, στη Γερμανία το 22,4%, στη Βρετανία το 19,1% και στη Γαλλία το 14,8%. Κάτω από τον μέσο όρο είναι η Ελλάδα όπου οι άνδρες κερδίζουν 15% περισσότερα από τις γυναίκες, ενώ καλύτερα τα πάει η Ιταλία όπου η διαφορά μετρήθηκε στο 7,3%. Ακόμη κι αυτή η στατιστική, όμως, δεν αποτυπώνει το πρόβλημα στο σύνολό του, αφού δεν λαμβάνεται υπόψη ένα άλλο γεγονός: ότι σε πολλές χώρες η πρόσβαση στην αγορά εργασίας για τις γυναίκες είναι πιο δύσκολη. Κάτι που σημαίνει ότι όχι μόνο οι γυναίκες πληρώνονται λιγότερα, αλλά βρίσκουν και πιο δύσκολα δουλειά.

Σε ευρώ η διαφορά είναι η εξής: μια εργαζόμενη κερδίζει 84 λεπτά για κάθε ευρώ που κερδίζει ένας εργαζόμενος. Ακούγεται ακόμη πιο σκανδαλώδες αν λάβει υπόψη του κανείς ότι η μισθολογική ισότητα έχει αναγνωριστεί από τη μακρινή δεκαετία του 1950. Και ακόμη περισσότερο αν αναλογιστεί κανείς ότι με τη μητρότητα οι γυναίκες αποκτούν υποχρεώσεις που δεν έχουν οι άνδρες. Αυτή η προνομιακή απαλλαγή επιτρέπει στους άνδρεες να κερδίζουν ακόμη περισσότερα χρήματα με υπερωρίες, να εξελίσσονται πιο εύκολα επαγγελματικά και επομένως να βγάζουν περισσότερα χρήματα από τη συνακόλουθη μισθολογική αύξηση. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι οι γυναίκες μένουν καρφωμένες στις χαμηλές και μεσαίες θέσεις στην εργασία τους, αντίθετα με τους άνδρες που εκτοξεύονται στην κορυφή.

Είναι χαρακτηριστικό μάλιστα ότι σε κάποιες χώρες αυτό το χάσμα μεγαλώνει αντί να μικραίνει. Στην Ιταλία, για παράδειγμα, η μισθολογική διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα το 2008 ήταν της τάξης του 4,9% για να φτάσει μόλις ένα χρόνο αργότερα στο 5,5% και να εκτοξευθεί το 2015 στο 7,3%. Οπως φαίνεται, η οικονομική κρίση χτύπησε πολύ περισσότερο τις εργαζόμενες σε σχέση με τους άνδρες συναδέλφους τους. «Μέχρι τώρα ξέραμε ότι οι γυναίκες δουλεύουν συνολικά έναν μήνα περισσότερο σε σχέση με τους άνδρες εξαιτίας των οικιακών εργασιών που έχουν να κάνουν και για τις οποίες δεν πληρώνονται. Η μετατροπή του μισθολογικού χάσματος σε ώρες εργασίας βγάζει δύο μήνες. Δηλαδή και εργάζονται περισσότερο και αμείβονται λιγότερο» σχολίαζε σκωπτικά στην εφημερίδα «Ρεπούμπλικα» η δημοσιογράφος Κιάρα Σαρατσένο. Οπως αναφέρει η ιταλική εφημερίδα, το μισθολογικό χάσμα οφείλεται και σε έναν άλλο παράγοντα. Στο γεγονός ότι  οι περισσότερες γυναίκες εργάζονται σε συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους, όπως στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση που προσφέρουν χαμηλότερους μισθούς σε σχέση με άλλους.

Εξίσου ανησυχητικό είναι ένα άλλο στοιχείο, το οποίο δεν αφορά μόνο το φύλο αλλά και τα χρόνια που έχουν άνδρες και γυναίκες στην πλάτη τους. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η μισθολογική διαφορά αυξάνεται με τα χρόνια για να γίνει μια μαύρη τρύπα στην τρίτη ηλικία: οι γυναίκες άνω των 70 ετών είναι υποχρεωμένες να ζουν με συντάξεις κατά 39% χαμηλότερες από τις συντάξεις των ανδρών συνομηλίκων τους – είτε είναι σύζυγοι είτε πρώην συνάδελφοί τους. Το χάσμα μεγαλώνει ακόμη στις σκανδιναβικές χώρες οι οποίες φημίζονται για την αυστηρότητά τους σε θέματα ισότητας των φύλων και γενικότερα κοινωνικής δικαιοσύνης. Στη Φινλανδία η μισθολογική διαφορά ανάμεσα στους νέους και τις νέες κάτω των 25 ετών είναι 6,3% για να φτάσει το 25% στην ηλικία της σύνταξης.  

Χάσμα ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη
Το χάσμα που χωρίζει τις αμοιβές των δύο φύλων αποτυπώνει και ένα άλλο χάσμα: αυτό που υπάρχει ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη. Αυτό γιατί, τουλάχιστον στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, οι νομοθετικές προβλέψεις για την ισότητα σε διάφορα πεδία έχουν θεσπιστεί εδώ και πολλά χρόνια. Θεωρητικά, δηλαδή, οι γυναίκες είναι προστατευμένες. Οπως αποδεικνύεται, όμως, στην πράξη δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο.Επίσης, η νομική προστασία δεν είναι αρκετή για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των γυναικών.