Ο αυταρχισμός του κράτους λίγο έχει να κάνει με το Ισλάμ

Παρά τον συγκεντρωτισμό και τη διαφθορά, πολλά ΜΜΕ συνέχισαν για αρκετά χρόνια να περιγράφουν τον Ταγίπ  πασά ως την επιτομή της δημοκρατίας. Το 2011 κέρδισε και την τρίτη συνεχόμενη εκλογική αναμέτρηση με σχεδόν 50% των ψήφων – το είδε ως εντολή για να «ερντογανοποιήσει» τα πάντα. Μεταξύ αυτών αποφάσισε τη δημιουργία πάρκων που θα προωθήσουν τη νεοϊσλαμική ταυτότητα της χώρας. Η καταστροφή του πάρκου Γκεζί στην Κωνσταντινούπολη είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός αναπάντεχου και πολύ δυναμικού κινήματος πολιτών. Η χρήση βίας από την αστυνομία είχε ως αποτέλεσμα μέσα σε μια εβδομάδα να εκδηλωθούν μεγάλες διαδηλώσεις σε 70 πόλεις της Τουρκίας: χιλιάδες άνθρωποι, μέχρι τότε απολίτικα τέκνα της μεσαίας τάξης, κατέβηκαν στους δρόμους διαμορφώνοντας σταδιακά πολιτική συνείδηση.

Από την Πενσιλβάνια, ο Φετουλάχ Γκιουλέν καταδίκασε τη χρήση βίας επειδή θεώρησε ότι έδινε στο εξωτερικό άσχημη εικόνα για την Τουρκία. Η σύγκρουση μεταξύ των δύο πρώην συμμάχων σιγόβραζε καιρό. Ηταν οικονομική, ιδεολογική και ηθική, αλλά κυρίως ήταν μια μάχη για την εξουσία. Στους γκιουλενιστές δεν άρεσε η ξαφνική – τρίτη στη σειρά – μεταμόρφωση του Ερντογάν σε ήρωα των αραβικών δρόμων, μετά και την ισραηλινή επιχείρηση στο τουρκικό πλοίο «Μαβί Μαρμαρά» που σκόπευε να σπάσει το μπλόκο στη Γάζα. Ο Ερντογάν ανακοίνωσε ότι κλείνει τα σχολεία του Γκιουλέν, πλήττοντας το δίκτυό του οικονομικά αλλά και περιορίζοντας την επιρροή του. Λίγο μετά, οπαδοί του Γκιουλέν στον κρατικό μηχανισμό  κατηγόρησαν για διαφθορά τους επιχειρηματίες γιους τριών υπουργών του ΑΚΡ και αρκετούς βιομηχάνους που είχαν σχέση με τον πρωθυπουργό.

Εκτοτε η σύγκρουση των δύο πλευρών συνεχίζεται λυσσαλέα. Ο Ερντογάν έχτισε για τον εαυτό του ένα τεράστιο παλάτι 1.150 δωματίων και κόστους που ξεπερνά το 1 δισ. δολάρια και κάθε μέρα γίνεται όλο και πιο πολύ ο «Σουλτάνος» που τον κατηγορεί η αντιπολίτευση. Το τουρκικό μοντέλο – η ιδέα ότι η πιο ήπια εκδοχή του Ισλάμ που υιοθέτησε το ΑΚΡ ήταν συμβατή με τη δημοκρατία – συζητήθηκε κάποια στιγμή ως πρότυπο για τις χώρες της Μέσης Ανατολής. Οχι πια. Το μεγαλύτερο πρόβλημα της Τουρκίας είναι η αυταρχική δομή του κράτους – που λίγο έχει να κάνει με το Ισλάμ.

Σε αυτή την τέταρτη μεταμόρφωσή του ο Ερντογάν φαίνεται να φέρνει στο φως την πραγματική του ατζέντα. Τη διάθεσή του να κυριαρχήσει απόλυτα, να περιορίσει τα δικαιώματα των πολιτών, να προωθήσει τις ισλαμικές αρχές και πρακτικές στην κοινωνία, να παίξει ρόλο στα τεκταινόμενα στην ευρύτερη περιοχή. Οι Κούρδοι ενωμένοι, υπό το κόμμα του Σελαχατίν Ντεμιρτάς μπορούν, εάν καταφέρουν και πάλι να συγκεντρώσουν άνω του 10% προκειμένου να μπουν στη Βουλή, να του χαλάσουν τα σχέδια. Στις αυριανές εκλογές πιστεύεται ότι κρίσιμο ρόλο θα παίξει και η ψήφος των περίπου δύο εκατομμυρίων φοιτητών της Τουρκίας. Αύριο είναι μια μέρα που θα κρίνει εάν η ώρα Ερντογάν θα διαρκέσει αρκετά χρόνια ακόμα.