Ξαναχτυπά με μια έκθεση 85 έργων που περιλαμβάνουν «στοιχεία για τη δημιουργία πιθανών αριστουργημάτων», μια συζήτηση γύρω από «Το τι, το πώς και το γιατί της δημιουργίας» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και τη βιογραφία του που υπογράφει η Ρέα Βιτάλη (εκδ. διόπτρα) για να γιορτάσει τα 85 του χρόνια. Ο Κώστας Τσόκλης που τάραξε τα νερά της τέχνης με το «Καμακωμένο ψάρι» του και το κοινό αίσθημα με τις τολμηρές του απόψεις, μιλάει στο «ΝΣυν» και κάνει την αυτοκριτική του.
Ποια είναι τα «Στοιχεία για τη δημιουργία πιθανών αριστουργημάτων», όπως είναι ο τίτλος της έκθεσης;
Σχήματα, χρώματα και γραμμές. Διότι από τι ξεκινά ένα αριστούργημα; Από μια ιδέα και μερικές γραμμές. Ανακαλύπτω, λοιπόν, στην ηλικία που έφθασα ότι δεν μπόρεσα να μετατρέψω αυτά τα βασικά στοιχεία σε αριστουργήματα και προτείνω σ' εσάς αν μπορέσετε να τα φτιάξετε.
Αισθάνεστε ότι στα 85 σας χρόνια δεν κάνατε ακόμη το αριστούργημά σας;
Οχι. Αν υπάρχει ένα αριστούργημα μέσα μου θα πρέπει να είναι η παραδοχή της αδυναμίας μου να κάνω αριστουργήματα. Είναι ένας χώρος που δεν διεκδικεί κανείς. Ολοι θέλουν να επιτύχουν. Εγώ ομολογώ ότι ούτε πέτυχα αυτό που ήθελα, ούτε αριστουργήματα έφτιαξα.
Τι θέλατε;
Απλούστατα και σεμνά ξεκινά κανείς με πρότυπα σαν τον Πικάσο, τον Βαν Γκογκ, τον Μιχαήλ Αγγελο. Τέτοιος θέλεις να γίνεις, όχι σαν τον μπαμπά σου που ψευτοζωγραφίζει. Ε, δεν τα κατάφερα. Δεν έγινα ούτε Πικάσο ούτε Βαν Γκογκ.
Γιατί δεν το καταφέρατε;
Δεν είχα την ικανότητα, δεν είχα τη δύναμη. Ημουν μικρότερο ταλέντο. Κάποιος μπορεί να έλεγε ότι είναι και θέμα τύχης, αλλά δεν μου αρέσουν τα άλλοθι.
Εκτός από το αριστούργημα, καλά έργα δεν κάνατε;
Αν δεν βγει το αριστούργημα όλα τα άλλα είναι για πέταμα. Με αυτήν την έκθεση τα καταργώ όλα. Ο,τι έκανα ώς τώρα είναι για τα σκουπίδια, για πέταμα, με εξαίρεση δύο - τρία πραγματικά καλά έργα.
Καταφέρατε όμως από παιδί μιας εννεαμελούς οικογένειας που δεν είχε να φάει να μιλάει για σας η Ευρώπη.
Ναι, αλλά δεν ήταν αυτό το όνειρό μου. Αν είχα μια αδυναμία στη ζωή μου - και την είχα - ήταν ότι συχνά δέχθηκα να πληρωθώ σε άλλο νόμισμα από αυτό που ήθελα. Θεωρώ τη ζωή μου αποτυχημένη διότι ήθελα δόξα και αρκέστηκα στο χρήμα. Ηθελα να μιλάνε για μένα στη Νέα Υόρκη και ήμουν ευχαριστημένος που ασχολούνταν μαζί μου στη Λάρισα. Δεν είπα όχι σε κάποιες στιγμές που έπρεπε.
Πριν από μια πενταετία γιορτάσατε με μια έκθεση στην Ανδρο τα 80 σας χρόνια. Την ώρα που η Ελλάδα μαστίζεται από την οικονομική κρίση και πλήττεται από σφοδρό μεταναστευτικό κύμα, δεν μοιάζει μάταιο να γιορτάζετε τα 85 σας χρόνια με εκδηλώσεις;
Οταν μου το πρότεινε ο  πρόεδρος του Μεγάρου σκέφτηκα ότι κάποιο λόγο θα είχε. Από την άλλη είναι μια ευκαιρία να ξαναφανεί ότι υπάρχω. Γι' αυτό και δεν μάζεψα έργα από το παρελθόν, αλλά έφτιαξα 85 καινούργια έργα, δείγμα δηλαδή ότι δεν με ενδιαφέρει το παρελθόν και ότι η ζωή συνεχίζεται. Γέρασα πια. Δεν πιστεύω ότι μπορώ πλέον να κάνω μια πρόταση που θα οδηγήσει την τέχνη σε άλλα μονοπάτια. Αντίθετα, μέσα στα δεδομένα μονοπάτια βάζω τα πάντα. Τώρα βέβαια έτσι που μου το θέτεις μού φαίνεται κι εμένα γελοίο, αλλά ας το δούμε ως αντιπερισπασμό, ως μια ευκαιρία να τονιστεί ότι ο τομέας των εικαστικών είναι νεκρός.
Πολλοί σας μέμφονται ότι χρησιμοποιείτε κάθε μέσο για να βρίσκεστε στην επικαιρότητα: μια έκθεση, μια προκλητική δήλωση, ένα βιβλίο. Φοβάστε μη σας ξεχάσουν;
Δεν έχω αγωνία να μη με ξεχάσουν, αλλά να μην πεθάνω. Δεν αρκεί να βλέπεις το πρόσωπό σου στον καθρέφτη για να είσαι ζωντανός. Καθρέφτης μου είναι τα μάτια των φίλων. Υπάρχουν άνθρωποι που ζηλεύω και σέβομαι και είχαν το θάρρος ή την αδυναμία να μείνουν στη σκιά. Δεν είναι όμως έτσι ο δικός μου χαρακτήρας. Δεν φταίω εγώ. Η φύση με έκανε έτσι, ως έναν άνθρωπο που φαίνεται ότι υπάρχει. Αυτό μπορεί να κουράζει ορισμένους ανθρώπους, δεν αμφιβάλλω καθόλου. Τι να κάνω; Να κλειστώ μέσα στο ατελιέ να περιμένω να πεθάνω;
Φοβάστε τον θάνατο και όμως ο τίτλος της βιογραφίας σας που κυκλοφόρησε προ ημερών έχει τίτλο «Δεν πέθανα εγκαίρως».
Πράγματι υπήρχαν δύο στιγμές που έπρεπε να πεθάνω. Η μία γύρω στο 1970, την εποχή της παγκόσμιας επιτυχίας με τα αντικείμενα. Αν πέθαινα τότε τα αντικείμενα αυτά είναι βέβαιο ότι θα βρίσκονταν σε όλα τα μουσεία του κόσμου. Δεύτερη στιγμή ήταν η Μπιενάλε της Βενετίας. Το δράμα είναι ότι έρχεται μια ώρα που βρίσκεσαι στο πικ σου. Οι τυχεροί άνθρωποι πεθαίνουν τη σωστή στιγμή. Είχα την ατυχία να μην πεθάνω τότε και τώρα κάθε φορά πρέπει να ξαναρχίζω από την αρχή.
Βρίσκεστε σε έναν αγώνα διαρκούς δικαίωσης;
Ναι, εφόσον δεν πέθανα στην ώρα μου. Αν είχα πεθάνει τότε δεν θα λέγανε σήμερα «μας έχει ζαλίσει ο Τσόκλης». Θα λέγανε «κρίμα που πέθανε ένα τόσο μεγάλο ταλέντο». Τώρα άντε να ξανακερδίσω την εκτίμηση εκείνων που έχουν αγανακτήσει.
Γιατί αισθανθήκατε την ανάγκη να γραφτεί η βιογραφία σας;
Ολοι μας θέλουμε να αφήσουμε ένα βλέμμα που να λεκιάζει ανεξίτηλα τον κόσμο, όπου κι αν πέσει. Να υπάρξουμε και μετά τον θάνατό μας, αλλιώς γιατί δουλεύουμε; Το πιο ενοχλητικό είναι ότι η ζωή μας είναι πεπερασμένη κι εμείς θέλουμε να σπάσουμε αυτά τα όρια. Το τραγικό είναι ότι οι άνθρωποι φοβούνται να κάνουν μεγάλα όνειρα. Θέλουν τα μικρά, τα φιλικά, τα αγαπητά. Εγώ θέλω να ανοιχτώ στο μεγάλο πέλαγος και να πνιγώ μέσα εκεί. Προτιμώ από το να είμαι ανύπαρκτο πρόσωπο να είμαι ένα πτώμα που ξέβρασε η μεγάλη θάλασσα.

ΙΝFO
Tιμητική βραδιά - αφιέρωμα στον Κώστα Τσόκλη και εγκαίνια της έκθεσής του στις 6 Νοεμβρίου στις 19.00 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Βασ. Σοφίας και Κόκκαλη 1). Διάρκεια έως 10 Ιανουαρίου.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από