Ποιήματα μετά θάνατον για τους πρόσφυγες

^«Ο νέος Γκρας είναι εδώ!». Ετσι ξεκινούσαν πολλά δημοσιεύματα γερμανικών εφημερίδων κάθε φορά που κυκλοφορούσε το καινούργιο βιβλίο του νομπελίστα συγγραφέα. Τον ίδιο πάντως μπορούν να χρησιμοποιήσουν και σήμερα, μετά την κυκλοφορία στα γερμανικά της μεταθανάτιας ποιητικής συλλογής του «Για την περατότητα» («Vonne Endlichkait», στην πρωσική διάλεκτο από την περιοχή του Ντάντσιχ, όπου γεννήθηκε). Στις 176 σελίδες της εναλλάσσονται ποιήματα, πρόζα και 60 σκίτσα με μολύβι από τον ίδιο τον Γκρας. Τα γηρατειά είναι το μοτίβο που επανέρχεται στη συλλογή, μαζί με τις ασθένειες, τα φάρμακα και την εξασθένηση του μυαλού που συνεπάγεται. Τα δόντια που πέφτουν γίνονται για τον συγγραφέα ένα σύμβολο της φυσιολογικής αποσύνθεσης (στο ποίημα «Αυτοπορτρέτο»).

Από τη συλλογή δεν θα μπορούσε να λείπει ο «πολιτικός» Γκρας, ο συγγραφέας που ήθελε να ενσαρκώνει τη μεταπολεμική γερμανική συνείδηση, που επιτέθηκε στην πολιτική της Μέρκελ και πήρε συχνά θέση για το Παλαιστινιακό ή την ελληνική κρίση. Ενα από τα ποιήματα αφορά τους Γερμανούς «που κάποτε ήταν πρόσφυγες και οι ίδιοι» (σ.σ.: εννοεί τους εκτοπισμένους της Κεντρικής Ευρώπης που αναζήτησαν μια θέση στη Γερμανία), αλλά τα τελευταία χρόνια δείχνουν μισαλλοδοξία προς τους μετανάστες της Μέσης Ανατολής (εδώ η πραγματικότητα αποδείχθηκε πιο «ποιητική» από την ποίηση: η Γερμανία ανακοίνωσε πρόσφατα ότι διακόπτει την επαναπροώθηση από τα σύνορά της). Το ποίημα «Mutti», από την άλλη, περιέχει μια επίθεση στην Ανγκελα Μέρκελ, η οποία «λέει τίποτα με πολλές λέξεις» και πέφτει στην παγίδα που της στήνουν λομπίστες πάσης φύσεως, «εκβιαστές που θυμίζουν Μαφία».

Αλλά καλύτερα να κλείσουμε με το προσωπικό ύφος: «Κοιτάζω τη δουλειά μου με μια γεμάτη πίπα, αλλά χωρίς σπίρτα/ Με άλλα λόγια: ο ανδρισμός, ο παλιός πολυάσχολος απελευθέρωσε το φάντασμα/ Μόνο ο πόθος περιφέρεται τριγύρω – ή έτσι προσποιείται». Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στα αγγλικά στις αρχές του 2016, ενώ το μόνο χειρόγραφο που μπορούν να αναμένουν μελλοντικά οι αναγνώστες από το αρχείο του Γκρας είναι ορισμένα από τα ημερολόγιά του, ειδικά εκείνα με τις παρατηρήσεις του για την πολιτική.