Tη Δευτέρα η κηδεία του Κώστα Βίρβου στο νεκροταφείο Παλαιού Φαλήρου

Αν συχνά η δημοσιογραφία βάζει επίθετα και επιρρήματα σε κείμενα για καλλιτέχνες, υπάρχουν και εκείνα τα λίγα και εμβληματικά πρόσωπα που οι λέξεις μοιάζουν περιοριστικές να περιγράψουν το μέγεθός τους.

Ο στιχουργός Κώστας Βίρβος, που έφυγε χθες στα 88 του χρόνια σπίτι του στο Παλαιό Φάληρο και ο οποίος ήταν καιρό διασωληνωμένος λόγω βαρύτατου εγκεφαλικού, είναι ένα τέτοιο μυθικό πρόσωπο.

Με τη δουλειά του έμελλε να σημαδέψει το μεταπολεμικό λαϊκό τραγούδι και μαζί με τον Χαράλαμπο Βασιλειάδη (Τσάντα), τον Χρήστο Κολοκοτρώνη και την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου υπήρξαν η βασική «ομάδα» των χρυσών δεκαετιών ’50-’60. Μάλιστα υπήρξε ο τελευταίος εν ζωή – μέχρι χθες δηλαδή – μεγάλος στιχουργός μιας ολόκληρης γενιάς του Μεταπολέμου.

Πρόλαβε να συνεργαστεί στενά με κορυφαίους δημιουργούς, όπως ο Τσιτσάνης, ο Καλδάρας, ο Μπακάλης, ο Δερβενιώτης, ο Πλέσσας, ο Μαρκόπουλος, ο Νικολόπουλος. Πρόλαβε να ακούσει και να δει τα στιχουργήματά του να ερμηνεύονται από μεγέθη όπως η Μαρίκα Νίνου, η Χασκήλ, ο Καζαντζίδης, ο Μπιθικώτσης, ο Αγγελόπουλος, ο Γαβαλάς, η Πόλυ Πάνου, η Γιώτα Λύδια, η Καίτη Γκρέυ, ο Τσαουσάκης αλλά και ο Τσετίνης ή ο Μητσιάς.

Ο Βίρβος όμως δεν άφησε μόνο μεγάλα τραγούδια που ακούγονται, αγαπιούνται και επανεκτελούνται σήμερα από τις νεότερες γενιές. Ανανέωσε τον στίχο με την όλο μέτρο και ρεαλισμό ματιά του. Ο Βίρβος υπήρξε αξεπέραστος στην τεχνική του και ήξερε να κρατάει το μέτρο των εικόνων, του ρεαλισμού και της πυκνότητας των νοημάτων με λόγο όλο μέτρο. Και επίσης, όπως εκείνη η ηρωική φρουρά του τραγουδιού μας, μπορούσε να τροφοδοτηθεί από μια στιγμή στον δρόμο ή τον ατομικό και συλλογικό πόνο για να εμπνευστεί τους στίχους του που με τη σειρά τους έσπαγαν τα όρια του χρόνου και περνούσαν (και περνάνε) από γενιά σε γενιά.

ΕΜΠΝΕΥΣΕΙΣ. Ο Βίρβος άκουγε όταν ήταν νέος στα Τρίκαλα (τη γενέτειρά του) το αργόσυρτο βήμα κάποιου κάτω από το σπίτι του και έγραφε το υπέροχο «Το κουρασμένο βήμα σου» σε μουσική Μπάμπη Μπακάλη, που ερμήνευσαν το 1951 οι Τάκης Μπίνης και Στέλλα Χασκήλ.

Ο Βίρβος έγραψε το «Της γερακίνας γιος» που μελοποίησε ο Τσιτσάνης όταν κλείστηκε στην απομόνωση επί Κατοχής για κάποιο αντιστασιακό σύνθημα που έγραψε. Και αργότερα, όταν εργαζόταν στα Κρατικά Λαχεία, στην οδό Αριστείδου και Σοφοκλέους, έβλεπε δεκάδες μετανάστες τις δεκαετίες του ’50 και ’60 πριν φύγουν για το εξωτερικό να περνούν από τα ιατρεία που στεγάζονταν εκεί στο ισόγειο του μεγάρου και εμπνεύστηκε τραγούδια για τη μετανάστευση. Οι «Φάμπρικες της Γερμανίας» είναι το πιο χαρακτηριστικό και βέβαια με τη φωνή του μεγάλου Καζαντζίδη.

Ο Βίρβος όμως με την αντιστασιακή του στάση ζωής ήταν και ένας από αυτούς τους δημιουργούς που επέβαλαν τον στιχουργό ως βασικό συντελεστή στη δισκογραφία. Συνεχιστής σε αυτό και στιχουργός που ο Βίρβος παραδεχόταν συνολικά για το έργο του είναι ο Λευτέρης Παπαδόπουλος.

Ο Βίρβος όμως δεν υπήρξε απλώς ένα από εκείνα τα πρόσωπα που έζησαν και δημιούργησαν στο μεταίχμιο όπου το ρεμπέτικο μετασχηματίστηκε στο πιο ευρύ είδος του λαϊκού μεταπολεμικού τραγουδιού. Κοινώς, πρωτομπήκε στο κουρμπέτι με το τραγούδι «Να το βρεις από άλλη» που ερμήνευσαν το 1948 ο Μάρκος Βαμβακάρης και η Σούλα Καλφοπούλου.

Διακρίθηκε στο κοινωνικό λαϊκό τραγούδι με αναφορές στην εργατική τάξη και στους κατατρεγμούς της. Και ενεπλάκη και συνδιαμόρφωσε το πάνθεον των μεγάλων τραγουδιών του ’60 και του ’70 με Τσιτσάνη – Καλδάρα – Δερβενιώτη – Μπακάλη ή Μπιθικώτση (ως συνθέτη τον δεύτερο). Επίσης, υπηρέτησε και το έντεχνο τραγούδι και κύκλους τραγουδιών όπως ο «Θεσσαλικός Κύκλος» με τον Γιάννη Μαρκόπουλο, η «Καταχνιά» με τον Χρήστο Λεοντή ή οι «Λουκιανοί Νεκρικοί Διάλογοι» με τον Πλέσσα.

Εγραψε απαράμιλλα αριστουργήματα είτε για τη Νίνου («Ζαΐρα») είτε για τη Λύδια («Νανούρισμα», σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη) είτε για τον Καζαντζίδη. Παραγωγικός (πάνω από χίλια τα τραγούδια του), ευφάνταστος και με κύρος, ο Βίρβος (γεννήθηκε το 1926 και είχε σπουδάσει στην Πάντειο, ενώ συμμετείχε και στην Αντίσταση ως μέλος της ΕΠΟΝ) θα μείνει στην ιστορία του τραγουδιού με χρυσά γράμματα. Απομένει η νεότερη γενιά να αξιολογήσει τον θησαυρό που εκείνος αφήνει.

Η νεκρώσιμη ακολουθία για τον Κώστα Βίρβο θα ψαλλεί τη Δευτέρα 10 Αυγούστου, στις 4:30 το απόγευμα στον Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Παλαιού Φαλήρου (Παναγίτσα) ενώ η ταφή θα γίνει στο Νεκροταφείο Παλαιού Φαλήρου.