Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο μάς ξεναγεί στο παρελθόν της Αθήνας

Ενα καροτσάκι που μοιάζει με τρόλεϊ σερβιρίσματος περνάει από μπροστά μας κουβαλώντας ένα προσεκτικά τυλιγμένο γλυπτό. Λίγο πιο κει γίνεται ο τελευταίος έλεγχος στον φωτισμό μιας προθήκης με την πρώτη μονογραφία που γράφτηκε για την Αθήνα (1764), δίπλα σε πάγκους με ανοιχτά κουτιά γεμάτα χρώμα. Και ξαφνικά, πάνω από τα προστατευτικά μπλε πανό που φράζουν την είσοδο στον χώρο των περιοδικών εκθέσεων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου – εκεί όπου ετοιμάζεται πυρετωδώς η νέα έκθεση «Ενα όνειρο ανάμεσα σε υπέροχα ερείπια, περίπατος στην Αθήνα των περιηγητών, 17ος-19ος αι.» -, εμφανίζονται δυο φωτογραφικές μηχανές. Υστερα από τρία βιαστικά κλικ εξαφανίζονται στο βάθος του μουσείου.

«Ο κόσμος έχει περιέργεια να δει τι κάνουμε πίσω από τις κλειστές πόρτες. Οταν αφήναμε ανοιχτή την είσοδο, φωτογράφιζαν τις διαδικασίες. Οταν περιορίσαμε την πρόσβαση, δεν αρκούνται στο βίντεο που έχουμε τοποθετήσει στην είσοδο με το making of της έκθεσης. Κρυφοκοιτάζουν με τα τάμπλετ και τις κάμερες» μας εξηγεί, ενώ φαίνεται να το διασκεδάζει, η διευθύντρια του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Μαρία Λαγογιάννη, η οποία επιμελείται τη νέα έκθεση μαζί με τον έφορο της Συλλογής Εργων Τέχνης της Βουλής των Ελλήνων Θοδωρή Κουτσογιάννη.

Εκθεση που περιλαμβάνει 14 έργα τέχνης, 22 εκδόσεις από τη Βιβλιοθήκη της Βουλής, 35 γλυπτά από το Εθνικό Αρχαιολογικό, έναν χάρτη από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους και δύο έργα από το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών.

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ. Κι όταν επιτέλους – σύντομα, πάντως – ανοίξουν επισήμως οι πόρτες (η ακριβής ημερομηνία δεν έχει οριστεί), τι θα πρέπει να περιμένουμε; Διότι ο τίτλος προϊδεάζει για μία ακόμη έκθεση από τις πολλές, για το πώς είδαν οι περιηγητές την Αθήνα. «Κάθε άλλο» μας προλαβαίνει η Μαρία Λαγογιάννη.

«Στόχος μας δεν είναι το κοινό του μουσείου, αλλά εκείνο των αρχαιολογικών χώρων. Δημιουργούμε λοιπόν μέσα στις αίθουσες έναν περίπατο στην Αθήνα, από Θησείο και Αρχαία Αγορά ώς τον Πύργο των Ανέμων και την Πνύκα, από την Ακρόπολη ώς το Ολυμπιείο και το Καλλιμάρμαρο και από τον Λόφο των Μουσών έως τη Νότια Κλιτύ της Ακρόπολης, ώστε όσοι αγαπούν τις βόλτες στους χώρους να μπορέσουν να τις κάνουν μέσα στο μουσείο».

Η περιγραφή ακούγεται λίγο ουτοπική αν σκεφτεί κάποιος όσα βλέπει στις προθήκες (κυρίως παλιές εκδόσεις και γκραβούρες), στα βάθρα (γλυπτά, προσωρινά τυλιγμένα με πλαστικά καλύμματα), αλλά και τους κρεμασμένους πίνακες στους βαμμένους μπλε τοίχους, που δεν άλλαξαν χρώμα από την επιτυχημένη έκθεση των Αντικυθήρων και για λόγους οικονομίας.

«Οταν όμως προστεθεί η μουσική, στην πρώτη αίθουσα από μελωδίες Τσαϊκόφσκι έως Σαμάρα και στη δεύτερη φυσικοί ήχοι που σε μεταφέρουν στο τοπίο δίπλα στον Ιλισό, όπου ακόμη και αληθινά φυτά έχουν “φυτρώσει” στο δάπεδο της αίθουσας (συντηρούνται με ειδική τεχνική), όταν ο επισκέπτης περπατήσει μαζί με τους περιηγητές που θα βαδίζουν σε animation προβολή στον τοίχο, όταν θα ανακαλύπτει ότι στην Αθήνα, λίγο πιο μακριά από τους Στύλους του Ολυμπίου Διός, υπήρχαν καταρράκτες, όπως φαίνεται σε σχετική λιθογραφία του βρετανού περιηγητή και λόγιου Εντουαρντ Ντόντγουελ, ίσως αλλάξετε γνώμη» μας λέει η διευθύντρια.

ΑΓΝΩΣΤΑ ΓΛΥΠΤΑ. Και η αλήθεια είναι πως κάθε στάση αυτής της ξεχωριστής βόλτας στο παρελθόν μπορεί να αποδειχθεί ιδιαιτέρως γοητευτική. Διότι είναι ενδιαφέρον να βλέπεις, επί παραδείγματι, δίπλα δίπλα απόψεις του ναού του Ηφαίστου (Θησείο), όπου ένας περιηγητής τον αποτυπώνει όπως τον είδε κι ο άλλος όπως τον φαντάστηκε συμπληρωμένο την ώρα που τελούνταν θυσίες στην είσοδό του, ενώ πλάι σε κάθε σημείο να υπάρχουν και αρχαιότητες που εντοπίστηκαν στους συγκεκριμένους αρχαιολογικούς χώρους.

Ανάμεσά τους και γλυπτά που βγήκαν από τις αποθήκες και παρουσιάζονται για πρώτη φορά, όπως η εντυπωσιακή κεφαλή Διός της εποχής του Αδριανού (2ος αι. μ.Χ.) ή το κεφαλάκι άνδρα που ανήκει στη ζωφόρο του Παρθενώνα.
 
Οπως επίσης δεν μπορεί να μη συγκινηθεί κάποιος μπροστά στην εικόνα των συσσωρευμένων γλυπτών που φυλάσσονταν στο Θησείο (όπως απεικονίζεται σε φωτογραφία) πριν από την ίδρυση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και της τοποθέτησής τους με την ίδια ακριβώς διάταξη μπροστά στα μάτια του επισκέπτη.

Ούτε μπροστά στην εικόνα που απεικονίζει τον γάλλο πρόξενο Φοβέλ στον κήπο του πλάι στον κορμό ενός θωρακοφόρου, γλυπτό που εκτίθεται δίπλα στην εικόνα καθώς κατάφερε τελικά να γλιτώσει από τις αρπακτικές διαθέσεις του φιλότεχνου περιηγητή σε αντίθεση με άλλους αρχαιολογικούς θησαυρούς.

«Μας ενδιαφέρει εκτός των άλλων να αναδείξουμε τις συνθήκες που οδήγησαν στην ίδρυση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, το οποίο στις 3 Οκτωβρίου του 2016 γιορτάζει τα 150 χρόνια του. Ας πούμε ότι είναι μια έκθεση-προάγγελος των εορτασμών της επόμενης χρονιάς» καταλήγει η διευθύντρια.