Νικήτρια η «Xenia», από κοντά «Μικρό ψάρι» και «Νορβηγία»

Δύο ταινίες, δύο ικανότατοι σκηνοθέτες, δύο γραφές. Από τη μια ο Πάνος Κούτρας, δημιουργός που εξωραΐζει διά της ελαφράδας φλέγοντα κοινωνικά ζητήματα, που όμως αποτελούν τη δραματουργική του βάση. Οι εκκλήσεις του για ελευθερία δεν διατυπώνονται ως απαίτηση αλλά ως υπενθύμιση, έτσι όπως ο προβληματισμός του συνοδεύεται πάντοτε από ένα – ειλικρινές – χαμόγελο. Από την άλλη, φέτος στην κούρσα των βραβείων ο Γιάννης Οικονομίδης που, και αυτός, ξεκινά από την ελληνική κοινωνική παθογένεια, δίχως να αγνοεί σποραδικά και τη χιουμοριστική πλευρά των ιστοριών του. Εδώ όμως τελειώνουν και οι ομοιότητες: στο σινεμά του, οι υπάρχουσες αιχμές δεν αμβλύνονται και οι θέσεις που διατυπώνουν οι ήρωες του κόβουν σαν λεπίδι.

Η Ακαδημία φέτος επέλεξε την πρώτη γραμμή, τιμώντας τη μεν «Xenia» του Πάνου Κούτρα με τα μεγάλα βραβεία, το δε «Μικρό ψάρι» του Γιάννη Οικονομίδη για τις ερμηνείες, τον ήχο και τη μουσική του. Ενδιαμέσως, είχαμε την έκπληξη της βράβευσης του Κωστή Γκίκα για το «Για πάντα» της Μαργαρίτας Μαντά, την επέλαση της «Νορβηγίας» (τέσσερα βραβεία, δύο για τον Γιάννη Βεσλεμέ καθώς εκτός από τη σκηνοθεσία έστησε και τη σκηνογραφία της ταινίας) και, όταν τίποτα το σημαντικό δεν συνέβαινε, τα αστεία του Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου, που σε ανύποπτο χρόνο έφυγε από τη σκηνή για να παρουσιάσει τον εαυτό του. Ηταν το μόνο πετυχημένο καλαμπούρι της βραδιάς, για αυτό και το θυμόμαστε.

Η ΤΕΛΕΤΗ. Με μικρή καθυστέρηση άρχισε η τελετή, για να ολοκληρωθεί λίγο πριν από τις 23.30 – ανάμεσα σε κάθε βράβευση, μάλιστα, παρεμβάλλονταν και προβολές πλάνων από σπουδαίες ταινίες του παρελθόντος. Καμία ελληνική όμως (με εξαίρεση κάποια πλάνα από το «Λιβάδι που δακρύζει»). Και μου είναι αδύνατον να παραβλέψω αυτή την απαξίωση. Θέλεις πλάνα νεορεαλιστικά; Ναι, υπάρχει ο «Κλέφτης ποδηλάτων», αλλά υπάρχει και το «Πικρό ψωμί» του Γρηγορίου. Θέλεις κάτι πιο ναΐφ; Πώς σου φαίνεται ο Δήμος Αβδελιώδης; Μας αρέσει το μιούζικαλ και δεν θέλουμε να «παίξουμε» Δαλιανίδη; Γιατί όχι το, αν μη τι άλλο, πεντάμορφο «Πεθαίνοντας στην Αθήνα» του Νίκου Παναγιωτόπουλου; Αυτό είναι άλλωστε το σινεμά μας. Και ανάμεσα στον σύγχρονο ελληνικό κινηματογράφο και στις πολυφορεμένες μορφές του Βέγγου και της Μελίνας, υπάρχει ένας πλούτος που περνά σιγά σιγά στη λήθη (κι ας «μυρίζει» κάπως άσχημα σε κάποιους).

Η ΦΑΝΙ ΑΡΝΤΑΝ. Το μεγαλύτερο χειροκρότημα πάντως εισέπραξε η Φανί Αρντάν, λέγοντας αρχικά «ευχαριστώ» στα ελληνικά. «Δεν μου αρέσουν οι τιμές» συνέχισε στα γαλλικά (σύμφωνα με τη μεταφράστρια, η Αρντάν σχολίασε τη διακόσμηση, αλλά οκέι, τουλάχιστον χαμογελάσαμε), «αλλά είμαι εδώ γιατί σας αγαπώ. Αγαπώ την Ελλάδα. Σε εσάς οφείλω ό,τι ονειρεύτηκα να γίνω. Και, ξέρετε, μου αρέσει που όλοι έχουν στραμμένο το βλέμμα τους στην Ελλάδα σήμερα. Γιατί στην Ελλάδα τα πάντα είναι εφικτά. Και αυτό είναι υπέροχο». Ε, αναμενόμενη η αποθέωση που επακολούθησε. Αξια επίσης η βράβευση της Μαρίας Καλλιμάνη για το φιλμ «Στο σπίτι» του Αθανάσιου Καρανικόλα, η μόνη ταινία που άνετα θα μπορούσε να κοντράρει τα δύο φαβορί, ως προς την ποιότητα.

Στα υπόλοιπα της βραδιάς, είχαμε την απουσία του Βαγγέλη Μουρίκη από την τελετή («Ο Βαγγέλης Μουρίκης απουσιάζει στην Αθήνα» είπε με νόημα ο Γιάννης Οικονομίδης) και, στο φινάλε, την παρουσία τεσσάρων παιδιών μεταναστών που έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα, αλλά δεν τούς έχει αναγνωριστεί η ελληνική ιθαγένεια. Γιατί; Μα για να απονείμουν το βραβείο καλύτερης ταινίας στο «Xenia». Αλλωστε, ο Πάνος Κούτρας και ο Παναγιώτης Ευαγγελίδης αρνήθηκαν – ευγενέστατα – το βραβείο σεναρίου, δηλώνοντας πως θα το παραλάβουν με χαρά «όταν περάσει επιτέλους ο νόμος για την ιθαγένεια των παιδιών δεύτερης γενιάς».