Family photo

Πόσες όψεις έχει η οικογένεια; Χωράει μόνο στις κλασικές ομαδικές φωτογραφίες από γενέθλια και γάμους, τα «κλεμμένα στιγμιότυπα», τις καθημερινές σκηνές, τις τρυφερές μαμάδες με τα παιδιά τους αγκαλιά; Ή αποκαλύπτει το σκληρό πρόσωπό της μέσα από καρέ με σκηνές ενδοοικογενειακής βίας και μοναξιάς; «Οταν λέμε οικογένεια, δεν σημαίνει ότι οι φωτογραφιζόμενοι είναι αναγκαστικά συγγενείς. Μπορεί να είναι φίλοι, μοντέλα ή και άγνωστοι, των οποίων οι φωτογραφίες παραπέμπουν σε οικογενειακές λήψεις. Η οικογενειακή φωτογραφία ως θέμα μιας καλλιτεχνικής φωτογραφικής έκθεσης ενδιαφέρει όλους αν η σημασία των φωτογραφιών υποκαταστήσει και υπερβεί τη σημασία των προσώπων που απεικονίζονται. Τότε ο επιθετικός προσδιορισμός οικογενειακή υποχωρεί μπροστά στο ουσιαστικό φωτογραφία», εξηγεί ο φωτογράφος και ιδρυτής του Φωτογραφικού Κύκλου Πλάτων Ριβέλλης, ο οποίος επιμελείται την ομαδική έκθεση 33 μελών του Κύκλου που εγκαινιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη υπό τη θεματική ομπρέλα «Οικογένεια».

Γιατί επέλεξε το συγκεκριμένο θέμα; «Ανάμεσα στα τετριμμένα θέματα των φωτογραφικών εκθέσεων όπως τα τοπία ή τα πορτρέτα και την επιθυμία να αποφύγει κανείς τα προφανώς μη φωτογραφικά θέματα όπως η οικονομική κρίση, η δυστυχία, η ευτυχία, η νοσταλγία, τα οποία χρησιμοποιούν και δεν αναδεικνύουν τη φωτογραφία, προτίμησα ένα πιο προκλητικό θέμα όπως είναι η οικογένεια. Προκλητικό, επειδή είναι αυτονόητο για την πλειοψηφία, δηλαδή τους μη φωτογράφους, και αμήχανο για τη μειοψηφία, τους φωτογράφους», συνεχίζει ο Πλάτων Ριβέλλης.

Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ. Για ποιο λόγο το θέμα οικογένεια είχε αντιμετωπιστεί με κάποια περιφρόνηση από τους καλλιτέχνες ή επαγγελματίες φωτογράφους; «Από τους επαγγελματίες παραμερίσθηκε διότι από τη στιγμή που όλοι οι οικογενειάρχες είχαν και από μια μηχανή δεν αποτελούσε πλέον εμπορικό αντικείμενο.

Οταν πιο παλιά συνέβαινε το αντίθετο, είδαμε και στην Ελλάδα εξαιρετικές φωτογραφίες οικογενειακών λήψεων από φωτογράφους που έχουν καταταγεί ανάμεσα στους σημαντικούς καλλιτέχνες. Από τους καλλιτέχνες περιφρονήθηκε επειδή είχαν επηρεαστεί από την κρατούσα αντίληψη μιας κοινωνικής καταγραφής, η οποία είχε εμμέσως επιβληθεί από την άνθηση της φωτοδημοσιογραφίας. Αλλωστε, επειδή όλοι είχαν ξεκινήσει από την οικογενειακή αναμνηστική φωτογραφία και διακατέχονταν από την αγωνία να αποδείξουν ότι η φωτογραφία ήταν αυτόνομη τέχνη, απέφευγαν τη συγγένεια με ένα ερασιτεχνικό παρελθόν».

Τελικά, γιατί το κοινό γοητεύεται από ένα θέμα όπως η οικογένεια; Ισως επειδή αισθάνεται να ικανοποιείται η περιέργειά του να κοιτάξει από την κλειδαρότρυπα τις ζωές των άλλων; «Αν κάποιος θεατής ρωτήσει σχετικά με τη σχέση του φωτογράφου με τους εικονιζόμενους, αυτό θα σημαίνει ότι δεν έχει μάθει να βλέπει φωτογραφία. Το κοινό γοητεύεται, αν γοητευθεί, αφενός επειδή βλέπει ότι αυτό που με αθωότητα κάνει με τη δική του οικογένεια θα μπορούσε να θεωρηθεί κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις καλλιτεχνική φωτογραφία, αλλά κυρίως γοητεύεται επειδή μια φωτογραφία ανθρώπων που δεν γνωρίζει μπορεί να του μείνει αξέχαστη».