Ο άνθρωπος που ανέστησε την Επίδαυρο

Οταν δεν αλληλογραφούσε στα αρχαία ελληνικά με τον στενό του φίλο Γιώργο Μπαμπινιώτη, διάβαζε με πάθος, με αποτέλεσμα να έχει μελετήσει όλους σχεδόν τους αρχαίους έλληνες συγγραφείς. Οταν βρέθηκε για πρώτη φορά σε ανασκαφή, σκέφτηκε ότι δεν κάνει για αρχαιολόγος, αφού δεν μπορούσε να ξεχωρίσει τα σπασμένα κομμάτια των αγγείων και δεν καταλάβαινε τη στρωματογραφία.

Κι όμως η εξέλιξη των πραγμάτων απέδειξε πως έκανε τη σωστή επιλογή όταν διάλεξε να σπουδάσει στη Φιλοσοφική – παρότι είχε εισαχθεί στην εικοστή θέση – αντί για τη Νομική, στην οποία είχε περάσει τρίτος. Διότι ο Βασίλης Λαμπρινουδάκης, ο αρχαιολόγος που έχει αναστήσει την αρχαία Επίδαυρο, το σημαντικότερο θεραπευτικό κέντρο της αρχαιότητας με το διασημότερο θέατρο του αρχαίου ελληνικού κόσμου ώς τις ημέρες μας, και τα σπουδαία ιερά της Νάξου – τους βραβευμένους από τη Europa Nostra για την αναστήλωσή τους  αρχαιολογικούς χώρους των Υρίων και του Σαγκριού -, έχει σφραγίσει με την παρουσία του την επιστήμη της αρχαιολογίας σε ελληνικό και διεθνές επίπεδο. Κι ένα ντοκιμαντέρ διά χειρός του Χαράλαμπου Τσόκα – του σκηνοθέτη που είχε υπογράψει και το αντίστοιχο για τον ανασκαφέα της αρχαίας Μεσσήνης Πέτρο Θέμελη – έρχεται να μας συστήσει τον άνθρωπο πίσω από τον αρχαιολόγο και τον πανεπιστημιακό δάσκαλο.  Ανάμεσα στα ζεμπίλια και τα χώματα, τη σκαπάνη και το σκουπάκι, τις υπό ανασκαφή ρωμαϊκές δεξαμενές στην Επίδαυρο και τους τόμους του Εικονογραφικού Λεξικού της Κλασικής Μυθολογίας (LIMC) – τη μεγαλύτερη εγκυκλοπαίδεια των Γραμμάτων του 20ού αι., πρόεδρος της ελληνικής επιτροπής διετέλεσε επί δεκαετία – αναδεικνύονται μέσα από τη μεγάλη οθόνη όλες οι πτυχές που δεν γνωρίζουν οι περισσότεροι για τον Βασίλη Λαμπρινουδάκη.

ΑΠΟ ΤΗ ΧΙΟ ΣΤΗ ΝΑΞΟ. Το παιδί που γεννήθηκε στη Χίο και περνούσε αρκετές ώρες κοντά στη θάλασσα, άλλοτε βλέποντας έξω από το νησί, αναμένοντας τη στιγμή που θα έφευγε, κι άλλοτε αγναντεύοντας τα παράλια της Μικράς Ασίας: εκεί από όπου οι γονείς του έφυγαν πρόσφυγες φέρνοντας μαζί τους ως κειμήλιο μια ξεγυμνωμένη από τα χρυσά της στολίδια εικόνα της Παναγίας.

Τον μαθητή της Αστικής Σχολής της Χίου που ξεχώριζε για τις εκθέσεις του, που πέρασε ένα ολόκληρο βράδυ προσευχόμενος να γλιτώσει ο πατέρας του από το εκτελεστικό απόσπασμα των Γερμανών (είχε βοηθήσει άγγλους στρατιώτες) και τον είδε το πρωί να επιστρέφει σπίτι χάρη στην παρέμβαση ενός διερμηνέα. Και τον νεαρό που συγκινήθηκε όταν ένας θείος του, δεκαετίες μετά τον ξεριζωμό, διαπίστωσε ότι ένα αντικείμενο που αγόρασε σε μια αγορά της Μικράς Ασίας ήταν τυλιγμένο σε μια σελίδα από το μαθητικό τετράδιο κοσμογραφίας της μητέρας του.

Τον φοιτητή που σπούδασε δίπλα σε σπουδαίες μορφές της αρχαιολογίας, όπως οι Σπυρίδων Μαρινάτος, Αναστάσιος Ορλάνδος και Νικόλαος Κοντολέων, και είχε ως πυξίδα του τον ορισμό του «καλού καγαθού» και γνώρισε τη σύντροφο της ζωής του όταν εκείνη ήταν πρωτοετής φοιτήτρια, σε ανασκαφή στο νησί με το οποίο δέθηκε επί 54 χρόνια, τη Νάξο.

ΥΛΙΚΟ 80 ΩΡΩΝ. Ολα τούτα παίρνουν σάρκα κι οστά όχι μόνο μέσα από τις διηγήσεις του Βασίλη Λαμπρινουδάκη, που είναι αρκετές καθώς ο φακός τον έχει ακολουθήσει από τις ανασκαφές στην Επίδαυρο, τις οποίες διευθύνει από το 1974, και της Νάξου (από το 1976) ώς το πατρικό του στη Χίο και τα παιχνίδια με τα εγγόνια του, αλλά και μέσα από δραματοποιημένες σκηνές από το παρελθόν που έχουν «ζωντανέψει» σε άσπρο – μαύρο, καθώς και τις μαρτυρίες φίλων του, του ομότιμου καθηγητή Γλωσσολογίας Γιώργου Μπαμπινιώτη, του συνθέτη Γιώργου Κουρουπού και του προέδρου του Διαζώματος Σταύρου Μπένου.

Το ντοκιμαντέρ άλλωστε, που διαρκεί μία ώρα και είκοσι λεπτά κι αποτελεί επιλογή από υλικό συνολικής διάρκειας 80 ωρών, υλοποιήθηκε με τη στήριξη της συγκεκριμένης κίνησης πολιτών, γενικός γραμματέας της οποίας είναι ο Βασίλης Λαμπρινουδάκης. Κι αν η επιστήμη, οι συνεργάτες, οι αναμνήσεις συναντώνται με ισορροπία σε όλη την κινηματογραφική διαδρομή, το φινάλε κρύβει μια σκηνή-έκπληξη, πολύ ανθρώπινη και προσωπική.