Στη Μόσχα με μικρό καλάθι

Είναι αναμφίβολα η πιο φιλόδοξη διπλωματική προσπάθεια που έχει αναληφθεί έως σήμερα για να δοθεί ένα τέλος στην ουκρανική κρίση. Η φιλοδοξία, όμως, δεν εξασφαλίζει ότι από το ταξίδι που πραγματοποίησαν χθες στη Μόσχα η Ανγκελα Μέρκελ και ο Φρανσουά Ολάντ θα υπάρξουν αποτελέσματα που θα αντέξουν στον χρόνο. Ο βασικός στόχος ασφαλώς ήταν μια κατάπαυση του πυρός. Τόσο η γερμανίδα καγκελάριος όσο και ο γάλλος πρόεδρος, όμως, έθεσαν τον πήχη χαμηλά: «Δεν μπορούμε να ξέρουμε εάν θα συμφωνήσουμε σε μια κατάπαυση του πυρός και πότε θα συμφωνήσουμε. Δεν γνωρίζουμε εάν αυτές οι συνομιλίες θα είναι μακρές ή σύντομες ούτε εάν θα είναι οι τελευταίες» είχε δηλώσει η Ανγκελα Μέρκελ πριν αναχωρήσει από τη Μόσχα. Από την πλευρά του, ο Φρανσουά Ολάντ επισήμανε ότι η κατάπαυση του πυρός είναι ένα πρώτο βήμα αλλά δεν είναι αρκετό. «Πρέπει να επιτύχουμε μια συνολική συμφωνία» τόνισε.

Το ακριβές περιεχόμενο του σχεδίου που θα πρότεινε ο γαλλογερμανικός άξονας στο Κρεμλίνο παρέμενε επτασφράγιστο μυστικό πριν από τη συνάντηση. Σύμφωνα με γάλλο αξιωματούχο, το ζήτημα των κυρώσεων φαινόταν να μην περιλαμβάνεται στην ατζέντα – δεν μπορούσε όμως και να αποκλειστεί. Από την άλλη πλευρά, η πρόταση Πούτιν φαινόταν να συνοψίζεται στην αντιγραφή του μοντέλου της Γεωργίας και του Μόλδοβα όπου από μία επαρχία τους – η Αμπχαζία και η Υπερδνειστερία αντίστοιχα – έχει αποσχισθεί από το κράτος και παράλληλα διατηρεί στενότατους δεσμούς με τη Μόσχα.

Η χθεσινή επίσκεψη της γερμανίδας καγκελαρίου και του γάλλου προέδρου στη Μόσχα ήταν η πρώτη τους μετά το ξέσπασμα της κρίσης το 2013. Μία ημέρα νωρίτερα οι δύο ηγέτες είχαν συναντηθεί στο Κίεβο με τον ουκρανό πρόεδρο Πέτρο Ποροσένκο αλλά και τον αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Τζον Κέρι. Η Ουάσιγκτον, ωστόσο, κινείται σε διαφορετικό μήκος κύματος, καθώς εξετάζει το ενδεχόμενο αποστολής οπλισμού στις ουκρανικές δυνάμεις – κάτι που αποκλείει το Βερολίνο. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες τα πράγματα είναι ξεκάθαρα: ο στόχος του ρώσου προέδρου είναι να φέρει τη Δύση προ τετελεσμένων.

Την ίδια ώρα η Ευρωπαϊκή Ενωση κινείται με τη γνωστή αναποφασιστικότητά της, αδυνατώντας ακόμη και να συμφωνήσει στην επιβολή νέων κυρώσεων. Στα μάτια της Ουάσιγκτον η επίσκεψη της Ανγκελα Μέρκελ και του Φρανσουά Ολάντ στη Μόσχα δεν είναι παρά μια ένδειξη αδυναμίας. Κάτω από αυτή την οπτική η μόνη απάντηση που ενδείκνυται είναι η ενίσχυση των ουκρανικών δυνάμεων, τουλάχιστον στο μέτρο που η Μόσχα ενισχύει τους φιλορώσους αυτονομιστές.

Η προχθεσινή συνάντηση στο Κίεβο ήταν μια επίδειξη ενότητας. Στην πραγματικότητα, όμως, Ευρώπη και ΗΠΑ συμπλέουν απολύτως μόνο στο θέμα της οικονομικής ενίσχυσης της Ουκρανίας ώστε να εξασφαλιστεί η οικονομική της επιβίωση. Αντίθετα, στο θέμα των κυρώσεων αλλά και της αμυντικής ενίσχυσης της Ουκρανίας υπάρχει χάσμα ανάμεσα στις δύο πλευρές. Η Ρωσία είναι ασφαλώς εν γνώση αυτού του ρήγματος. Η δική της φιλοδοξία από τη χθεσινή συνάντηση περιοριζόταν στην επίτευξη μιας ανακωχής, η οποία θα οδηγούσε στη συνέχεια σε μια ευρύτερη ειρηνευτική συμφωνία. Από ευρωπαϊκής πλευράς το νόημα της επίσκεψης δεν ήταν μόνο η συμφωνία για ανακωχή, αλλά και το μήνυμα ότι Βερολίνο και Παρίσι κινήθηκαν δραστήρια και στο μέγιστο επίπεδο στο διπλωματικό πεδίο. «Εάν επιδεινωθεί η κατάσταση, θα μπορούν να πουν ότι έκαναν ό,τι μπορούσαν» σημείωνε χαρακτηριστικά γάλλος πολιτικός αναλυτής.

Ενα κρίσιμο σταυροδρόμι
Και οι δυο πλευρές εμφανίζονταν απαισιόδοξες ως προς την επίτευξη ενός αποτελέσματος. Η πλήρης αποτυχία των συνομιλιών, πάντως, δεν είναι ανάμεσα στις επιλογές. «Η αποτυχία της αποστολής θα φέρει την ουκρανική κρίση ένα βήμα πιο κοντά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι» τόνιζε ο ρώσος αναλυτής Φιοντόρ Λουκιάνοφ