Η ιστορία με άλλα μέσα

Πότε ποζάρισε για πρώτη φορά ιπποπόταμος μπροστά στον φωτογραφικό φακό; Ποιο καρέ – σκάνδαλο για την εποχή της – γοήτευσε τη βασίλισσα της Αγγλίας Βικτωρία και το αγόρασε; Τι διαφήμιζε η Οντρεϊ Χέπμπορν προτού γίνει διάσημη ηθοποιός; Και ποια φωτογραφία του αναγκάστηκε να ανατυπώσει 1.300 φορές ο Ανσελ Ανταμς λόγω της επιτυχίας της;

Στιγμιότυπα που έγραψαν Ιστορία. Εικόνες που άλλαξαν την πορεία της φωτογραφικής τέχνης και τελικά άλλαξαν τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα. Ψηφίδες μόνο από ένα τεράστιο ψηφιδωτό – αυτό της φωτογραφικής ιστορίας – όπως έχει καταγραφεί στις 250.000 εικόνες, στα 8.000 αντικείμενα για τη φωτογραφία και στους 31.000 τίτλους που συνθέτουν τη συλλογή της Βασιλικής Φωτογραφικής Ενωσης. Διακόσιες από αυτές τις ψηφίδες – από τις πρώτες φωτογραφικές απόπειρες, τις δαγεροτυπίες και τις ηλιογραφίες έως τα καρέ της ψηφιακής εποχής – που ανήκουν στην παλαιότερη φωτογραφική ένωση διηγούνται την ξεχωριστή αυτή διαδρομή σε μια έκθεση – κόσμημα, σύμφωνα με τους κριτικούς, που φιλοξενείται στο Μουσείο Επιστήμης στο Λονδίνο.

«Η φωτογραφία χρησιμοποιείται εξίσου από την τέχνη και την επιστήμη, τον έρωτα, τις επιχειρήσεις και τη δικαιοσύνη. Τη συναντάς στα πιο πολυτελή σαλόνια και στην πιο άθλια σοφίτα, ανάμεσα στα χαρτιά και στα σχέδια ενός εκατομμυριούχου και στο κρύο γενναίο στήθος σε ένα πεδίο μάχης» έλεγε το 1857 η λαίδη Ελίζαμπεθ Ιστλέικ, σύζυγός του πρώτου προέδρου της Φωτογραφικής Ενωσης, του Τσαρλς Ιστλέικ.

Ο Ιπποπόταμος – σταρ. Πέντε χρόνια πριν από τη δήλωση της λαίδης ο Χουάν Κάρλος Μαρία Ιζίντρο είχε τραβήξει την πρώτη (πιστεύεται) φωτογραφία ιπποπόταμου στον ζωολογικό κήπο του Λονδίνου – παρουσιάζεται στην έκθεση – ενώ μόλις έναν χρόνο πριν η βασίλισσα Βικτωρία ποζάρισε καθισμένη προφίλ έχοντας ένα γράμμα στην ποδιά της για τον φωτογράφο Ρότζερ Φέντον – τον πρώτο που επιχείρησε να καλύψει φωτογραφικά τα γεγονότα στην Κριμαία – δεδομένου ότι τόσο η ίδια όσο και ο σύζυγός της πρίγκιπας Αλβέρτος είχαν ενθουσιαστεί με τις δυνατότητες του συγκεκριμένου μέσου. Τόσο μεγάλο μάλιστα ήταν το ενδιαφέρον του βασιλικού ζεύγους ώστε δεν δίστασαν να αγοράσουν την αλληγορική δημιουργία του Οσκαρ Γκουστάβε Ρέιλαντερ – πρωτοπόρου στο μοντάζ και συνεργάτη του Δαρβίνου – «Οι δύο τρόποι της ζωής», παρά το γεγονός ότι είχε προκαλέσει αντιδράσεις στο ευρύ κοινό λόγω των γυμνών μορφών που απεικόνιζε.

Μπορεί βεβαίως το μακρινό παρελθόν της φωτογραφίας να γοητεύει, όμως δεν είναι ο μοναδικός πρωταγωνιστής στην έκθεση. Διότι ποιος μπορεί να προσπεράσει χωρίς να γοητευθεί από μια διαφημιστική φωτογραφία της Οντρεϊ Χέπμπορν  τραβηγμένη το 1950, προτού ακόμη γίνει διάσημη ηθοποιός και βραβευθεί με Οσκαρ; Με ακάλυπτους τους ώμους και το βλέμμα της να σαγηνεύει η Οντρεϊ διαφημίζει καλλυντικά στο περιοδικό «Vogue» αφού εκείνη την περίοδο δούλευε και ως μοντέλο. Και ποιος μπορεί να ξεχάσει το βλέμμα του κοριτσιού από το Πακιστάν, της πρασινομάτας Σαρμπάτ Γκούλα, που αναδείχθηκε σε σύμβολο δύναμης και ομορφιάς μέσα από τις σελίδες του «National Geographic» και τον φακό του Στιβ ΜακΚάρι;

Οι στάσεις που ο καθένας θα επιλέξει στη διαδρομή των 200 φωτογραφιών είναι προσωπική υπόθεση και σαφώς σε πολλά καρέ ίσως η ιστορία που κρύβεται πίσω τους να υπερισχύει της ίδιας της εικόνας. Δύσκολα όμως κάποιος θα φύγει χωρίς να χαρίσει μερικά δευτερόλεπτα στην ανατολή του φεγγαριού το 1941 στο Νέο Μεξικό όπως κατάφερε να αποτυπώσει ο σπουδαίος Ανσελ Ανταμς από ένα σημείο στάθμευσης της οδικής αρτηρίας 84, η οποία οδηγεί από την Τζόρτζια στο Κολοράντο. Στιγμιότυπο που έγινε τόσο δημοφιλές ώστε ο καλλιτέχνης φωτογράφος κυκλοφόρησε περισσότερα από 1.300 αντίτυπά της στην πολύχρονη καριέρα του.