[Το θέατρο της Τρίτης] «Σταματία, το γένος Αργυροπούλου»

Μονόλογος: η μακρά ομιλία προς το κοινό που δεν γίνεται στο πλαίσιο διαλόγου, που δεν λαμβάνει υπόψη του τους άλλους συζητητές. Μέρος θεατρικού έργου στο οποίο μιλάει µόνο ένας χαρακτήρας (ηθοποιός), απευθυνόμενος στον εαυτόν του, στους θεατές ή σε σιωπηλά πρόσωπα επί σκηνής. Μικρό θεατρικό έργο που συνίσταται σε απαγγελία από µόνο έναν ηθοποιό.
Κατά έναν ιδιαίτερο τρόπο, ο μονόλογος του Κώστα Σωτηρίου «Σταματία, το γένος Αργυροπούλου» περιλαμβάνει όλους σχεδόν τους ορισμούς και κάτι ακόμα: «διαλόγους» που δίνουν ζωή στα πρόσωπα της ιστορίας, τους συγγενείς και τους φίλους της ηρωίδας, μετατρέποντας τον μονόλογο ακόμη και σε… συζήτηση.
Απαιτητικό και δύσκολο, το θεατρικό αυτό είδος δεν είναι one man show, απαιτεί τουλάχιστον τρεις: συγγραφέα – σκηνοθέτη – ηθοποιό. Στη σκηνή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου η συνάντηση αυτή πραγματοποιήθηκε.
Αν και αρκετά συνηθισμένος, ο βίος της Σταματίας διαθέτει και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Ο πατέρας της, ανώτερος υπάλληλος στο υπουργείο Εμπορίου, αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς της – και είναι πολύ πιο καθοριστικός από ό,τι η μητέρα της. Μαζί με την αδελφή της μεγαλώνει στη Αθήνα. Πατρίς – θρησκεία – οικογένεια είναι το τρίπτυχο στο οποίο πιστεύει και το έχει για μπούσουλα, ακόμη και όταν θα την προδώσει.
Ολοι κάπου την έχουμε δει τη Σταματία. Αρκεί να την ακούσεις να μιλάει: ένας συνδυασμός από εκφράσεις προφορικές και τύπους της καθαρεύουσας που παραπέμπει σε εκείνους τους ανθρώπους που κι αν δεν σπούδασαν έμαθαν να εκτιμούν τη γνώση και θέλησαν να την προσεγγίσουν.

ΚΟΥΤΣΟΜΠΟΛΑ. Ούτε όμορφη ούτε άσχημη, ίσως λίγο στρουμπουλή, με αγωγή και ανατροφή, καθώς πρέπει και κουτσομπόλα. Βαθιά συντηρητική, σεμνή ή καλύτερα σεμνότυφη, με μια δόση πονηριάς και μπόλικες αναφορές στα θεία… Με δεξιές καταβολές, εναντιώνεται σε κάθε τι «κομμουνιστικό» και «αναρχικό».
Ο Κώστας Σωτηρίου τη σκιαγραφεί με χιούμορ και συμπάθεια, εκθέτοντας συγχρόνως όλες τις αδυναμίες της: στερημένη ερωτικά – ο ένας και μοναδικός άνδρας της ζωής της σκοτώθηκε αμέσως μετά τον αρραβώνα τους. Του έμεινε πιστή, θάβοντας τη θηλυκή πλευρά της. Σαν να μην μπορούσε να κάνει αλλιώς, σαν να ήξερε ότι δεν θα βρισκόταν ποτέ κανένας άλλος άνδρας. Κι ας είχε αγάπη να δώσει.
Γι’ αυτό και η έλλειψη δικής της οικογένειας καλύφθηκε (στο τρίπτυχο) από εκείνη της αδελφής της: έγινε η θεία-προστάτιδα για τα ανίψια της και όταν προδόθηκε από αυτά ένιωσε να φεύγει ο κόσμος κάτω από τα πόδια της.
Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος ανέδειξε το κείμενο, δουλεύοντας με τις ποιότητες της ηθοποιού. Εκμεταλλεύθηκε τη μικρή σκηνή του Δώματος, τα παράθυρα, την μπαλκονόπορτα κι έφτιαξε τον μικρόκοσμό της. Εύρημα, η χρήση των κεντημάτων – τα σεμέν που βλέπουμε στο πάτωμα και στον τοίχο αλλά και εκείνα που μετατρέπονται σε χρήσιμα στοιχεία στα χέρια της ηθοποιού, διαμορφώνουν όλο το σκηνικό. Νοικοκυρές αλλά και ταλαιπωρημένες γυναίκες, σπίτια καθαρά, μικροαστικά, για τακτοποιημένες, φαινομενικά, τουλάχιστον ζωές. Κι από κοντά η ελληνική σημαία.
Ηθοποιός με αμεσότητα, η Ελένη Ουζουνίδου έκανε δικό της τον μονόλογο, έκανε δική της τη Σταματία: έβαλε το φουστάνι της, απέκτησε τις συνήθειές της, τις εκφράσεις, τις εμμονές της. Την μπόλιασε με το χιούμορ της, τη γλύκανε, τη μαλάκωσε και όπου ο συγγραφέας δεν άφησε περιθώρια την κράτησε απόλυτη, πιστή στις αρχές της, ίσως περισσότερο από φόβο, παρά από αλήθεια. Δεν ήθελε να αλλάξει τον κόσμο. Ούτε της άρεσε έτσι όπως ήταν. Εψαχνε να βρει τη θέση της μέσα σε αυτόν. Η περηφάνια της (ή ψευτοπερηφάνια;) δεν την άφησε. Μη μπορώντας να ακολουθήσει αλλαγές και εξελίξεις, επέλεξε για άλλη μια φορά τις αρχές και τις απόψεις της για να καταλήξει μόνη, σε έναν οίκο ευγηρίας.
«Ηρθες αργά στον δρόμο της ζωής μου…» τραγουδά η ηθοποιός κλείνοντας την παράσταση. Κι είναι σαν να το λέει στον εαυτό της…