«Βρισκόμαστε στο 85’ και μπορούν να κερδίσουν»

Για τον Κουρτ Ράιον, τον δήμαρχο του Στινοκέρτσελ, ενός φλαμανδικού χωριού 15 χλμ. βορειοανατολικά των Βρυξελλών, το να παρακολουθεί την προεκλογική εκστρατεία για την ανεξαρτησία της Σκωτίας τις τελευταίες ημέρες είναι σαν να παρακολουθεί ένα καλό παιχνίδι ποδοσφαίρου. «Εχαναν στο πρώτο ημίχρονο και στο μεγαλύτερο μέρος του δεύτερου», λέει, «όμως τώρα βρισκόμαστε στο 85ο λεπτό και θα μπορούσαν να κερδίσουν». Ο Ράιον επιθυμεί την απόσχιση της Φλαμανδίας από το Βέλγιο και θα ήθελε να κάνει το ίδιο και η Σκωτία από τη Βρετανία – έχει εξοπλιστεί μάλιστα με μπλουζάκια, κούπες και μπρελόκ με τη σκωτσέζικη σημαία και το «ναι».

Από την Καταλωνία έως το Κουρδιστάν, εθνικιστικά και αποσχιστικά κινήματα παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στη Σκωτία. Αριστερά και δεξιά, εύπορα και φτωχά, περιθωριακά ή ισχυρά, τα κινήματα αυτά μοιράζονται την ελπίδα ότι οι πιθανότητές τους για αυτοδιάθεση θα ενισχυθούν από μια ανεξάρτητη Σκωτία.

Στη Χώρα των Βάσκων, μια αυτόνομη κοινότητα της Βόρειας Ισπανίας, ο Αντονι Ορτουζάρ, ηγέτης του εθνικιστικού κόμματος που έχει την τοπική εξουσία, φορά συχνά σκωτσέζικα κιλτ και αστειεύεται ότι οι Βάσκοι θα προτιμούσαν να είναι κομμάτι της ανεξάρτητης Σκωτίας από το να παραμείνουν στην Ισπανία, που έχει αποκλείσει οποιοδήποτε τέτοιου είδους δημοψήφισμα. Στη Βενετία, οι εθνικιστές έχουν διεξαγάγει ένα ανεπίσημο διαδικτυακό δημοψήφισμα και ισχυρίζονται ότι 9 στους 10 κατοίκους της επιθυμούν αυτονομία.

Εκατοντάδες Καταλανοί, Κορσικανοί, Βρετόνοι, κάτοικοι της Φριζίας (μιας γαλλοολλανδικής περιοχής), καθώς και εκπρόσωποι από το Νότιο Τιρόλο και τη Βαυαρία (την έβδομη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, όπως την αποκαλούν) σπεύδουν στη Σκωτία να παρακολουθήσουν την ψηφοφορία. «Θα δημιουργήσει ένα πολύ σημαντικό προηγούμενο» λέει ο Ναΐφ Μπεζβάν του Πανεπιστημίου Αρτουκλού στις κουρδικές περιοχές της Τουρκίας. Από την άλλη μεριά των συνόρων με το Ιράκ, εκεί όπου ο πόλεμος, το πετρέλαιο και η πολιτική αναταραχή έχουν αναζωπυρώσει τη συζήτηση για απόσχιση, οι Κούρδοι ελπίζουν για μια ειρηνική διαδικασία όπως στη Σκωτία. «Ολοι εδώ παρακολουθούν με αγωνία» εξηγεί ο Χέλμιν Λιχόνι, στέλεχος του μεγαλύτερου δημοσιογραφικού οργανισμού στο Αρμπίλ.

Η Ιστορία προσφέρει λίγα παραδείγματα κρατών που χώρισαν συναινετικά. Το βελούδινο διαζύγιο μεταξύ Τσεχίας και Σλοβακίας το 1993 είναι ένα παράδειγμα, το νορβηγικό δημοψήφισμα για ανεξαρτητοποίηση από τη Σουηδία το 1905 είναι άλλο ένα. Συνήθως οι αποσχίσεις γίνονται βίαια. «Οι Σκωτσέζοι έχουν την ευκαιρία να αποφασίσουν το μέλλον τους» λέει ο Βάσκος Ορτουζάρ. «Εχουν το δικαίωμα στην εθνική αυτοδιάθεση. Αυτό ζητάμε κι εμείς».